Kategoria: lokuzioa

(nire, gure, ...) adira

1.   aditzondoa · Aipatzen den pertsonak duen adimen, ulermen edo arrazoimenaren arabera.

(nire, hire, bere, gure, zure, zuen, haien) artean

1.   aditzondoa · Inongo keinurik azaleratu gabe; pertsona batez edo batzuetaz mintzatuz, haren edo haien kolkorako.

2x2 kontingentzia-taula

1.  (estatistika)  izen · Bi errenkada eta bi zutabe dituen kontingentzia-taula.

2.  (estatistika)  izen · Bi aldagai dikotomiko jasota, haien kategoriak gurutzaturik eratzen den maiztasun-taula, bereziki tratamendu edo ezaugarri bat izanda, efektu bat nolakoa den azaltzen duena.

4.0 industria

1.  (enpresa)  izena · XXI. mendean garatutako industria-paradigma edo eredua, lantegi adimentsua, erabateko digitalizazioa eta teknologia aurreratuen arteko konbergentzia edo bat egitea proposatzen dituena.

a posteriori

1.  (latinismoa) Zerbait egin eta horren ondorioak ikusi eta gero.

a priori

1.  (latinismoa) Inongo azterketarik egin gabe; zerbaiti buruz ezagutza edo informaziorik izan gabe.

abade-etxe

1.  (bizk) Apaizaren etxea.

abala eman

1.  Orrialde berria

2.   aditz · Beste pertsona baten ordezko gisa, zorra ordaintzera legalki konprometitu.

abant egin

1.   aditz · Arraun egin.

abantaila eraman

1.   aditz · Beste batzuen aldean abantaila izan.

abantzu izan

1.   aditz · Hilzorian egon.

abarka-hari

1.   izen · Abarka zangora lotzeko haria.

abaro egin

1.  (abeltzaintza)  aditz · Ganaduari buruz, abaroan biao egin.

abatz-estalki

1.   izen · Automobil batzuetako gurpiletako abatz edo atalo zentralean babeski edo edergailu gisa jartzen den estalkia.

abenturak eta kalenturak

1.  (pluralean) (adierazkorra)  izena · Pertsona batek pasatako pasadizoak eta komeria xelebreak.

aberats egon

1.   aditza · Aberats izan; diru eta ondasun asko izan.

abere beltz

1.  (abeltzaintza)  izen · Txerriaren familiako aberea, orokorrean.

abere larri

1.  (abeltzaintza)  izena · Tamaina handiko abereak, orokorrean, hala nola behiak, zaldiak eta abar.

abere xehe

1.   izen · Ardi, ahuntz edo gisako aberea.

abere-azoka

1.  (abeltzaintza)  izena · Abereak saldu eta erosi egiten diren azoka.

abere-hiltzaile

1.   izen · Langintza gisa, abereak hiltzen dituen pertsona, bereziki haren haragia eskuratzeko.

aberrazio optiko

1.  (optika)  izena · Gailu optiko batetik ikustean gertatzen diren akats eta distortsioetako bakoitza.

Aberri-egun

1.   izen · Euskal herritar abertzaleen jai eguna, Euskal Herria aberri gisa aldarrikatzeko egiten dena.

abiadan

1.   aditzondo · Azkartasunez.

abiadura-aldagailu

1.  (automobilgintza)  izena · Motor bidezko ibilgailu batean, motoretik transmititzen den indar-momentua aldatzeko mekanismoa, ibilgailua azkarrago edo motelago ibiltzea eragiten duena..

abiadura-lasterkari

1.  (kirola)  izen · Korrikalaria distantzia txikiko lasterketetan, non indarraren iraupena baino denbora txiki batean lortzen den abiadura den garrantzitsua.

abiadura-muga

1.  (automobilgintza)  izena · Trafiko-arauak orokorrean, errepide batean edo horren zati jakin batean ezartzen duen abiadura maximoa edo minimoa.

abiadura-neurgailu

1.  (automobilgintza)  izena · Abiadura neurtzen duen gailua.

abiadura-palanka

1.  (mekanika)  izena · Automobil edo bizikleta batean transmisio-erlazioak aldatzeko palanka, eskuz eragiten dena.

abitu-hartze

1.  (erlijioa) (metonimia)  izena · Ordena erljioso batean sartzea eta horri dagokion zeremonia.

abitu-janzte

1.  (erlijioa) (metonimia)  izena · Abitu-hartze.

abitua hartu

1.  (metonimia) (erlijioa)  izena · Ordena erlijioso bateko kide bilakatu; ordena erlijioso batean sartu.

abitua jantzi

1.  (metonimia) (erlijioa)  izena · Abitua hartu.

abixoi handi

1.   izena · Atherina presbyter espezieko arraina.

abixoi txiki

1.   izena · Atherina boyeri espezieko arraina.

abonu-agiri

1.  (merkataritza)  izena · Zerbait abonatu edo ordaindu dela frogatzen duen agiria.

abzisa-ardatz

1.  (matematika)  izena · Koordenatu-sistema kartesiar batean, ardatz horizontala.

adar-hots

1.   izena · Adarrak edo kideko soinu-tresnak ateratzen duen hotsa.

adar-jole

1.  (musika)  izena · Adarra edo kideko musika-tresna jotzen duena.

adar-jotzaile

1.   izena · Adar-jole.

adar-zulo

1.  (abeltzaintza)  izena · Abelgorrientzako uztarrietan, adarrak lotzeko gunea.

adarka egin

1.   aditza · Adarrez oldartu edo erasotu.

adarra jo

1.  (irudizkoa) (lagunartekoa)  aditz · Pertsona bati faltsua den zerbait sinetsaraziz hari iseka egin edo engainatu.

adarrak jarri

1.  Bikotekidea beste batekin ibilita engainatu.

adats-izpi

1.   izena · Adatseko ileetako bakoitza.

adausi egin

1.   aditza · Zaunka egin.

adei-lege

1.   izena · Adeitasunez jokatzeko arauen multzoa.

adeitasun-esamolde

1.   izena · Adeitasun-esapide.

adeitasun-esapide

1.   izena · Idatzizko nahiz ahozko komunikazioan adeitasuna adierazten duen esapide edo hitz-multzoa.

adeitasunezko esapide

1.   izena · Adeitasun-esapide.

adenosina trifosfato

1.  (biokimika)  izena · Zeluletan energia sortzen duen konposatu kimiko organikoa, adeninak, ribosak eta hiru talde fosfatok osaturikoa.

adi egon

1.   aditza · Erne egon, arreta jarri.

adi, prest, ja

1.   esaldiak · Lasterketa baten hasieran, abiatu aurretik lasterketariei adi eta prest egoteko eta azkenik abia daitezkeela adierazteko esapidea, hitz batetik bestera tarte bat utziz ozenki esaten dena.

adia egin

1.   aditza · Atsekabez adiaka edo intzirika kexatu edo deitoratu.

adia galdu

1.   aditza · Adi edo erne egon ez.

adibide gisa

1.   aditzondoa · Adibidez.

adibide moduan

1.   adberbioa · Adibidez.

adierazpen aljebraiko

1.  (matematika)  izen · Zenbakiak eta balio ezezagunak edo aldagaiak adierazten dituzten letrak batuketaz, kenketaz, biderketaz, zatiketaz edo berreketaz loturik agertzen diren segida finitua.

adierazpen matematiko

1.  (matematika)  izena · Ikur edo sinbolo matematikoen segida esanguratsua.

adierazpen-askatasun

1.  (politika)  izena · Askatasunez ideiak eta iritziak adierazteko eskubidea.

adierazpen-egile

1.  (zuzenbidea)  izena · Poliziaren edo epailearen aurrean adierazpena egiten duena.

adierazpen-perpaus

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Egoera, gertaera edo orokorrean munduari buruzko zerbait adierazten duen perpausa.

adierazpena egin

1.  (zuzenbidea)  izena · Poliziaren edo epailaren aurrean deklaratu.

adierazpenezko perpaus

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Adierazpen-perpaus.

adimen argi

1.   izena · Aise ulertu eta artezki arrazoitzeko adimena.

adimen argiko

1.   adjektiboa · Aise ulertu eta artezki arrazoitzen duena.

adimen argiz

1.   aditzondoa · Aise ulertuz eta artezki arrazoituz.

adimen artifizial

1.  (informatika)  izena · Giza adimenaren funtzioak erreproduzitzen dituen programa edo sistema informatikoa.

2.  (informatika)  izena · Delako programa edo sistema ikertzen dituen informatikaren adarra.

adimen emozional

1.  (psikologia)  izena · Emozioak kontrolatu edo kudeatzeko ahalmena.

adimen gutxiko

1.  (psikologia)  izena · Adimen urriko.

adimen urriko

1.  (psikologia)  adjektiboa · Pertsona batez mintzatuz, normaltzat hartzen den adimen mailara heltzen ez dena.

adimen-atzerapen

1.  (psikologia)  izena · Bereziki haur edo gazte batez mintzatuz, haren adinari dagokion adimen-mailatik behera izatea.

adimen-atzerapen

1.  (medikuntza)  izena · Atzerapen mentala.

adimen-atzeratasun

1.  (psikologia)  izena · Adimen-atzerapen.

adimen-desgaitasun

1.   izena · Arazo eta asaldura kognitibo eta intelektualak dituen pertsonaren egoera, bere ikasteko gaitasuna mugatu eta bizimodu normala eragozten duena.

adimen-gutxitasun

1.  (psikologia)  izena · Adimen-urritasun.

adimen-urritasun

1.  (psikologia)  izena · Normaltzat hartzen denetik behera dagoen adimen-maila.

adimena argitu

1.  (adierazkorra)  aditza · Gauzak adimenera erakutsi edo argi eta garbi ikusi.

adimena ilundu

1.  (irudizkoa)  aditza · Adimena momentu edo garai batez galdu edo nahastu.

adimena lausotu

1.  (irudizkoa)  aditza · Adimenaren ahalmen batzuk denbora batez eta neurri batean galdu.

adimena zorroztu

1.  (irudizkoa)  aditza · Adimeneko gaitasunak garatu.

2.  (irudizkoa)  aditza · Adimeneko gaitasunak ahalegin betean jarri.

adimeneko ezgaitasun

1.  (psikologia)  izena · Adimenari erasaten dion disfuntzio edo ezintasuna.

adin-sexu piramide

1.  (estatistika)  izen · Adin-tarteka gizon eta emakumeen kopuruak horizontalki, alde banatara luzaturiko barren bidez, irudikatzen dituen diagrama, populazioaren osaera sexuaren eta adinaren arabera erakusten duena

adinetara etorri

1.   aditza · Heldu bilakatu, horrekin batera zentzua ezaguera ere eskuratuko direlakoan.

2.   aditza · Zahartu.

adiskidantzazko partida

1.  (kirola)  izena · Lehia asmorik gabe edo lehiaketatik kanpo egiten den aurkarien arteko kirol saioa.

aditu independente

1.  (administrazioa)  izena · Auzi batean interes pertsonalik ez duen aditua eta beraz horretan iritzia emateko egokitzat hartzen dena.

aditz trinko

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Bereziki euskarari dagokionean, aditz laguntzailearik gabe osoki eratzen den aditza.

adjuntuen matrize

1.  (matematika)  izen · Matrize adjuntu.

administrazio-egintza

1.  (zuzenbidea)  izena · Administrazio publikoek euren jardunean egindako ebazpen edo erabakietako bakoitza, dagozkien eskumenen baitan, ondorio juridikoak dituena.

administrazio-zuzenbide

1.  (zuzenbidea)  izena · Administrazio publikoen egituraz, funtzionamenduaz eta hiritarrekiko harremanez aritzen den zuzenbidearen adarra.

agenda digital

1.  (informatika)  izen · Egunero egitekoak eta hitzorduak programatu eta antolatzeko aplikazio informatikoa.

2.   izen · Erakunde batek digitalizazio arloan garatu asmo dituen proiektuen multzoa.

agenda elektroniko

1.   izen · Agenda fisikoen antzera, egunero egin beharrekoka, hitzorduak eta antzekoak erregistratu eta antolatzeko gailu elektronikoa.

ageriko gordailu

1.  (finantzak)  izena · Pertsona edo erakunde batek baku edo beste finantza entitate batean duen diru gordailua, nahi duen momentuan eta berehalakoan dirua berreskuratzeko aukera ematen duena.

agerraldi publiko

1.   izena · Pertsona edo talde batek, pertsonalki edo beste norbaiten ordezkari gisa, publikoki zerbait adierazteko egiten den ekitaldia.

aginte-kabina

1.  (teknologia)  izen · Ibilgailu, gailu eta instalakuntza teknikoetan, haiek maneiatzeko gela txikia, monitore, neurgailu eta tresneria berezituaz hornitua.

aginte-makila

1.   izen · Agintari politiko eta antzekoei kargu hartzeko ekitaldian ematen zaien makila, hartutako agintearen ikur gisa.

agur, Ben-Hur

1.   esaera · Agur esateko esaldi adierazkorra.

ahaidekeria-egile

1.   izena · Ahaidekeria egiten duena; intzestu-egilea, adiera gaitzesgarrian.

ahal bezain laster

1.   aditzondoa · Ahalik eta denbora laburrenean.

aho bete hortz (utzi, gelditu, geratu)

1.  (lagunartekoa)  aditzondo · Guztiz harrituta; txundituta.

aho betean

1.   aditzondo · Argi eta garbi [bereziki zerbait esatean].

aho-ahoan

1.   aditzondoa · Begien bistan, agerian.

2.   aditzondoa · Musu ematean, ahoak guztiz elkartuz.

aholkulari komertzial

1.  (merkataritza)  izena · Denda batean salgai dauden produktuei buruzko argibideak ematen dituen pertsona; enpresa bateko produktuak erakutsi eta haiei buruzko informazioa ematen duen pertsona.

ahotik ahora

1.   aditzondo · Batak besteari esanez, bereziki berri eta esamesak zabaltzeko moduari buruz.

ahots goraz

1.   aditzondo · Soinu indartsuarekin hitz eginez.

ahuntzaren eztul

1.  (aldaera)  izen · Ahuntzaren gauerdiko eztul.

ahuntzaren gauerdiko eztul

1.  (irudizkoa)  izen · Balio edo garrantzirik gabeko gauza, erabilgarria edo aintzat hartzekoa ez dena.

ai ama

1.   interjekzioa · Atsekabea edo larrialdia adierazteko.

ai amatxo

1.   interjekzioa · Ai ama.

aintzira endogeno

1.  (geologia)  izena · Lurraren barne indarrek, hala nola lurrikarrak eta tolesturak, lurrazalean eragindako formazio geologikoetan sorturiko aintzira.

aintzira exogeno

1.  (geologia)  izena · Lurrazaleko fenomenoek eragindako aintzira, hala nola glaziar eta modelatze karstikoaren kausaz sorturikoa.

aire gorri

1.  (meteorologia)  izena · Ipar-ekialdeko haizea.

aire saturatu

1.  (meteorologia)  izena · Prezio eta tenperatura jakinetan, aireak bere baitan izan dezakeen lurrun kopuru handiena, ehunekoetan; kopuru hori baino lurrun kopuru handiagoa duen airea.

aire zabalean

1.   aditzondoa. · Eguratsean, leku itxi orotik kanpoaldean.

aitatasun-baimen

1.   izen · Aitaberria izateagatik langile bati eskaintzen zaion lan-baimena.

aitor izan

1.   aditza · Aitortu, errekonozitu.

aizkora proba

1.  (kirola)  izena · Aizkoraz enborrak mozten egiten den kirol proba edo norgehiagoka, Euskal Herrian bereziki herrikoia dena.

aktibo amortizagarri

1.  (enpresa)  izena · Erabiltzearen edo besterik gabe denboraren poderioz balioa galtzen doan eta beraz amortizatu daitekeen aktiboa.

aktibo ez-korronte

1.  (enpresa)  izena · Enpresak epe luzerako dituen ondasun eta eskubideen multzoa eta horien zenbatekoa; delako ondasun eta eskubideek osatzen duten aktiboko ondare-masa.

aktibo finko

1.  (enpresa) (zaharra)  izena · Aktibo ez-korronte.

aktibo korronte

1.  (enpresa)  izena · Enpresa batek urtebete baino lehen kontsumitu edo diru bihurtzea espero duen ondasun eta eskubideen multzoa eta haien zenbatekoa; delako ondasun eta eskubideek osatzen duten pasiboaren atala.

aktibo zirkulatzaile

1.  (zaharra) (enpresa)  izena · Aktibo korronte.

akziodun maioritario

1.  (enpresa)  izena · Akzio kopuru handia izateagatik sozietate anonimo batean erabaki-ahalmen handia duen bazkidea.

akziodun minoritario

1.  (enpresa)  izena · Sozietate anonimo batean akzio kopuru oso txikia izateagatik erabaki-ahalmen eskasa duen akzioduna.

albo-erreakzio

1.  (kimika)  izena · Erreakzio kimiko nagusi batekin batera gertatzen den bigarren mailako erreakzio kimikoa.

alborapen-neurri

1.  (estatistika)  izena · Banaketa estatistiko bat grafikoki irudikatuta, medianatik alde batera luzatzen den muturra beste alderakoa baino luzeagoa zenbateraino den adierazten duen neurri estatistikoa.

aldagai aktibo

1.  (estatistika)  izen · Ikertzaileak aldagai independente gisa harturik, haren balioak kontrola ditzakeen aldagaia.

aldagai aleatorio

1.  (estatistika)  izena · Zorizko aldagai.

aldagai anitzeko

1.   adjektiboa · Aldagai batzuk batera jasotzen dituena.

aldagai anitzeko analisi

1.  (estatistika)  izena · Hainbat aldagai estatistiko batera aztertzen duen teknika eta metodo mota.

aldagai arrotz

1.  (estatistika)  izen · Ikerketa batean kontuan hartzen ez den aldagaia, baina ikerketako aldagaiak eragiten dituena.

aldagai aske

1.  (matematika) (estatistika)  izen · Beste aldagai baten mendean jartzen ez den aldagaia,  beste aldagai batzuk eragiten dituena eta berez aldatu edo ikertzaileak kontrolatzen duena.

aldagai atributibo

1.  (estatistika)  izen · Ikertzaileak aldagai independente gisa hartu baino kontrolatu ahal ez duen aldagaia.

aldagai aurresale

1.  (estatistika)  izen · Beste aldagai baten balioa aurresateko erabiltzen den aldagaia, harekin erlazionaturik dagoena.

aldagai bitar

1.  (estatistika)  izen · Bi balio baino hartzen ez dituen aldagaia.

aldagai dependente

1.  (matematika)  izen · Beste aldagai baten eta batzuen balioen araberako balioak hartzen dituen aldagaia.

aldagai dimentsiobakar

1.  (estatistika)  izena · Dimentsio edo ezaugarri bakarra jasotzen duen aldagai estatistikoa edo zorizko aldagaia.

aldagai diskretu

1.  (matematika)  izena · Balio zenbakarri, bakan eta isolatuak hartzen dituen aldagaia.

2.  (estatistika)  izena · Balio ezberdin gutxi har ditzakeen aldagai estatistikoa; adibidez seme-alaba kopurua familia batean eta ikasturte batean ikasle batek gainditu gabe utzi duen irakasgai kopurua.

aldagai diskriminatzaile

1.  (estatistika)  izena · Analisi diskriminatzailean, elementuak sailkatzeko aintzat hartzen diren aldagaietako bakoitza.

aldagai estatistiko

1.  (estatistika)  izena · Populazio baten ezaugarria edo ezaugarri-multzoa, modalitate batzuen arabera jasoa edo balio zehatzen bitartez neurtua.

aldagai estentsibo

1.  (fisika)  izena · Hartzen duen balioa deskribatzen duen sistemaren zatiaren araberakoa duen aldagaia; masa, esaterako.

aldagai exogeno

1.  (estatistika)  izen · Eredu zientifiko batek aztertzen duen sisteman erlazionatzen diren aldagaietatik, bere balioa kanpotik finkatuta dakarren aldagaia.

aldagai independente

1.  (matematika)  izen · Aldagaien arteko erlazioei buruz, beste inongo aldagai baten mendean ez dagoen aldagaia, eta beraz balio finkoa duena edo kontrolatu daitekeena.

aldagai intentsibo

1.  (fisika)  izena · Hartzen duen balioa aztertzen duen sistemaren zatiarekiko independentea duen aldagaia; tenperatura, esaterako.

aldagai jarraitu

1.  (matematika)  izena · Tarte mugatu batean balio kopuru infinitua hartzen duen aldagaia.

2.  (estatistika) (estatistika)  izena · Balio ezberdin asko, teorian infinituraino, har ditzakeen aldagai estatistikoa.

aldagai kategoriko

1.  (estatistika)  izena · Hainbat kategoria edo modalitate kualitatibo hartzen dituen aldagaia.

aldagai kualitatibo

1.  (estatistika)  izena · Kualitate soila, kopururik adierazi gabe, jasotzen duen aldagaia.

aldagai kuantitatibo

1.  (estatistika)  izena · Magnitude edo kopuru bat zenbakiz adierazten duen aldagaia.

aldagai logiko

1.  (informatika)  izena · Egia/faltsua, baiezkoa/ezezkoa edo gisa horretako balioak hartzen dituen aldagaia.

aldagai moderatzaile

1.  (estatistika)  izen · Aldatu ahala, beste bi aldagaien artean dagoen kausa-efektu edo dependentzia-erlazioa eragiten duen aldagaia.

aldagai nominal

1.  (estatistika)  izena · Kopuru edo ordena adierazten ez duten kategoria desberdinak biltzen dituen aldagaia.

aldagai ordinal

1.  (estatistika)  izena · Berez ordenaturik dauden kategoria desberdinak biltzen dituen aldagaia.

aldagai politomiko

1.  (estatistika)  izen · Modalitate bi baino gehiago dituen aldagai kualitatiboa.

aldaketa-tasa

1.   izen · Magnitude batek denboran zehar izan duen aldaketa adierazten duen portzentajea.

aldakortasun-koefiziente

1.  (estatistika)  izena · Aldakuntza-koefiziente.

aldakuntza arrunt

1.  (matematika)  izen · Elementu desberdinen zerrenda batetik osatzen diren multzoetako bakoitza, elementu kopuru jakin batez osatuak, elementurik errepikatu gabe eta ordena aintzat harturik.

aldakuntza-koefiziente

1.  (estatistika)  izena · Sakabanatze erlatiboko neurri estatistikoa, desbideratze estandarra batezbestekoarekin alderatzen duena.

aldebiko batzorde

1.   izen · Gai edo auzi batean koordinatu beharra duten bi erakunde edo eragileen artean gaia aztertu, proposamenak egin eta erabakiak hartzeko osatzen den organo kolektiboa.

aldeko kasu

1.  (estatistika)  izen · Probabilitatea kalkulatzerakoan, probabilitatea bilatzen den gertaera gauzatzen den kasu edo emaitzetako bakoitza.

alderantzizko funtzio

1.  (matematika)  izen · Funtzio matematiko bati buruz, aldagai askea eta independentea aldatzen dituen funtzioa, y=f(x) funtzio bati x=f(y) funtzioa alegia.

alderantzizko proportzionaltasun

1.  (matematika)  izena · Proportzionaltasun alderantzizko.

alderdi biko

1.  (politika)  adjektiboa · Alderdi-bitasunari edo botere politikoa gehienbat bi alderdi politikoen artean banatzen den egoerari dagokiona.

aldez edo moldez

1.  (lokuzioa)  aditzondo · Modu batera edo bestera, nolabait.

alfa errore

1.  (estatistika)  izena · Lehen motako errore.

alfabetizazio-tasa

1.   izena · Herrialde edo eskualde batean irakurtzen eta idazten dakiten pertsonen portzentajea.

alferkerian ari

1.  (gaitzesgarria)  aditza · Lana saihestu eta egonean egon edo bizi.

Allen giltza

1.   izena · Buru zilindriko eta barnealde hexagonala duten torlojuak sartu eta askatzeko L formako tresna, ebakidura hexagonala duena eta bi muturretatik erabil daitekeena.

alubioi-abaniko

1.  (geologia)  izena · Lastertasun edo korronte txikiko ibaietan, estugune batetik aterata ekarritako alubioak sortzen duen abaniko itxurako egitura.

alubioi-kono

1.  (geologia)  izena · Uhar bateko urak ibarrera iritsita, hark dakartzan material solidoen metaketa, deiekzio-kono moduan.

amaierako saldo

1.  (kontabilitatea)  izena · Ekitaldi ekonomiko baten amaieran kontabilitatea ixtean kontu batek duen saldoa, izan zorduna izan hartzekoduna.

amen batean

1.   aditzondo · Oso denbora laburrean.

amen batean

1.   aditzondoa · Istant edo une labur batean.

amodioa egin

1.   aditz · Sexu harremana izan, bereziki sarpenarekin, elkarrekiko amodio edo maitasunez.

amortizazio aurreratu

1.  (enpresa)  izen · Mailegu bat itzultzerakoan, adostutako amortizazio-sisteman aurreikusi gabeko amortizazio edo maileguaren itzulketa.

amortizazio konstante

1.  (enpresa)  izen · Mailegu bat amortizatu edo itzultzeko metodoa, non interesez gainera amortizaziorako kuota konstanteak ordaintzen diren.

amortizazio-kuota

1.  (enpresa)  izen · Mailegu edo bestelako zor-titulu bat itzultzeko aldiro ordaintzen den zenbateko bakoitza.

2.  (enpresa)  izen · Ondasun iraunkor batek denboran zehar duen balio-galera aurreikusteko aldiro egiten den finantza-zuzkiduretako bakoitza.

amortizazio-sistema

1.  (enpresa)  izen · Mailegu bat, interesak barne, itzultzeko ezartzen den metodoa.

amortizazio-zuzkidura

1.  (enpresa)  izen · Aktibo bat amortizatzeko une jakin batean egiten den funtsen ekarpena.

analisi kualitatibo

1.  (kimika)  izena · Substantzia edo material batean dauden elementu eta molekula kimikoen presentzia, horien kopuruari erreparatu gabe, ikertzen duen azterketa eta horren emaitza.

angelu auzokide

1.  (matematika)  izena · Alde bat partekatu eta beste aldeak zuzen berean dauden angeluetako bakoitza, bi angeluak batera 180 graduko angelua osatzen duten eran.

angelu betegarri

1.  (matematika)  izena · Beste angelu baten ondoan jarrita edo haren neurriarekin batuta, angelu laua, 180 graduko angelua alegia, osatzen duen angelua.

angelu kamuts

1.  (matematika)  izena · 90-180 gradu bitarteko angelua.

angelu kongruente

1.  (matematika)  izena · Figura geometriko batean, beste angelu baten neurri berdina duen angelua.

angelu konjugatu

1.  (matematika)  izena · Beste angelu baten neurriarekin gehituta eta horrekin alderatuta, 360 graduko neurria ematen duen angelua.

angelu lau

1.  (matematika)  izena · 180 gradu dituen angelua.

angelu nulu

1.  (matematika)  izena · 0 gradu duen angelua.

angelu osagarri

1.  (matematika)  izena · Beste angelu baten ondoan jarrita edo haren neurriarekin batuta, angelu zuzena, 90 graduko angelua alegia, osatzen duen angelua.

angelu zorrotz

1.  (matematika)  izena · 90 gradu baino gutxiago duen angelua.

angelu zuzen

1.  90 graduko angelua.

anhidrido karboniko

1.   izena · Karbono dioxido.

antropologia filosofiko

1.  (filosofia)  izena · Gizakiari buruz hausnartzen duen filosofiaren adarra.

antzeko zentzuan

1.   aditzondo · Ondoren aipatu behar denak aurretik aipatutakoarekin bat egiten duela adierazteko.

Apgar puntuazio

1.  (medikuntza)  izen · Haur jaioberriek izen bereko osasun-proban lorturiko puntuazioa, 0, 1 edo 2 puntu emanez bihotzeko erritmoa, arnasa, gihar-tonua, estimuluarekiko erantzuna eta azalaren kolorea ikusita.

arau xedagarri

1.  (zuzenbidea)  izena · Eskubidea edo eskumena duenaren borondatearen arabera beteta edo betegabe gera daitekeen araua.

ardatz erreal

1.  (lokuzioa)  izena · Plano konplexuan, abzisen ardatza.

ardatz irudikari

1.  (matematika)  izena · Hiperbola batean, ardatz nagusiaren edo erpinak lotzen dituen zuzenkiaren erdibitzaileko zuzenkia, zeina zenbat eta handiagoa izan orduan eta hiperbola eszentrikoagoa sortzen duen.

2.  (matematika)  izena · Plano konplexuan, ordenatuen ardatza.

ardatzerdi handi

1.  (matematika)  izena · Elipse batean, zentrotik perimetrora fokotik igaroz luzatzen den segmentua eta horren luzera.

2.  (matematika)  izena · Hiperbola batean, zentrotik hiperbolaren erpin bietako bakoitzera dagoen segmentua eta horren luzera.

ardatzerdi nagusi

1.  (matematika)  izena · Ardatzerdi handi.

ardi-azienda

1.  (abeltzaintza)  izena · Ustiategi batean hazi eta zaintzen diren ardien multzoa, haiekin batera dauden bildots eta ahariekin batera.

2.  (abeltzaintza)  izena · Orokorrean, hazi eta zaintzen diren ardien multzoa, bildots eta ahariekin batera.

ardien kulpak bildotsak pagatu

1.  (irudizkoa)  aditz · Errua erru txikiena duenari bota.

ardo beltz

1.  (gastronomia)  izena · Mahats beltzetik egindako ardoa, kolore gorri ilunekoa.

ardo generiko

1.   izena · Marka eta etiketarik gabe merkaturatzen den ardoa.

areto-futbol

1.  (kirola)  izena · Futbolaren modalitatea, zelai txikiagoa batean, ate txikoiagoekin eta talde bakoitzeko bost jokalariekin, atezaina barne, jokatzen dena.

argazki-oin

1.   izen · Argitalpen bateko argazki baten azpian jartzen den testua, azalpen edo iruzkin gisa.

argi-izpi

1.   izen · Argiak iturburu batetik abiatuta egiten duen ibilbidean sorraratzen duen lerroa.

argi-urte

1.  (astronomia)  izena · Unibertsoko astro eta beste egituren arteko distantzia itzelak neurtzeko unitatea da, argiak urtebetean zeharkatzen duen distantziarekin bat datorrena, gutxi gorabehera 9.46 × 10 ber 12 km.

argitalpen urte

1.   izena · Liburu, aldizkari edo disko bat edo horren edizio jakin bat argitaratu den urtea, hura zehatz identifikatzeko erabiltzen dena.

Armada Gorria

1.  (historia) (gudaritza)  izena · Sobietar Batasuneko armada.

arra sartu

1.  (irudizkoa)  aditza · Zerbaitetarako irrika piztu; zerbaitekin zaletu.

arrantza-ontzi

1.  (arrantza)  izena · Arrantzarako prestaturik dagoen ontzia.

arrantza-toki

1.  (arrantza)  izena · Arrantzaleku, arrantzategi.

arraste-arrantza

1.  (arrantza)  izena · Itsasoko uretan, gehienetan sakonera handietan, sareak arrastaka eramanez egiten den arrantza-modalitatea.

arrasto digital

1.  (informatika)  izena · Pertsona batek Internet erabiltzerakoan bere buruari buruz utzitako datu eta informazio iraunkorren multzoa, hala nola identitateari buruzko informazioa, argazkiak edo nabigazio-datuak.

arroka igneo

1.  (geologia)  izena · Lurrazalaren azpian dauden edo handik datozen fusiozko materialak hoztu eta solidotzean sortzen den arroka.

arroka magmatiko

1.  (geologia)  izena · Lurrazalaren azpian fusioan dagoen masa hoztean sortzen den arroka.

arroka metamorfiko

1.  (geologia)  izena · Aurretik existitzen zen arroka bat erasan duten prozesu fisikoen eraginez, haren osaera eta ehundura eraldatuta sortzen den arroka.

artaziarena egin

1.   aditza · Ibilgailu artikulatu bateko atoi edo erremolkea kabinaren aurretik igarotzean gertatzen den istripua, ibilgailuak erdi itxitako artazien tankera hartzen duelarik.

2.   aditza · Hankarteak bata bestearekin igurtziz egiten den sexu-praktika, lesbianen artean ohikoa dena.

arte eszeniko

1.  (artea)  izen · Publikoaren aurrean abestuz, dantzatuz edo antzeztuz egiten den arte mota.

artobero usain

1.  (ironia)  izen · Harrokeria, arrandia.

aseguru-etxe

1.  (enpresa)  izena · Partikular eta erakundeei arriskuak aseguratu egiten dizkion enpresa, haiekin aseguru-kontratuak eginez, prima baten trukean.

asoziazio ez-estatistiko

1.  (estatistika)  izena · Zoriaren efektuagatik gertatzen den eta beraz estatistikoki esanguratsua ez den aldagai estatistikoen arteko asoziazioa.

astarrak umea egingo dik hi mugitzerako

1.   esaera · Ironikoki, pertsona bat alferra edo motela dela adierazteko.

Aste Nagusi

1.   izena · Gasteiz, Donostia eta Bilbon urtro uda garaian astebetez gutxi gorabehera ospatzen diren jaialdietako bakoitza.

astoaren putza

1.  (lagunartekoa) (arrunkeria)  interjekzioa · Ezezkoa edo desadostasuna adierazteko.

asturu on

1.  (ipar)  izena · Zoriona.

ataka paralelo

1.  (informatika)  izen · Ordenagailua periferiko bati konektatu edo lotzeko gailu edo bide fisikoa.

ataza anitzeko

1.  (informatika)  izenlagun · Programa informatiko batzuk batera exekutatzeko gai dena.

ate-danbadaka

1.   aditzondoa · Ateak indarrez eta zarata handiarekin itxiz.

ate-joka

1.   aditzondo · Atean kolpeak emanez, barruan dagoenari deitu, atea zabal dezan edo atea irekitzeko baimena eskatzeko.

aterik adina maratila eduki

1.  (adierazkorra)  izena · Denetarako aitzakia izan.

atzera-kontu

1.   izen · Aurreikusita dagoen zerbait gauzatu bitartean, horretarako geratzen den denboraren kontaketa.

atzerapen mental

1.  (medikuntza)  izena · Desgaitasun psikikoengatik ohikoa edo arrunta izaten dena baino adimen-koefiziente txikiagoa duen pertsonaren egoera.

atzerri-diru

1.  (ekonomia)  izena · Bertako naziokoa ez den norberaren dirua.

atzo goizekoa izan ez

1.   aditz · Aspaldikoa izan.

2.   aditza · Bizitzaren esperientza izan, inozente ez izan.

aulki birakari

1.   izen · Aulkia bera mugitu gabe, eserlekua birarazi daitekeen aulkia, esertzen den pertsona aurrera, atzera, eskuinera edo ezkerrera begira jartzeko, nahi den angeluan.

aurkako matrize

1.  (matematika)  izen · Beste matrize bati buruz, elementutzat matrize hartako elementuen balioen aurkakoak, kontrako zeinuarekin alegia, dituen matrizea.

aurkako zenbaki

1.  (matematika)  izen · Beste zenbaki bati buruz, harekin batuketa eginez 0 ematen duen zenbakia; beste zenbaki kontrako zeinua duen zenbakia.

aurkako zuzenerdi

1.  (matematika)  izena · Zuzen bat haren puntu batetik ebakitzean, alde banatara luzatzen diren zuzenerdietako bakoitza, bestearekin jatorri-puntua eta zuzena partekatzen dituena.

aurrera begira

1.   aditzondo · Etorkizunerako; etorkizunean izango dena edo izan daitekeena aintzat hartuz.

aurresan-errore

1.  (hiztegia)  izena · Suertatu den benetako balioaren eta horri buruz egindako aurresanaren arteko diferentzia.

aurretiko aldagai

1.  (estatistika)  izen · Bi aldagaien arteko erlazioa aztertzean, bestea baino lehenago gertatu edo gauzatzen den aldagaia eta horregatik aldagai independentetzat hartzen dena.

aurrez ordaingarri

1.  (enpresa)  adjektiboa · Aldiroko errenta bati buruz, aldi bakoitzaren hasieran ordaindu edo jasotzen dena.

aurrezki-gordailu

1.  (finantzak)  izena · Pertsona batek finantza-entitate batean ezartzen duen aurrezkia, epe jakin baterako eta interesen trukean.

aurrezki-gordailu

1.  (finantzak)  izena · Pertsona edo erakunde batek finantza-entitate batean epe jakin baterako ezartzen duen dirua, aurrezki gisa eta interesen trukean.

ausazko aldagai

1.  (estatistika)  izen · Ausazko esperimentu bateko emaitzei zenbaki bana esleitzen dien aldagaia.

ausi-mausika

1.   aditzondoa · Adausika, zaunkaka.

autobus-geraleku

1.  (garraioa)  izena · Autobus bat bere ibilbidean zehar gelditzen den lekuetako bakoitza, bidaiariak hartu eta uzteko.

auzoko ateak ixtera joan

1.  (adierazkorra)  aditza · Horren beharrik gabe, arazoetan sartu.

azal eta mami

1.  (irudizkoa)  aditzondo · Goitik behera, oso-osorik.

azido iodhidriko

1.  (kimika)  izena · Hidrogeno ioduroa uretan disolbatuz eskuratzen den azido gogorra.

Azken Judizio

1.  (erlijioa)  izena · Erlijio batzuetan denboren amaieran Jainkoak izan diren guztiei egingo dien epaiketa, justuak eta zuzengabeak bereiziz, non haiei banan-banan salbamena edo betiereko zigorra emango dien.

azken txanpa

1.   izena · Lasterketa edo bestelako jardun batean, hura burutzeko egin beharreko azken ahalegina.

azpiko arropa

1.   izena · Ikusten den arroparen azpitik janzten den arropa, oso-osorik larruazala ukitzen duena, hala nola galtzontziloak, kuleroak, bularretakoa, kamiseta eta galtzerdiak.

azterketa kualitatibo

1.  (aldaera)  izena · Analisi kualitatibo.

2.  (aldaera)  izena · Ikerketa kualitatibo.

azterketa-orri

1.   izena · Azterketa edo proba batean, ariketak garatu eta galderak erantzuteko banatzen diren orrietako bakoitza.

bai horixe

1.   interjekzio · Aurrez adierazitakoari  buruz zalantzarik ez dagoela, argi eta garbi dagoela, baieztatu edo nabarmentzeko.

bai zera

1.  (lagunartekoa)  interjekzioa · Adierazitako zerbait guztiz ezeztatu edo zalantzan jartzeko.

2.   interjekzioa · Proposamen edo eskaera bati uko egiteko.

bai, zera

1.   interjekzioa · Bai zera.

bake ederrean

1.   aditzondoa · Lasai eta oso gustura.

balentzia-elektroi

1.  (kimika)  izena · Balentzia-geruzan, hots, atomoaren azken elektroi geruzan, dauden elektroietako bakoitza.

balentzia-geruza

1.  (kimika)  izena · Atomo bateko azken elektroi-geruza, nongo elektroi-kopuruak beste atomo batzuekin lotzeko ahalmena baldintzatzen duen.

baliabide energetiko

1.  (teknologia)  izena · Energia-baliabidea.

balio atipiko

1.  (estatistika)  izena · Aldagai bati buruz jasotako balio edo datuen artetik, besteen aldean oso desberdina den balio edo datua, handiegi edo txikiegitzat hartzen dena.

balio nominal

1.  (ekonomia)  izena · Akzio, bono edo bestelako titulu batean ezartzen den hasierako prezio edo zorra.

2.  (ekonomia)  izena · Une bateko prezioetan baloraturiko ondasun baten prezioa edo errenta baten zenbatekoa.

balio-aniztasun

1.   izena · Balio edo funtzio batzuk garatu eta betetzeko gauza denaren nolakotasuna.

balio-narriadura

1.  (ekonomia)  izena · Ondasun batek denboran zehar erabiltzearen poderioz edo besterik gabe zaharkitzeagatik jasaten duen balio-galtzea.

baliokidetza-puntu

1.  (kimika)  izena · Erreakzio kimiko bateko gaien arteko erlazio estekiometriko zehatza, gai horiek guztiz kontsumitzen dituena.

balore-merkatu

1.  (matematika)  izena · Baloreak (akzioak eta orokorrean finantza-titulu negoziagarriak) saldu eta egiten diren merkatua, eskariaren eta eskaintzaren arabera haiei buruzko kotizazioak zehazten dituena.

banaketa administratibo

1.   izena · Herrialde edo eskualde bat demarkazio administratibotan banatzeko modua.

banaketa asintotiko

1.  (estatistika)  izena · Estatistiko bati buruz, lagin-tamaina infiniturantz handitzean suertatzen den lagin-banaketa.

banaketa aske

1.  (estatistika)  izena · Haren ezaugarriei buruz baldintzarik ezarri ez zaion probabilitate-banaketa.

banaketa bidimentsional

1.  (estatistika)  izen · Datu-maiztasunak edo probabilitatea bi aldagai estatistiko edo zorizko aldagaien baterako balioetarako ematen duen datu-taula edo probabilitate-banaketa.

banaketa binomial negatibo

1.  (estatistika)  izena · Zorizko gertaera bitarren segida independente batean, gertaera horietako bat r aldiz gertatu arte beste gertaera hainbat aldiz gertatzeko probabilitatea ematen duen probabilitate-banaketa.

banaketa bitar

1.  (aldaera) (estatistika)  izena · Bernoulli-ren banaketa.

2.  (geografia)  izena · Bi hiri nagusi dituen herrialdearen egitura geografikoa.

banaketa diskretu

1.  (estatistika)  izena · Balio desberdin gutxi hartzen dituen aldagai estatistiko baten datuen edo probabilitate-banaketa.

banaketa estatistiko

1.  (estatistika)  izen · Aldagai estatistiko batek hartzen dituen balioak eta horietako bakoitzaren maiztasuna edo probabilitatea azaltzen dituen taula, funtzio edo bestelako adierazpena, analitikoa nahiz grafikoa.

banaketa gausstar

1.  (estatistika)  izena · Probabilitate-banaketa normala, estatistikan maiz erabiltzen den kanpai itxurako banaketa simetrikoa, Friedrich Gauss matematikariaren omenez horrela izendatua.

banaketa geografiko

1.  (estatistika)  izen · Fenomeno bat espazio geografiko batean zehar nola banatzen den, non eta zenbateko magnituderekin, azaltzen duen adierazpena, taula moduan edo mapa baten bitartez.

banaketa geometriko

1.  (estatistika)  izena · Zorizko gertaera bitarren segida independente batean, gertaera horietako bat gertatu arte beste gertaera hainbat aldiz gertatzeko probabilitatea ematen duen probabilitate-banaketa.

banaketa jarraitu

1.  (estatistika)  izena · Balio desberdin asko hartzen dituen aldagai estatistiko baten maiztasun-banaketa, tartetan bildutako datu kuantitatiboak jasotzen dituena.

2.  (estatistika)  izena · Tarte batean edozein balio har dezakeen zorizko aldagai baten probabilitate-banaketa.

banaketa multinomial

1.  (estatistika)  izen · Bi kategoria baino gehiagotan probabilitate jakinekin sailkatzen diren tamaina jakineko multzo batean, kategoria desberdinak hainbat alditan agertzeko probabilitatea ematen duen legea.

banaketa normal bidimentsional

1.  (estatistika)  izena · Aldagai bakuneko bi banaketa normal bateraturik, haien artean erlazio linealarekin, sortzen den probabilitate-banaketa, kanpai itxurako agertzen dena aldagai horien planoaren gainean.

banaketa teoriko

1.  (estatistika)  izena · Aldagai estatistiko bati buruz ezarritako probabilitate-eredua, datuekin alderatu eta baieztatu beharrekoa.

banaketa uniforme

1.  (estatistika)  izena · Multzo edo tarte bateko balioei probabilitate berdina ematen dien probabilitate-banaketa.

2.  (zientzia)  izena · Espazioan zehar sakabanaturik dauden elementuak elkarrengandik gutxi gorabehera distantzia beretsura daudeneko egoera.

banaketa uniforme diskretu

1.  (estatistika)  izena · Multzo mugatu bateko balioei probabilitate berdina esleitzen dien probabilitate-banaketa.

banaketa uniforme jarraitu

1.  Tarte bateko balio guztiei probabilitate berdina esleitzen dien probabilitate-banaketa.

banaketa-kanal

1.  (enpresa)  izena · Enpresa bateko produktuak eta zerbitzuak bezeroen eskura jartzeko modua.

banaketa-taula

1.   izena · Zerbaiten banaketa elementu desberdinen artean nola egiten den azaltzen duen taula.

2.  (estatistika)  izena · Probabilitate-banaketa bateko probabilitateak azaltzen dituen taula.

banaketa-zentro

1.  (enpresa)  izen · Produktu eta gaien banaketarako, enpresetatik enpresetara edo enpresetatik kontsumitzaileengana, erabiltzen den instalakuntza zabala.

banku mailegu

1.  (finantzak)  izena · Banku batek bere bezero bati, izan pertsona izan enpresa edo erakundea, egiten dion mailegu edo diru uztea.

banku-gordailu

1.  (finantzak)  izena · Pertsona batek banku batean epe jakin baterako ezartzen duen diru-kopurua, epe hori igarota diru-kopuru gehi interesak jasotzeko.

banku-laburpen

1.  (ekonomia)  izen · Bezeroak eskatutako epean zehar banku-kontu bateko mugimenduen berri ematen duen agiri laburra, bankuak kontuaren titular eta baimenduen esku jartzen duena.

baratxuria baino finago

1.  (adierazkorra)  adjektibo · Pertsona bati buruz, oso fin edo bikaina.

barne angelu

1.  (matematika)  izena · Poligono sinple batean ondoz ondoko bi aldeen artean poligonoaren barne aldean osatzen den angelua.

barne eskari

1.  (ekonomia)  izena · Herrialde batean, estatuaren eta bertako familia eta enpresen eskari agregatua.

barneko arropa

1.   izena · Azpiko arropa.

barra-diagrama

1.  (estatistika)  izen · Elementu edo kategoria desberdinetarako balioak luzera desberdineko barrak elkarren ondoan jarriz adierazten dituen grafiko estatistikoa.

barra-diagrama anizkoitz

1.  (estatistika)  izen · Kategoria desberdinetarako egindako barra-diagrametako barrak elkarren ondoan jartzen dituen grafikoa, haiek modu erosoan alderatzeko.

barrabil-zorro

1.  (anatomia)  izena · Barrabilak biltzen dituen mintz edo poltsa moduko gorputz-atala.

barrenak astindu

1.  (adierazkorra)  aditza · Asaldatu, asko larritu edo aztoratu.

barrez ito

1.   aditza · Barre asko egin, bereziki kontrolaezina denean.

barrez lehertu

1.   aditza · Barre asko eta kontrolaezina egin.

barruko arropa

1.   izena · Azpiko arropa.

basa gerlaritza

1.  (gutxi erabilia)  izena · Gerrilla, eremu basatietan ezkutuka garatzen den borroka.

bat egite puru

1.  (enpresa)  izen · Enpresa desberdinak fusionatu edo elkartzeko enpresa zaharrak desegin eta enpresa berri bat sortzen deneko enpresa-fusio mota. 

baterako maiztasun

1.  (estatistika)  izena · Bi aldagai estatistiko edo gehiagotarako zehaztu diren balioen konbinazio baten maiztasuna.

baterako probabilitate

1.  (estatistika)  izen · Bi gertakizun edo gehiago batera edo aldi berean, ebaketa bidez loturik alegia, gertatzeko probabilitatea.

batez beste

1.   aditzondo · Kopuru bat bestearekin konpentsatuz edo orekatuz.

2.   aditzondo · Batezbestekoa kalkulatuta.

batezbesteko aritmetiko

1.  (estatistika)  izen · Aldagai kuantitatibo bati buruzko datuen batezbestekoa kalkulatzeko formula eta horren emaitza, datuen batura zati datu kopurua kalkulatuz.

batezbesteko baldintzatu

1.  (estatistika)  izen · Aldagai estatistiko batek beste aldagai batek hartzen duen balio jakin bati buruz hartzen duen batezbestekoa.

batezbesteko geometriko

1.  (estatistika)  izen · n datuen batezbestekoa haien biderketaren n-garren erroaz kalkulatzen den formula eta horren emaitza, bereziki magnitude-ordena anitzeko datuei eta hazkunde tasei aplikatzen zaiena.

batezbesteko harmoniko

1.  (estatistika)  izen · Datu batzuen batezbestekoa kalkulatzeko formula eta horren emaitza, datuen alderantzizko balioen batezbesteko aritmetikoaren alderantzizkoa dena.

batezbesteko haztatu

1.  (estatistika)  izen · Datuei haztapen, pisu edo kontsiderazio erlatibo desberdina ematen dien edozein motako batezbestekoa.

batezbesteko koadratiko

1.  (estatistika)  izen · Datu kuantitatiboen batezbestekoa kalkulatzeko formula eta horren emaitza, aurrez datu horiek karratura jaso egiten dituena, bereziki datu positiboen eta negatiboen konpentsazioa saihesteko.

batezbesteko kontraharmoniko

1.  (estatistika)  izen · Batezbesteko aritmetiko sinplea nahiz batezbesteko koadratikoa batera hartuz kalkulatzen den batezbesteko mota bat.

batezbesteko pitagoriko

1.  (estatistika)  izen · Batezbesteko artimetiko sinplea, batezbesteko geometrikoa eta batezbesteko harmonikoa osatzen duten multzoko edozein batezbesteko, bereziki beraien arteko erlazioei dagokienean.

batezbesteko ponderatu

1.  (estatistika)  izen · Batezbesteko bat kalkulatzerakoan, datuei ponderazio, haztapen, pisu edo kontsiderazio erlatibo desberdina ematen duen formula eta horren emaitza.

batuketa finitu

1.  (matematika)  izena · Batugai kopuru mugatu batekin egiten den batuketa.

batuketa partzial

1.  (matematika)  izena · Segida bateko gai kopuru mugatu edo finitu baten batuketa.

batura finitu

1.  (matematika)  izena · Infinitu batugai biltzen dituen batuketa batez mintzatuz, infinitu ez den emaitza.

batura partzial

1.  (matematika)  izena · Segida bateko gai kopuru finitu baten batura.

batzar orokor

1.   izen · Elkarte edo sozietate bateko bazkide guztien bilkura ekitaldi ofiziala.

bazter-maiztasun

1.  (estatistika)  izen · Aldagai anitzeko datu-banaketa batean, beste aldagaien balioak aintzat hartu gabe, aldagai batek hartzen duen balio bakoitza agertzen den aldi-kopurua. 

bazter-nahasle

1.   izena · Jendartean arazoak, liskarrak eta istiluak sorrarazten dituena.

bazterrak nahasi

1.   aditz · Gauzak dagokien lekutik aldatu edo nahaspilatu.

2.  (hedaduraz)  aditz · Egoera bat endredatu edo gaiztotu.

begi hutsez

1.   aditzondo · Zerbait behatzerakoan, begien ikusmen soila erabiliz.

begi hutsez

1.   aditzondoa · Begirada sinple batez, sakonki aztertu gabe.

begi-nini

1.  (anatomia)  izena · Begiko irisaren erdian eta kornearen atzean dagoen zulo uzkurkorra, kanpoan dagoen argiaren intentsitatearen arabera hura begi-globora sartzea ahalbidetzen duena.

begiaz eta egiaz

1.  (enfatikoa)  aditzondo · Egia osoa adieraziz.

begirik bildu gabe

1.   aditzondoa · Lo egin gabe, lo ezinik.

begirik kendu ez

1.  (adierazkorra)  aditza · Etengabe begiratu.

begitan hartu

1.   aditza · Pertsona bati gorrotoa hartu.

begiz jota

1.   aditzondo · Beste batzuen artean, zerbait edo norbait erreparatuta, hura aukeratu edo berezitzat hartua.

begizko lekuko

1.   izena · Gertakari bat bertatik bertara ikusi eta horren testigantza eman dezakeena.

behaketa ireki

1.  (estatistika)  izen · Behatzen diren pertsonek behatuak direla dakiteneko behaketa mota.

behatutako maiztasun

1.  (estatistika)  izena · Maiztasun behatua.

behera adi

1.  (bizk)  aditzondoa · Gorputzaren aurreko aldea lurraren kontra edo lurrera begira jarrita.

behi-azienda

1.  (abeltzaintza)  izena · Behiak, orokorrean.

2.  (abeltzaintza)  izena · Norbaitek jabetzan dituen behien taldea.

behi-azienda

1.  (abeltzaintza)  izena · Ustiategi batean batera hazi eta zaintzen behien multzoa.

2.  (abeltzaintza)  izena · Orokorrean, hazi eta zaintzen diren behien multzoa, txekorrak, zezenak, idiak eta antzekoak ere sartuz.

behin baino gehiagotan

1.  (enfatikoa)  aditzondo · Aldi batzuetan.

behin behineko gobernu

1.  (politika)  izen · Erregimen politiko bat deseginda, bereziki iraultza edo matxinada baten ondorioz, agintari berriek konstituzio bat osatu eta hauteskundeak ospatu arte jarduten duen aldi baterako gobernua.

behin-behinean

1.  (lokuzioa)  aditzondo · Denbora edo aldi baterako.

behin-behinean

1.   izenondoa · Aldi edo denbora baterako.

2.   izenondoa · Oraingoz.

3.   izenondoa · Hasiera batean.

behin-behineko

1.   izenlagun · Aldi baterako baino ez dena.

2.   izenlagun · Oinarrizko edo beharrezkoena.

behin-behinekotasun

1.   izen · Behin-behinekoa edo aldi baterako baino ez denaren nolakotasuna.

belarri-gingil

1.  (anatomia)  izena · Gizakien belarrien behe aldean dagoen zati haragitsua, lobulu formakoa.

beldurrak airean

1.   aditzondo · Zeharo izutu edo beldurtuta.

beldurrak airean

1.   aditzondo · Zeharo beldurtuta, izututa.

beldurrez airean

1.   aditzondo · Beldur handiarekin, guztiz beldurtuta.

ber denboran

1.  (ipar)  aditzondo · Denbora edo aldi berean.

berandu baino lehen

1.   aditzondo · Zerbaiti dagokion garaia edo unea igaro aurretik.

2.   aditzondo · Laster, berehala.

berandutza-interes

1.  (zuzenbidea)  izen · Berandutzagatik ordaindu beharreko interes gehigarria.

bere onean egon

1.   aditza · Burutik sano egon.

2.   aditza · Lasai egon, asaldurarik gabe.

berehalako integral

1.  (matematika)  izena · Errazak izteagatik, ebazteko integrazio-metodoren bat garatu beharrik ez duen integrala.

beren-beregi

1.   aditzondo · Aurrez erabakitako asmo jakin eta zehatzez.

berezko heriotza

1.   izen · Gaixotasun edo patologia batengatik, istripu edo kanpoko eraginik gabe, gertatzen den heriotza.

bero espezifiko

1.  (kimika)  izen · Substantzia edo gai baten masa-unitatearen tenperatura gradu bat gehitzeko aplikatu beharreko bero kantitatea.

bero-mapa

1.  (estatistika)  izen · Aldagai batek bi dimentsiotan, gehienetan espazioan, hartzen dituen balioak irudikatzeko grafikoa.

bertatik bertara

1.   aditzondo · Oso hurbil.

2.   aditzondo · Gertutik, hurbiletik.

bertso jarri

1.   izena · Bertsolariak paperean idatzi duen bertsoa, bat-batean plazan kantatu ez duena.

besoak uztartu

1.   aditza · Bi besoak bularraldean bata bestearen gainean jarri.

Bessel-en funtzio

1.  (matematika)  izena · Bessel-en ekuazio diferentzialaren soluzio kanonikoak diren funtzioetako bakoitza.

beste batekin ibili

1.   aditza · Bikotekidea ez den beste pertsona batekin bikote-harremanak izan.

beste hitzetan esanda

1.   lokailua · Beste era batera esanda.

besteak beste

1.   aditzondoa · Aipatutakoarekin batera zerrenda edo multzo baten baitan dauden beste gauza edo kontzeptuak alde batera utzirik; beste batzuen artean.

bestela baitakoan

1.  (bizk)  aditzondo · Besteak ez konturatu edo sumatzeko moduan.

besterik ezean

1.   aditzondoa · Beste aukerarik ez badago.

bestibulu-aparatu

1.  (anatomia)  izena · Oreka eta mugimendua hauteman eta kontrolatzeko funtzioa duten organoen multzoa, barne belarrian kokatua.

bet-betan

1.  (ipar)  aditzondoa · Bat-batean.

beta errore

1.  (estatistika)  izena · Bigarren mailako errore.

betetze maila

1.   izen · Urtegi edo beste motako gordailu bat beteta dagoen maila.

2.   izen · Helburu batzuei buruz, horiek zenbateraino bete diren adierazten duen neurria.

3.   izen · Hotel eta bestelako ostatuetan, eskaintzen diren ohe edo leku guztietatik aldi jakin batean zenbat bete diren adierazten duen portzentajea.

betez ordaingarri

1.  (enpresa)  adjektiboa · Aldiroko errenta bati buruz, aldi bakoitzaren amaieran ordaindu edo jasotzen dena.

bi alderdiko

1.  (politika)  adjektiboa · Alderdi biko.

biak uztarrian jartzeko modukoak izan

1.  (adierazkorra)  aditza · Bi pertsona berdin-berdinak izan.

biak uztarrian joateko modukoak izan

1.  (adierazkorra)  aditza · Biak uztarrian jartzeko modukoak izan.

biboa uste eta baboa izan

1.   esaera · Bere burua azkartzat eta jakituntzat izan baina azkenean ezjakin eta ergel hutsa denaren aurkakoa.

bidea hautsi

1.   aditza · Jarraitzen den bidea utzi beste bide bat hartzeko.

2.   aditza · Bidea oztopatu edo eten.

bigarren mailako ekuazio

1.  (matematika)  izena · Bigarren mailako polinomio bat zerora berdinduta suertatzen den ekuazioa.

bigarren mailako ekuazio ez-oso

1.  (matematika)  izena · Bigarren mailako ekuazio osatugabe.

bigarren mailako ekuazio osatugabe

1.  (matematika)  izena · Gai independente edo konstanterik ez duen bigarren mailako ekuazioa.

bihotz-maiztasun

1.  (medikuntza)  izena · Bihotz baten taupada kopurua minutuko, gehienetan pultsuaren bitartez jasotzen dena.

bikoizketa-aktore

1.  (zinema)  izen · Film edo ikusizko emanaldi batean, jatorrizko aktore edo antzezleen ahotsa bere ahotsarekin, gehienetan beste hizkuntza batean, ordezten duen aktorea.

bikote-harreman

1.  (psikologia)  izena · Bi pertsonaren arteko lotura eta erlazio erromantiko edo sentimentala.

birrin-birrin egin

1.  (adierazkorra)  aditza · Birrindu.

bisita-txartel

1.   izena · Pertsona edo erakunde baten izena, helbidea, telefonoa eta bestelako datuak erakusten dituen txartel txikia, norberaren burua aurkezteko ematen dena.

bitarterik bitarte

1.   aditzondo · Tarteka.

bizarrak koipetu

1.  (lagunartekoa)  aditz · Janari bati buruz, gustura jan dela edo jateko modukoa dela adierazteko.

bizi-funtzio

1.  (biologia)  izen · Izaki bizidun batek bere eta bere espeziearen biziraupenerako garatu behar dituen funtzioa, izaki bizidun izatea definitzen duena.

bizitza-estatistika

1.  (estatistika)  izen · Pertsonen bizitzak deskribatzen dituzten gertaera garrantzitsuenei buruzko estatistika, hala nola jaiotzak, ezkontzak, ugalkortasuna eta heriotzak jasotzen dituena.

bizkarra eman

1.   aditza · Pertsona bati jaramonik ez egin; pertsona bat bazter utzi.

biztanleria gazte

1.   izena · Pertsona gazteen portzentaje handia duen biztanleria.

biztanleria zaharkitu

1.   izena · Adin altuko pertsonen portzentaje handia biztanleria.

biztanleriaren gaztetze

1.  (estatistika)  izena · Populazio gaztearen gehikuntza, populazio osoan duten proportzioa eta populazio orokorraren batez besteko adina handituz.

bono bihurgarri

1.  (enpresa)  izen · Jaulkiko diren akzio berriekin trukatzen den bonoa, bonoaren jabearen borondatez edo sozietateak derrigortuta.

bono trukagarri

1.  (enpresa)  izen · Jaulkitako akzioekin trukatu daitekeen zor titulua.

2.  (merkataritza)  izen · Aurrez ezarritako ondasun edo zerbitzuekin truka daitekeen balio jakineko erosketa txartela, zozketa edo lehiaketa bidez irabazi edo aurretik diruz erosi dena.

boomerang efektu

1.   izena · Ekintza edo jokabide batek bueltan horren egilearen aurka dakarren ondorio kaltegarria.

borroka egin

1.   aditza · Zerbaiten edo norbaiten aurka eraso egin edo haren erasoetatik babesteko bortizki jardun.

bost jakin

1.  (bizk) (adierazkorra)  aditz · Ezer ez jakin.

bost urteko talde

1.  (estatistika)  izen · Bost urteko adin-tartea, gehienetan 0-4, 5-9, 10-14, ... motakoak, pertsonen adinari buruzko datuak biltzeko erabiltzen dena.

boto baliogabe

1.   izen · Boto-zenbaketan balioduntzat hartzen ez den botoa, botoa aintzat hartzeko beharreko baldintzak betetzen dituelako, esaterako boto-txartelaren formatuari dagokionean.

boto deusez

1.   izen · Balioduna ez den botoa.

boto nulu

1.   izen · Balioduna ez den eta beraz boto zenbaketatik aparte geratzen den botoa, esaterako boto-txartelak beharrezko formatua ez izateagatik.

boto-kabina

1.   izen · Boto-txartel desberdinak gordetzen dituen toki itxi txikia, bertara pertsonak sartu eta nahi duten boto-txartela jendearen bistatik aparte hartu ahal izateko prestatua.

boto-kabina

1.   izen · Boto-txartel desberdinak gordetzen dituen toki itxi txikia, bertara pertsonak sartu eta nahi duten boto-txartela jendearen bistatik aparte hartu ahal izateko prestatua.

boto-orri

1.   izen · Boto-papera.

boto-paper

1.   izen · Bozketa batean, hautagai, alderdi edo aukera bakoitza adierazten duen txartela, hura hautetsontzian sartuz botoa emateko erabiltzen dena.

boto-txartel

1.   izen · Bozketa batean, boto-emaileak botoa zein hautagai, alderdi edo aukerari ematen dion adierazteko erabiltzen den orria, gehienetan hautetsontzi batean sartuz.

BPG per capita

1.  (ekonomia)  izena · Herrialde batean, bertako Barne Produktu Gordina zati bertan bizi diren biztanleen kopurua eginez kalkulatzen den adierazle ekonomikoa, hango biztanleen maila ekonomikoa neurtzeko erabilia.

bukaerako izakin

1.  (enpresa) (pluralean)  izena · Ekitaldi ekonomikoaren bukaeran enpresako biltegian dauden izakinen kopurua eta horien balioa, hasierako izakinekin alderatuta, ekitaldiko izakinen aldakuntza kalkulatzeko behar dena.

bular-kaiola

1.  (anatomia)  izena · Kaxa toraziko.

Bulego Obal

1.   izen · Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen bulego ofizial eta formala, haren egoitza ofiziala den Etxe Zuriaren barnean dagoena.

burbuila espekulatibo

1.  (ekonomia)  izena · Espekulatu edo irabazi handiak azkar eskuratzeko asmoaren ondorioz gauzatzen den produktu edo aktibo baten prezioen gorakada handia eta azkarra.

buru-belarri

1.   aditzondoa · Ahalegin guztiak eginez.

2.   aditzondoa · Zentzumenak eta adimena erne.

burua berotu

1.  (adierazkorra)  aditza · Norbait zerbait egiteko konbentzitu, bereziki temaz egiten denean.

bururik ez eta txapela nahi

1.   esaera · Horretarako maila ez izan arren, zerbaiterako eskubidea edo meritua dutela uste dutenen jarrera adierazteko.

burutik jota

1.  (behe mailakoa)  aditzondo · Pertsona batek buruko nahasmenduak dituela adierazteko.

buruz buru

1.   aditzondoa · Elkarrekin ari diren pertsonei buruz, bata bestearen aurrean.

2.   aditzondoa · Bata bestearen aurka, gorputzarekin indar eginez.

3.  (kirola)  aditzondoa · Kirol eta jokoetan, bien arteko lehian.

4.   aditzondoa · Pilota jokoan, banaka, pilotari bat beste baten aurka.

5.   aditzondoa · Alde batetik bestera, hasieratik bukaerara.

6.   aditzondoa · Aldi berean.

buruz buruko

1.   adjektiboa · Buruz buru, aurrez aurre edo bata bestearen aurka egiten dena.

2.  (kirola)  izena · Kirol eta jokoetan, jokalari bat beste baten aurka.

busti ala lehor

1.   izen · Txanpona edo bi alde dituen beste gauza bat botata, alde bateko edo besteko emaitza.

buztan-moko

1.  (sexologia)  izena · Zakil-moko.

Cramér-en V koefiziente

1.  (estatistika)  izena · Bi aldagai nominalen arteko asoziazio estatistikoa neurtzen duen koefizientea.

curriculum vitae

1.   izena · Pertsona batek jarraitu duen prestakuntza-ibilbidea eta esperientzia profesionala jasotzen dituen agiri pertsonala, bereziki haren aurkezpen gisa erabiltzen dena arlo profesionalean.

curriculum vitae

1.  (enpresa)  izena · Pertsona baten ikasketak, trebakuntza eta ibilbide profesionala biltzen dituen txostena, bereziki lanpostu edo kargu baterako hautagai gisa aurkezten denerako prestatzen dena.

D eredu

1.  (hezkuntza)  izena · 1983tik Euskal Autonomia Erkidegoko hezkuntza-sisteman aukeran eskaintzen den hizkuntza-eredua, euskara komunikazio-hizkuntzatzat hartu eta gaztelera irakasgai huts gisa irakasten duena.

dardar batean

1.   aditzondo · Dardarka.

datu agregatu

1.  (estatistika)  izen · Maila txikiagoko datuak agregatuz edo bateratuz osaturiko datua.

datu atipiko

1.  (estatistika)  izena · Balio atipiko.

datu bigun

1.  (estatistika)  izen · Subjektu baten narrazio, iritzi, jarrera edo pertzeptzio subjektiboa jasotzen duen datu edo informazio-zatia, neurketa edo datu kuantitatiboen objektibotasunik ez duena.

datu zirkular

1.  (estatistika)  izen · Zirkulu batean kokapena edo angelua adierazten duen datua, hala nola esnatzeko ordua eta haizearen norabidea.

datu-banaketa

1.  (estatistika)  izena · Aldagai estatistiko bati buruzko datuen multzoaren irudikapena, bereziki haiek hartzen dituzten balio eta maiztasunak aztertze aldera.

datu-base

1.  (estatistika) (informatika)  izen · Elementu batzuei buruz jasotako datu jakinen multzoa, bereziki horien tratamendu informatikoa egiteko egituratua.

datu-meatzaritza

1.  (estatistika)  izen · Datu-multzo handiak esploratu egiten dituen teknika malgu, zabal eta anitza, datu haietan egitura edo joera jakingarriak eskuratze aldera.

datuen analisi esploratzaile

1.  (estatistika)  izen · Azterketa estatistiko mota bat, aldez aurretik datuei buruzko hipotesirik edo modelorik ezarri gabe bereziki tresna grafikoak eta estatistiko sinpleak baliatzen dituena.

datuen esplorazio

1.  (estatistika)  izen · Datu-multzoak aztertzeko teknika oinarrizko eta sinpleen erabilera (adib., datuen bisualizazioa), haietarako gerora gara daitezkeen patroiak edo ereduak aurkitzearren.

debitu-txartel

1.  (enpresa)  izena · Zordunketa-txartel.

definizio-eremu

1.  (matematika)  izen · Funtzio matematiko bat definiturik dagoen edo existitzen den aldagai askeen balioen multzoa.

dei galdu

1.  (telekomunikazioa)  izena · Komunikazio telefonikoan, hartzaileak deia ez hartzeagatik, deitzaileak azkenean komunikazioa bideratu gabe egiten duen deia.

deiekzio-kono

1.   izena · Material-masa bat malda handiko pendiza batetik erortzean, malda txikiko azalera lau batera heltzean sortzen den metaketa, kono itxurakoa.

2.  (geologia)  izena · Partikularzki, uharra ibarreko lautadara iristean sorrarazten den alubioen metaketa, kono itxurakoa.

dela eta ez dela

1.   postposizioa · Zerbaiten kausa (singularrean) adierazteko.

delitu informatiko

1.  (informatika) (zuzenbidea)  izena · Internet edo beste sare informatikoen bitartez egiten den delitua, hala nola iruzurra, xantaia eta jazarpena.

denbora-maiztasun

1.  (estatistika)  izena · Zerbait epe edo denbora-unitate batean gertatzen den aldi-kopurua.

denborazko serie

1.  (estatistika)  izen · Horien erreferentzia-aldiari jarraiki aldagai bati buruz denboran zehar zerrendatzen den datu-multzoa.

denda fisiko

1.   izen · Eraikin edo instalakuntza fisiko batean kokaturiko denda, online denda ez bezala.

dentsitate-histograma

1.  (estatistika)  izena · Azalera 1 balioa duen datuen histograma, zutabeen altuerak maiztasun erlatiboak zati klase-zabalera eginez kalkulaturik, histograma dentsitate-funtzio batekin alderatzeko aukera ematen duena.

deribatu partzial

1.  (matematika)  izen · Aldagai anitzeko funtzio matematiko bati buruz, aldagai bakar bati buruz kalkulatzen den deribatua, beste aldagai guztiak konstante atxikiz.

desbideratze tipiko

1.  (estatistika)  izen · Desbideratze estandar (sakabanatze-neurri bat).

dezil arteko ibiltartea

1.   izen · Lehen eta bederatzigarren dezilen arteko aldea, sakabanatze neurri gisa erabiltzen dena.

diagonal nagusi

1.  (matematika)  izena · Matrize eta determinante bati buruz, errenkada eta zutabe mailak berdinak dituzten elementuen multzoa.

diagrama erdizirkular

1.  (estatistika)  izen · Legebiltzar batean alderdi bakoitzak dituen eserleku kopuruak erakusten dituen grafikoa, legebiltzarretako hemizikloek bezala forma erdizirkularra duena.

diagrama kartesiar

1.  (matematika)  izena · Puntuak, funtzioak eta bestelako objektu matematikoak koordenatu kartesiarren bitartez adierazi eta irudikatu egiten dituen diagrama.

diagrama kausal

1.  (estatistika)  izen · Aldagai multzo batean gezi edo antzekoen bitartez haien arteko kausa-efektu erlazioak zehazten dituen diagrama.

diagrama onbrotermiko

1.  (meteorologia)  izena · Urteko hilabete guztietarako izandako prezipitazioa (P) mm.tan eta batez besteko tenperatura (T) Celsius gradutan batera eta P=2T eskalan irudikatzen dituena diagrama.

diaklasa sistematiko

1.  (geologia)  izena · Arroka batean zehar tarte erregularretan eta norabide berean gertatzen diren diaklasa edo hausturetako bakoitza.

diamantezko eztei

1.  (pluralean)  izena · Platinozko eztei.

dikotomia bikoitza

1.  (estatistika)  izen · Elementu batzuen bi dikotomiaren araberako sailkapena, hala nola pertsonen artean sexuaren eta lanik gabe egotearen arabera, 2x2 kontingentzia-taula batean jaso daitekeena.

diktadura militar

1.  (politika)  izen · Agintaritza politikoa militar talde baten esku dagoen estatua, haien erabakien mendean eta demokraziarik gabe.

dimentsio anitzeko

1.   adjektiboa · Bere baitan ezaugarri edo faktore batzuk batera biltzen dituena.

dimentsio biko

1.   adjektiboa · Bi norabide, ezaugarri edo faktore batera biltzen dituena.

2.   adjektiboa · Azalera batean zehar hedatzen dena, liuze-zabalean, espaziorik hartu gabe.

direla eta ez direla

1.   postposizioa · Zerbaiten kausa (pluralean) adierazteko.

diru-zenbateko

1.  (ekonomia)  izena · Zerbaitek dirutan duen balioa edo kostua.

diseinu esperimental

1.  (estatistika)  izen · Esperimentu batean kontrolatzen diren tratamenduak konbinatu eta konbinazio haietara elementuak esleitzeko modua.

disenu faktorial

1.  (estatistika)  izen · Esperimentu batean, aztertzen diren faktore guztietako mailak gurutzatu edo konbinatu egiten dituen diseinu esperimentala.

disforia

1.  (lokuzioa)  izena · Tristura eta atsekabe handiak eragiten duen asaldurazko egoera psikologikoa.

disko-unitate

1.  (informatika)  izena · Ordenagailu batean, datuak bertan grabatu edo kopiatu eta bertatik irakurtzeko erabiltzen den gailuetako bakoitza, hala nola disko gogorra eta USB memoria.

distantzia fokal

1.   izena · Foku-distantzia.

doikuntzaren egokitasun

1.  (estatistika)  izena · Estimatutako eredu estatistiko batek datuekiko duen adostasun-maila.

doikuntzaren ontasun

1.  (estatistika)  izena · Doikuntzaren egokitasun.

Drake-ren ekuazio

1.  (astronomia)  izena · Esne Bidean bizi eta gizakiekin komunikatu litezkeen zibilizazio estralurtarren kopurua parametro batzuen arabera zenbatesten duen ekuazio edo formula (Frank Drake astronomoa, 1930-2022).

duda-muda

1.  (adierazkorra)  izena · Zalantza, duda.

duda-mudako

1.   adjektiboa · Zalantzazkoa, ziurgabetasuna duena.

duda-mudan

1.  (adierazkorra)  aditzondoa · Egin beharrekoaz edo zerbaiten zuzentasunaz mintzatuz, zalantzan.

duda-mudatan

1.  (adierazkorra) Egin behar denari edo zerbaiten egiatasunari buruz, zalantza askorekin.

duda-mudazko

1.   adjektiboa · Duda edo zalantzazkoa.

dudarik ez

1.   interjekzioa · Adierazitako zerbait zalantzarik gabe egia edo zuzena dela adierazteko.

ebaki-puntu

1.  (matematika)  izena · Geometrian, bi lerro, figura edo azalerak bat egiten duten puntuetako bakoitza.

ebakidura-kurba

1.  (matematika)  izen · Bi gainazalen arteko ebakidurari dagokion kurba.

edari-altzari

1.   izena · Edariak gordetzeko altzaria.

edateko ur

1.   izena · Edan daitekeen ura.

edateko ur txar

1.   izena · Osasunarentzat kaltegarria izateagatik edatea komeni ez den ura.

edatekoa ez den ur

1.   izena · Edateko ur txar.

efektu berezi

1.  (zinema) (pluralean)  izena · Zinemagintzan eta beste ikuskizun batzuen produkzioan, ikuslearengan ikus-entzunezko inpresio artifizialak sortzeko erabili diren teknika eta baliabideen multzoa.

egiantz handienaren metodo

1.  (estatistika)  izena · Parametro estatistikoak estimatzeko metodoa, non lagin baterako lagin hori suertatzeko probabilitatea maximotzen duen parametroaren balioa parametroaren estimatzailetzat hartzen duena.

egiari zor

1.   aditzondo · Zerbaiten egiatasuna nabarmentzeko, bereziki uste denaren edo arestian adierazitakoaren kontrakarrean.

egitate zergagarri

1.  (ekonomia)  izena · Zerga-egitate.

egitura demografiko

1.  (estatistika)  izen · Populazioaren banaketa adinaren, sexuaren eta beste parametro demografikoen arabera.

egun on Jainkoak

1.  (adierazkorra)  interjekzioa · Egunaren hasieran agurtzeko.

egutegi akademiko

1.  (hezkuntza)  izen · Ikasturteko bateko egun lektiboak, jai-egunak, oporraldiak eta azterketa-garaiak zehazten dituen egutegia.

eguzki bete

1.  (meteorologia)  izen · Eguraldi guztiz eguzkitsua, laino izpirik gabekoa.

eguzki betean

1.  (meteorologia)  aditzondo · Eguzkiak bete-betean ematen duela.

eguzki-energia

1.  (teknologia)  izen · Teknologia fotoboltaikoaren bitartez eguzkiaren argia tentsio elektrikoa bihurtuz eskuratzen den energia.

eguzki-energia

1.  (teknologia)  izena · Eguzkiaren erradiaziotik lorturiko energia-iturri berriztagarria, erradiazio horrek sortzen duen beroa aprobetxatuz edota panel fotovoltaikoen bitartez elektrizitatea sortuz.

ehun konektibo

1.  (medikuntza)  izena · Beste ehun eta organoak eutsi, egituratu, babestu eta elikatzeko funtzioa duen ehuna.

ehun konjuntibo

1.  (medikuntza)  izena · Ehun konektibo.

Ekialde Urrun

1.  (geografia)  izen · Asiako Ekialdean dauden lurralde eta herrialdeek osatzen duten eskualdea, orokorrean Ozeanoko Bareko kostaldea eta inguruko lurraldeak biltzen dituena.

ekin eta ekin

1.   aditzondoa · Behin eta berriz saiatuz, gelditu gabe.

ekinaren ekinez

1.  (enfatikoa)  aditzondo · Ahalegin guztiak eginez.

ekintza-egitasmo

1.   izen · Helburu multzo bat lortzeko burutu behar diren ekintzak biltzen dituen egitasmo edo proiektua.

ekintza-plan

1.   izen · Helburu-zerrenda bat betetzeko burutu beharreko ekintzak zehazten dituen plan edo egitasmoa.

ekoizpen-jarduera

1.  (ekonomia)  izen · Produktu eta zerbitzuen ekoizpena helburu duten jarduera ekonomikoen multzoa.

ekuazio arrazional

1.  (matematika)  izena · Ezezaguna polinomioen zatiketa bateko izendatzailean duen ekuazioa.

ekuazio esponentzial

1.  (matematika)  izena · Ezezaguna berreketa bateko berretzaile gisa duen ekuazioa, oinarri konstantearekin.

ekuazio irrazional

1.  (matematika)  izena · Ezezaguna erro-ikur baten barnean edo zatiki batez berretuta duen ekuazioa.

ekuazio kimiko

1.  (kimika)  izena · Erreakzio kimiko batean sartzen diren erreaktiboak eta gauzatzen diren produktuak horien kopuruekin batera zehazten dituen adierazpena.

ekuazio koadratiko

1.  (matematika)  izen · Bigarren mailako ekuazio.

ekuazio lineal

1.  (matematika)  izena · ax+b=0 erako ekuazioa, non x ezezaguna den; orokorrago, AX=b motako ekuazioa, non A konstanteeen bektore bat eta X ezezagunen bektore bat den.

ekuazio linealen sistema

1.  (matematika)  izena · Ezezagun batzuk biltzen dituen ekuazio linealen multzo bat, era matrizialean adierazi eta ebatzi daitekeena.

ekuazio logaritmiko

1.  (matematika)  izena · Ezezaguna logaritmo bateko oinarri edo argumentu gisa duen ekuazioa.

ekuazio-sistema

1.  (matematika)  izena · Ekuazio-multzo finitu bat, non ekuazio guztiak batera batetzen dituzten ezezagunen soluzioak bilatu behar diren.

elektrikoki neutro

1.  (fisika)  izena · Karga elektriko positibo edo negatiborik ez duena.

elektroi-bikote ez-lotzaile

1.  (kimika)  izena · Molekula poliatomiko batean, atomo bakoitzean lotura kobalentean parte hartzen ez duten balentzia-elektroi bikoteetako bakoitza.

elektroi-geruza

1.  (kimika)  izena · Bohr-en eredu atomikoan, atomoaren nukleoaren inguruan elektroiak kokatzen diren ingurune zirkularretako bakoitza, nukleoaren distantzia desberdinetara. .

elkarrizketa-koadro

1.  Aplikazio informatiko edo sistema eragile batean, une jakin batean erabiltzaileak ataza bat nola egin adierazteko zabaltzen den leihoa, botoi eta menuekin.

elur erregimeneko ibai

1.  (geografia)  izena · Elurra ur-iturri nagusi duen ibaia, emari maximoa udaberrian eta minimoa neguan duena.

elur-maluta

1.   izena · Elurra ari duenean osatu eta lurrera jausten den izotz-kristal multzo bereizietako bakoitza.

elur-pilota

1.   izena · Eskuekin elurra trinkotuz egiten den pilota edo bola modukoa, olgeta egiteko pertsonen aurka jaurtitzen dena.

enbarazu egin

1.   aditza · Traba, oztopo edo eragozpenak eragin.

ene bada

1.   interjekzioa · Ohikoa ez den zerbait adierazteko.

energia fotovoltaiko

1.  (teknologia)  izena · Efektu fotoelektrikoa baliatuz argiaren erradiaziotik elektrizitatea sortzen duen energia-iturria, horretarako zelula eta panel fotovoltaikoak baliatuz.

energia-baliabide

1.  (teknologia)  izena · Energia sortzeko gai den edonolako elementu edo fenomenoa.

energia-baliabide

1.  (teknologia)  izen · Energia-iturri moduan erabili daitekeen baliabidea, hala nola eguzkiaren argia, ura, petrolioa eta ikatza.

energia-maila

1.  (kimika)  izena · Nukleoaren inguruko elektroi-geruzetako bakoitza, bereziki geruza horrek energia maila jakina izateari erreferentzia eginez, hainbat eta handiagoa nukleotik zenbat eta gehiago urrundu.

energiaren kontserbazio

1.  (fisika)  izen · Energia sistema isolatu batean ezin dela sortu ez deuseztatu baieztatzen duen printzipio fisikoa.

enplegu-politika

1.  (ekonomia)  izena · Enplegua kopuruz nahiz kalitatez sustatzeko gobernu eta administrazio publikoetatik garatzen diren plangintza, erabaki eta ekintzen multzoa.

entzungor egin

1.   aditza · Agindu, gomendio, aholku edo eskaera bati kasurik ez egin, kontuan ez hartu.

entzute hutsarekin (nekatu, nazkatu, gaixotu, ...)

1.   aditzondoa · Zerbait jasanezina dela adierazteko.

epe laburreko zorpetze-ratio

1.  (enpresa)  izena · Enpresa batean, epe laburreko zorren zenbatekoa zati ondare garbia eginez kalkulatzen den finantza-ratioa.

epe luzeko mailegu

1.  (ekonomia)  izena · Epe luzera, urtebetera baino beranduago, kitatu edo itzultzekoa den mailegua.

epe luzeko zorpetze-ratio

1.  (enpresa)  izena · Enpresa batean, epe luzeko zorren zenbatekoa zati ondare garbia eginez kalkulatzen den finantza-ratioa.

erabakia hartu

1.   aditza · Erabaki bat aukeratu.

erabakiak hartu

1.   aditza · Erabaki batzuk aukeratu.

erabili eta erabili

1.   aditzondoa · Gauza beraren inguruan behin eta berriz bueltak eman.

eragiketa matematiko

1.  (matematika)  izen · Emandako zenbaki edo adierazpen bati edo batzuei kalkulu jakin batzuk aplikatzea.

eragin eta erabili

1.   aditzondoa · Gauza beraren inguruan behin eta berriz bueltak eman.

erakunde sindikal

1.  (politika)  izena · Sindikatu.

erakusketa monografiko

1.   izen · Gai, artista edo bestelako egile bakar bati buruzko erakusketa.

erantzuki egin

1.  (ipar)  aditz · Norbaiti bere akats, huts edo okerrak aurpegiratu.

erantzun-aldagai

1.  (estatistika)  izen · Esperimentu batean, ikertzaileak aldatzen dituen faktore edo aldagai askeen mendean dagoen aldagaia, ikertzaileak behatu egiten duena.

eraso informatiko

1.  (informatika)  izena · Ordenagailu edo sistema informatiko batera baimendu gabeko sarrera edo sarrera-saioa haien funtzionalitatea kolokan jarri, kalteak eragin edo legez kanpoko bestelako ekintzak egiteko.

erdaldun elebakar

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Euskal Herrian, gazteleraz edo frantsesez baino ez dakien pertsona, euskaraz batere ez dakiena.

eredu autorregresibo

1.  (estatistika)  izen · Denborazko serie batean, aldagaiaren aldi bakoitzeko balioa aldagai bereko iraganeko balioekin lotzen dituen eredu estatistikoa.

erlazio lineal

1.  (matematika)  izena · Bi aldagai lotzen dituen y=a+bx zuzen erako funtzio matematikoa.

erorketa aske

1.  (fisika)  izen · Gorputz batek grabitateak beste inongo indarrik ez eragitean espazioan jarraitzen duen mugimendu mota.

2.   izen · Gorputz bat altuera batetik inongo oztoporik gabe lurreraino erortzea.

erpin geodesiko

1.  (kartografia)  izen · Lurraldean dauden mugarri edo seinale finkoetako bakoitza, koordenatu geografiko zehatzekin, beste erpin geodesikoekin osatzen duen sareari esker mapak eratzeko erreferentzia gisa erabilia.

erpinez aurkako angelu

1.  (matematika)  izena · Bi zuzen ebakitzean sortzen diren lau angeluetatik aurkakoak diren neurri bereko angeluetako bakoitza.

erreakzio exotermiko

1.  (kimika)  izena · Energia bero moduan askatzen duen erreakzio kimikoa.

erreferentzia-aldi

1.  (estatistika)  izen · Datu edo informazio bati dagokion aldia edo denbora, bereziki beste aldi bateko datu edo informazioarekin alderatzeko erabiltzen denean.

erregela graduatu

1.   izen · Zur, plastiko edo metalezko pieza errektangularra, ertz batean luzerak neurtzeko eskala duena.

erregimen totalitario

1.  (politika)  izen · Ideologia itxi batean oinarrituta eta herritaren askatasunaren aurka, gizartearen erabateko kontrola garatzen duen estatua.

erregresio anizkoitz

1.  (estatistika)  izen · Aldagai dependente bat eta hura azaltzeko aukeraturiko aldagai independente batzuk erlazionatzen dituen eredu estatistikoa.

erregresio bakun

1.  (estatistika)  izena · Aldagai dependente bat aldagai independente batekin lotzen den erregresio mota.

erregresio lineal

1.  (estatistika)  izena · Aldagai azaltzaile batzuen eta aldagai azaldu baten arteko zuzena zenbatetsi egiten duen eredu eta metodo estatistikoa, aldagai horiei buruzko datuetatik abiatuta.

erregresio-eredu

1.  (estatistika)  izen · Aldagai independente edo azaltzaile baten eta mendeko aldagai baten arteko erlazioa ezartzen duen eredu estatistikoa, bi aldagaietarako lortutako datuetatik abiatuta estimatzen dena.

erregresio-koefiziente

1.  (estatistika)  izena · Erregresio eredu lineal batean, aldagai aurresale baten balioa biderkatzen duen koefizientea, aldagai horrek aldagai azalduan duen eragina jasotzen duena.

errei alderantzikagarri

1.  (garraioa)  izena · Errepideko bateko bide edo lerroa, zeinaren noranzkoa trafiko-agintaritzak alda dezakeen trafikoaren egoeraren arabera.

erreka-laino

1.  (meteorologia)  izena · Behe-lainoa, bereziki erreka-zuloetan sortu eta garatzen dena.

erreka-zulo

1.  (geografia) Haran edo ibarra, bereziki estua denean.

errenta iraunkor

1.  (finantzak)  izena · Finantza-errenta edo aldiro gauzatzen den kapital-segidari buruz, iraupen-muga jakinik ez duena.

errenta zatikatu

1.  (enpresa)  izena · Errenta-termino bakoitzaren aldia interes-aldia baino txikiagoa duen errenta finantzarioa.

errenta-arrakala

1.  (soziologia)  izena · Gizarte klase desberdinen artean dagoen batez besteko errenta aldea.

errentagarritasun finantzario

1.  (enpresa)  izena · Enpresak batek lortzen dirtuen mozkinen proportzio edo portzentajea baliabide propioekin alderaturik.

errentagarritasun-atalase

1.  (ekonomia)  izen · Produktu bati buruz, izandako kostu finko nahiz aldakorrak estali eta hortik aurrera irabaziak ematen dituen salmenta kopurua.

errentagarritasun-atari

1.  (ekonomia) Errentagarritasun-atalase.

errentan eman

1.   izen · Etxe, lur-sail edo bestelako ondasun higiezin bat beste bati utzi errenta baten trukean.

errepikatuzko aldakuntza

1.  (matematika)  izen · Elementu desberdinen zerrenda batetik osatzen diren multzoetako bakoitza, elementu kopuru jakin batez osatuak, ordena kontuan harturik eta elementu horiek errepikatu daitezkeela.

errepikatuzko konbinazio

1.  Elementu desberdin eta bereizgarrien zerrenda batetik osa daitezkeen multzoetako bakoitza, elementu kopuru jakin batekin, ordena aintzat hartu gabe eta elementuak errepikatu daitezkeela.

errepikatuzko permutazio

1.  (matematika)  izen · Elementuen zerrenda bat ordenatzeko eretako bakoitza, elementu horietako batzuk berdinak eta bereizezinak direnean.

erreserba-zentral

1.  (enpresa)  izen · Gehienbat turismo eta aisialdiarekin loturiko zerbitzuen erreserbak banaketa-kanal ezberdinetatik denbora errealean jaso eta kudeatu egiten dituen sistema telematiko zentralizatua.

erro karratu

1.  (matematika)  izen · Zenbaki bati aplikatzen zaion eragiketa matematiko bat, non horren emaitza ber bi edo horren karratua kalkulaturik, hasierako zenbakia, zeinaren erro karratua kalkulatu nahi den, ematen duen.

erro kubiko

1.  (matematika)  izen · Zenbaki bati aplikatzen zaion eragiketa matematiko bat, non horren emaitza ber hiru kalkulaturik, hasierako zenbakia, zeinaren erro kubikoa kalkulatu nahi den, ematen duen.

erro-ikur

1.  (matematika)  izen · Erroketa adierazteko ikur grafikoa, zeinaren azpian errokizuna eta gainean errotzailea (2 denean ezik, orduan ez baita beharrezkoa) jartzen diren.

Erromako kuria

1.  (erlijioa)  izena · Eliza Katolikoan, Vatikanoko Egoitza Santua kudeatzen duten pertsona eta erakundeen multzoa.

errore ortografiko

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Ortografia-arauak ez errespetzatzeagatik hitz bat idaztean egiten den errorea.

errore-barra

1.  (estatistika)  izen · Grafiko batean batez besteko neurri baten inguruan marrazten den barra, neurri horren bi aldeetara egon daitekeen errorea adierazteko, neurri horren desbideratze estandarraren arabera.

errotazio-funts

1.  (enpresa)  izen · Enpresa batek bere jarduera aurrera eramateko epe laburrera behar izaten dituen baliabide finantzarioen zenbatekoa, aktibo korronteari pasibo korrontea kenduz kalkulatzen dena.

esanak esan

1.   lokailu · Aurretik adierazitakoa adierazita ere.

esanera etorri

1.   aditz · Norbaiten aginduak onartu, obeditu eta bete.

esangura-maila

1.  (estatistika)  izena · Hipotesi estatistiko bat baztertu eta ondorioz probatu nahi den efektua baieztatzea dakarren gutxieneko ebidentziaren probabilitatea.

eskala nanometriko

1.   izen · 1-100 nanometro bitarteko neurketa-eskala, molekula mailako objektuak neurtzeko erabiltzen dena.

eskala-aldaketa

1.  (matematika)  izena · Magnitude bat bider konstante bat egitean gertatzen den aldagai-aldaketa, maiz unitate-aldaketa batekin loturik agertzen dena.

eskala-erregela

1.   izen · Ertzetan agertzen diren eskalen bitartez, planoak eta krokisak eskala ezberdinetan egiteko aukera ematen duen erregela graduatua, bi, hiru edo lau ertzetakoa.

eskala-faktore

1.  (matematika)  izena · Balio bat biderkatzen duen konstantea.

2.  (matematika)  izena · Bi irudi antzekoen arteko arrazoi- edo erlazio-konstantea.

3.  (kartografia)  izena · Mapa bateko distantziatik distantzia errealera aldatzeko biderkatu beharreko konstantea.

esker anitz

1.  (naf)  interjekzio · Eskerrak emateko.

eskerrik anitz

1.  (aldaera) (naf) Esker anitz.

eskola-ordu

1.   izena · Eskolan ematen den irakaskuntza-ordua.

2.  (hezkuntza) (pluralean)  izena · Eskolan garatzen diren irakaskuntza-orduen multzoa.

eskopeta garbitu

1.  (lagunartekoa)  izena · Gizon bati buruz, masturbatu.

eskrezio-aparatu

1.  (medikuntza)  izena · Iraitz-aparatu.

eskrezio-sistema

1.  (medikuntza)  izena · Iraitz-aparatu.

esku-emate

1.   izena · Elkarri eskua emanez, gehienetan eskubikoa, pertsonen artean egiten den agurra.

esku-hartze maila

1.   izen · Eremu batean kanpoko eragile batek garatzen dituen ekintzen multzoa, esku-hartzea alegia, zehazki gauzatzeko modua.

esku-huska

1.  (pilota)  aditzondoa · Pilota-jokoaren modalitateei buruz, pilota esku hutsez joaz.

eskubide xedagarri

1.  (zuzenbidea)  izena · Horren titularra duena mugatu, transferitu edo utzi dezakeen eskubidea.

esne-mamitan

1.  (irudizkoa)  aditzondo · Oparotasunean.

2.  (irudizkoa)  aditzondo · Erabateko zoriontasunean, gorenean.

espazio metriko

1.  (matematika)  izena · Elementu batzuk biltzen dituen multzo bat, haiekin osaturiko elementu-bikoteetarako haien arteko distantzia adierazten duen funtzio bat definitzen den.

espazio parametriko

1.  (estatistika) (matematika)  izena · Eredu matematiko edo estatistiko bateko parametroek har ditzaketen balioen multzoa.

esperotako maiztasun

1.  (estatistika)  izena · Itxarondako maiztasun.

esplotazio-kontu

1.  (enpresa)  izena · Ustiapen-kontu.

establezimendu publiko

1.   izena · Eraikin, lokal edo esparru itxia, zerbitzu komertzial, kultural edo libertimenduzkoak herritarrei sarbide librearekin eskaintzen dizkiena.

estatistika bayestar

1.  (estatistika)  izena · Bayes-en teoreman oinarrituta, parametro estatistikoei buruzko aldez aurretiko probabilitateak harturik datuak baliatuz probabilitate haiek berritzen dituzten metodo estatistikoen multzoa.

estatistika deskribatzaile

1.  (estatistika)  izen · Datu-multzoen ezaugarri oinarrizkoenak deskribatu egiten dituen estatistikaren adarra, teknika kuantitatibo sinpleak eta grafikoak baliatzen dituena.

estatistika ez-parametriko

1.  (estatistika)  izen · Datuei buruz eredu jakinik eta beraz haiei parametrorik ezarri gabe, haiei buruz oso suposizio arinak eskatzen dituzten metodo estatistikoen multzoa.

estatistika inferentzial

1.  (estatistika)  izena · Inferentzia estatistiko.

estatistika konputazional

1.  (estatistika)  izena · Estatistikako teknikak informatikoki nola garatu aztertzen duen jakintza-arlo aplikatua.

estatistika matematiko

1.  (estatistika)  izen · Probabilitate-teoria eta hortik inferentzia estatistikoa garatzen dituen matematikaren adarra.

estatistika ofizial

1.  (estatistika)  izen · Estatuko estatistika-agentziek eta administrazio publikoek jaso, esatutu eta plazaratzen dituzten datu-multzoetako bakoitza, bereziki datu ekonomikoak edo demografikoak biltzen dituena.

2.  (estatistika)  izen · Delako datu-multzoak osatzeko metodo, prozedura eta jardueren multzoa.

estatistika-banaketa

1.  (aldaera) (estatistika)  izena · Banaketa estatistiko.

estatistiko deskribatzaile

1.  (estatistika)  izena · Lagin estatistiko edo datu-multzo batetik kalkulaturik, horren ezaugarri estatistikoei buruzko deskribapen edo informazio laburra ematen duen estatistiko edo neurria, esaterako batezbestekoa.

estatistikoki esanguratsu

1.  (estatistika)  izenondo · Hipotesi gisa hartu den parametro orokor baten balioa aintzat harturik, espero zitezkeen lagin emaitzetatik aski urrun dagoena, probabilitate txikia izateagatik.

estatu deszentralizatu

1.  (politika)  izena · Estatuaren kudeaketa eta administrazioaren hainbat arlo herri, erregio eta bestelako entitate politikoen esku uzten duen estatua, aginte zentralaren eskumenak ahalik eta gehien murriztuz.

estatu laiko

1.  (politika)  izena · Erlijio oro gobernu eta estatu afera guztietatik aparte atxikitzen duen estatua.

estimatuta dago

1.   esaldia · Eskertzeko formula.

estrategia funtzional

1.  (enpresa)  izena · Enpresa batek bere negozio baterako ezarri dituen helburuak lortzeko, enpresaren arlo bakoitzean definitu egiten dituen azpihelburu eta haiek betetzeko ekintza-planen multzoa.

etapa erregina

1.  (kirola)  izena · Etapa nagusi.

etapa nagusi

1.  (kirola)  izena · Egun batzuetan zehar egiten den lasterketa batean, bereziki txirrindularitzan, etapa edo jardunaldi garrantzitsu, gogor eta printzipioz erabakigarriena.

etorreren banaketa

1.  (estatistika)  izen · Subjektu edo unitate bakoitza norabait heldu, sartu edo eskuratu egiten den denborazko unearen banaketa estatistikoa.

etorriko partida

1.  (kirola)  izena · Joan-etorriko kanporaketa bateko bigarren partida.

etxe-aurre

1.  (arkitektura)  izena · Etxe bateko kanpoko horma.

2.   izena · Etxe bateko aurreko eremua.

Euler-en angelu

1.  (matematika)  izena · Ardatz ortogonalak dituen erreferentzia-sistema batean, ardatz ortogonal horietako bakoitza beste erreferentzia-sistema ortogonal batekiko norabidea zehazten duen hiru angeluetako bakoitza.

euri erregimeneko ibai

1.  (geografia)  izena · Euria, eskualde bakoitzean urtean zehar nagusitzen diren garaien arabera, ur-iturri nagusi duen ibaia.

euri-ur

1.  (pluralean)  izena · Euritik zuzenean datorren ura.

euskaldun berri

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Euskara ama hizkuntza gisa ikasi ez duen euskalduna.

euskaldun garbi

1.   izena · Zuzentasunez eta naturaltasunez mintzatu eta komunikatzen den euskal hiztuna.

2.   izena · Alde guztietatik euskalduna den eta euskal jatorria duen pertsona.

euskaltzain urgazle

1.   izen · Euskaltzaindiako kidea, bereziki aholkulari moduan diharduena eta euskaltzain osoak baino ardura gutxiago duena.

Eusko Jaurlaritza

1.   izena · Euskal Autonomia Erkidegoko gobernu eta haren eskumeneko administrazio publikoen multzoa.

Eustakioren tronpa

1.  (anatomia)  izena · Belarriaren kanpoko eta barneko presioak berdintzeko funtzioa duen belarri barneko tutu itxurako egitura.

ez bat eta ez bi

1.   aditzondo · Besterik gabe, aurrez pentsatu edo esan gabe, berehalakoan, bat batean.

ez buru ez buztan

1.  (ezezko perpausetan)  izen · Fundamentu, ganora.

ez horixe

1.  (adierazkorra)  interjekzioa · Erabateko ezezkoa adierazteko.

ez-inoren lurralde

1.   izena · Bi herrialdeen arteko muga-eremuan, inongo herrialdearena ez den lurraldea, bi herrialdeak banatzen dituena.

2.   izena · Guda bateko fronte-lerroan, bi etsaiak banatzen dituen eremua, inork kontrolatzen ez duena.

ezertxo ere

1.  (indargarria) (ezezko perpausetan)  izenordaina · Ezertxo.

ezezko borobil

1.  (irudizkoa)  izena · Erabateko eta zalantzarik gabeko ezezkoa.

ezgaitasun intelektual

1.  (psikologia)  izena · Adimeneko disfuntzio edo ezintasuna.

ezin adierazizko

1.   adjektiboa · Adierazezin.

ezinaren ezinaz

1.  (enfatikoa)  aditzondo · Ezinduta.

2.  (enfatikoa)  aditzondo · Ezin izateagatik.

ezkon-gau

1.   izena · Eztei-gau.

ezkon-gela

1.   izena · Ezkonberrien eztei-gauerako gela.

ezkon-nahasle

1.   izena · Beste baten emazte edo senarrarekin sexu harremanak dituena; ezkonduta izanik, beste batekin sexu harremanak dituena.

ezkon-ohe

1.   izena · Senar-emazteek elkarrekin partekatzen duten ohea.

ezta hurrik eman ere

1.  (indargarria)  interjekzio · Inola ere ez.

ezta pentsatu ere

1.   interjekzioa · Eskaera edo proposamen bati ezezko borobila emateko.

eztabaidaren jatorri

1.   izena · Eztabaida bati hasiera eman dion auzia.

eztei-bidaia

1.   izen · Ezkonberriak ezteien ondoren elkarrekin eta ospakizun gisa egin ohi duten bidaia.

eztei-gau

1.   izen · Ezkonberriek ezteien ondoren elkarrekin igarotzen duten lehen gaua, sexu erritutzat hartzen dena kultura batzuetan, bereziki emakumearen birjinitatearekin loturik.

ezti gozotan

1.   aditzondo · Oso pozik, txoratzen.

faktore komun

1.  (matematika)  izena · Zenbaki edo adierazpen algebraiko batzuei buruz, haietako bakoitza bidertzen duen faktore edo biderkagaia; adibidez, 6x eta 9x adierazpenen faktore komuna 3x da.

2.  (matematika)  izena · Adierazpen algebraiko edo polinomio batean, haren terminoak biderkatzen dituen faktore konstantea; adibidez, 4x+6xy polinomioan 2x faktore komuna da.

faktore lineal

1.  (matematika)  izena · Adierazpen algebraiko baten faktorizaziotik ateratzen den faktore eta gai lineala, a+xb erakoa.

faktore-kostutan

1.  (ekonomia)  aditzondo · Barne Produktu Gordina eta antzeko agregatu ekonomikoetan, produktuak, zerbitzua, ondasunak eta abar haien merkatu prezioaren arabera egiten den kalkulua adierazteko, zergak gehitu gabe.

fantasia epiko

1.  (literatura)  izen · Fantasia eta epika bateratzen dituen fikzio generoa, bereziki literaturan eta zineman lantzen dena.

festa giroan

1.   aditzondoa · Ekitaldi edo ospakizun bati buruz, giro jendetsu eta alaiarekin.

finantza eragiketen matematika

1.   izena · Finantza-matematika.

finantza-deskontu

1.  (finantzak)  izena · Etorkizunean jaso edo gauzatu beharreko kapital bat gaur egunera ekartzea, beharrezko interesak deskontatuta.

2.  (finantzak)  izena · Gerora ordainduko den kapital edo diru-zenbateko finko baten trukean, egun interesak deskontatu edo kenduta jasotzen den finantzazio-mota.

finantza-inbertsio

1.  (finantzak)  izena · Finantza-aktiboetan egiten den inbertsioa.

finantza-matematika

1.  (matematika) (finantzak)  izena · Finantzetara aplikaturiko matematika, bereziki interes eta errentagarritasunen kalkulua garatzen duena.

fitxa metodologiko

1.  (estatistika)  izena · Ikerketa edo azterketa batean erabilitako moetodo eta baliabideen deskribapen eskematiko eta aldi berean zehatza.

foku-distantzia

1.  (matematika)  izena · Elipse edo hiperbola batean, fokuen arteko distantzia.

2.  (argazkilaritza)  izena · Argazki- edo bideo-kamera batean leiarren eta plano fokalaren arteko distantzia, zeinaren bitartez ikus-angelua ezartzen den.

foru arau

1.  (zuzenbidea)  izena · Forua duen entitate politiko batek bere eskumenak baliatuz promulgatzen duen zuzenbideko arau berezia.

foru lurralde

1.  (politika)  izena · Euskal Autonomia Erkidegoa osatzen duten hiru lurralde edo probintzietako bakoitza, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa, lurralde horiek foru propioaz gobernatu eta kudeatzeko duten ahalmenari errefe

fronte-lerro

1.  (gudaritza)  izena · Guda batean, bi etsaiak banatzen dituen lerro geografikoa, non bi etsaien arteko borrokak gertatzen diren.

fronteko lerro

1.   izena · Fronte-lerro.

funts likido

1.  (administrazioa) (pluralean)  izena · Administrazio publiko batek une jakin batean dituen eskudiruaren eta berehala eskuragarri diren banku-kontu eta gordailuetako saldoen batura.

funtzio baten jatorrizko

1.  (matematika)  izena · Jatorrizko funtzio.

funtzio diskriminatzaile

1.  (estatistika)  izena · Analisi diskriminatzailean, aldagai diskriminatzaileen balioak sarturik sailkapenak edo aurresanak egiteko, hartan hartzen dituen balioen arabera, erabiltzen den funtzio matematikoa.

funtzio jarraitu

1.  (matematika)  izen · Aldagai askearen tarte batean jauzi eta etenik ez dituen funtzioa.

funtzio sigmoide

1.  (matematika)  izena · Grafikoki irudikatuta, s edo sigma letretako forma duen aldagai bakarreko funtzio matematikoa.

fusio-tenperatura

1.  (fisika)  izena · Substantzia edo material bat egoera solidotik egoera likidora igarotzeko behar den tenperatura.

gai independente

1.  (matematika)  izena · Polinomio batean, konstantea edo 0 mailako monomioa den gaia.

2.  (lokuzioa)  izena · Ekuazio batean, alde batean bakanduta geratzen den konstantea.

gainbalio-zerga

1.  (zuzenbidea)  izena · Espainiako udalek ondasun higiezinen eskualdaketen gainean ezarria duten zerga.

gaineztadura nuklear

1.  (biologia)  izena · Zelula eukariotoetako nukleoa mugatzen duen mintz lipidiko bikoitza.

gaitasun-proba

1.   izen · Subjektu bati egiten zaion proba edo azterketa, ataza edo jarduera fisiko edo intelektual bat burutzeko ezagutza eta trebezien maila neurtzeko.

gaitz erdi

1.   aditzondoa ·  interjekzioa · Gertaera ustez kaltegarria, hasieran uste bezain kaltegarria ez dela, okerragoa izan zitekeela edota alde onak izan ditzakeela adierazteko.

galdera ireki

1.  (estatistika)  izen · Galdetegi batean, edozein erantzun, mugarik gabe, onartzen duen galdera.

galdera itxi

1.  (estatistika)  izen · Galdetegi batean, erantzun posibleen kopuru mugatua duen galdera.

galtzak bete lan

1.  (adierazkorra)  izena · Egiteko lan asko.

ganbara huste

1.   izena · Ganer huste.

ganbara pipiak jota eduki

1.   aditza · Burutik jota egon, buruko arazoak izan.

ganbara pipiak jota izan

1.  (adierazkorra)  aditza · Ganbara pipiak jota eduki.

ganer huste

1.   izena · Aspaldian erabili gabeko etxeko gauzak saltzeko bigarren eskuko azoka.

garai txarrean

1.   aditzondoa · Egokia edo komeni ez den denboran.

garraio-sistema

1.  (garraioa)  izena · Jarduera edo eskualde batean garraioa ahalbidetu egiten duten ibilgailu eta beste elementu eta eragileen multzoa, sare moduan antolaturik.

gatz arrunt

1.  (gastronomia)  izena · Elikagaietan eta sukaldaritzan erabili ohi den gatza, sodio kloruroa osagai nagusi duena.

gau-mahai

1.   izen · Ohe ondoan edukitzen mahai txikia, gainean lanpara jartzeko erabili eta gauean zehar beharrezkoak izaten diren gauzak gordetzeko tiraderak ere izaten dituena.

gaur goizekoa izan ez

1.   aditza · Atzo goizekoa izan ez.

gaur-gaurkoz

1.  (indargarria)  aditzondo · Gutxienez gaur egunera iritsita.

Gauss-en kanpai

1.  (estatistika)  izena · Probabilitate-banaketa normala, estatistikan ohikoan erabiltzen banaketa horren kanpai itxurari erreparatuz eta hura garatu zuen Friedrich Gauss matematikariaren omenez.

gauzak horrela

1.   lokailu · Aurretik adierazitakoa kontuan edo aintzat hartuz.

gehienezko stock

1.  (enpresa)  izena · Enpresa batek bere biltegietan kostu gehigarririk gabe gorde eta kudeatu dezakeen izakinen kopuru edo bolumen handiena.

gehiengo oso

1.  (politika)  izen · Organo edo erakunde kolegiatu batean, beste aukera edo alderdi guztiak bateraturik baino boto gehiago izatearen egoera; botoen erdiak baino ghiago izatea.

gehiengo soil

1.  (politika)  izen · Organo edo erakunde kolegiatu batean erabaki bat hartzeko roduan, alderdi edo aukera jakin batek beste edozeinek baino boto gehiago izatearen egoera, gehiengo oso edo absolutura heldu gabe.

gelaxka elektrolitiko

1.  (kimika)  izena · Upel elektrolitiko.

genero-kuota

1.   izena · Organo kolektibo eta hautes-zerrendetan, emakume eta gizon kopuru jakin presentzia ziurtatzen duen kuota.

geometria euklidear

1.  (matematika)  izena · Euklidesen postulatuetatik eratortzen den geometria, espazio fisiko arrunta egunerokoan hautematen dugun bezala irudikatzen duena.

gernu-meatu

1.  (anatomia)  izena · Gernua kanporatzeko gorputzeko irekigunea.

gero gerokoak

1.   esaera · Geroko kontuak alde batera utzirik, orain uneko kontuekin aritu behar dela adierazteko.

Gerra Handi

1.   izen · Lehen Mundu Gerra, 1914-1918 urte bitartekoa.

gerrako obligazio

1.  (pluralean)  izena · Estatu batek gerra egoera batean jaulkitzen dituen obligazio edo bonoa, gerrako behar ekonomikoak finantzatzeko.

gerri-buelta

1.   izena · Pertsonez mintzatuz, gerriak alderik alde edo bere inguru osoan duen forma edo neurria; gerri osoa bera.

geruza elektroniko

1.  (kimika)  izena · Elektroi-geruza.

gestio-informatika

1.  (informatika) (enpresa)  izen · Enpresen gestio edo kudeaketarako programa eta aplikazioak lantzen dituen informatikaren arloa.

gibel handi

1.  (lagunartekoa) (adierazkorra)  izen · Ardurak arin eta larritu gabe hartzen dituen pertsona.

Gini indize

1.   izena · Gini-ren indize.

Gini koefiziente

1.   izena · Gini-ren indize.

Gini-ren indize

1.  (ekonomia)  izena · Errentaren eta banaketa bat adierazten duten beste aldagai batzuen kontzentrazioa neurtzen duen indize edo adierazlea.

Gini-ren koefiziente

1.   izena · Gini-ren indize.

giro ederrean

1.   aditzondoa · Ospakizun edo festa bati buruz, jende askorekin eta alaitasunez.

glaziar haran

1.  (geologia)  izena · Glaziar batek bere ibilbideko eremua hondeatuz sortzen duen harana.

glaziar mihi

1.  (geologia)  izena · Haran batean behera mugitzen doan glaziar bateko izotz-zerrenda.

globulu gorri

1.  (biologia)  izena · Odoleko zelula, oxigenoa zeluletara eraman eta haietatik karbono dioxidoa jasotzeko funtzioa duena.

gobernu konstituzional

1.  (politika)  izen · Konstituzioari jarraiki eraturik eta hura errespetatuz diharduen gobernua, bereziki demokratikoki eta zuzenbide-estatuaren arauen arabera osatu bada.

gobernu zentral

1.  (politika)  izena · Estatua autonomia autonomo, erregio edo antzekoetan banaturik dagoen herrialdeetan, estatu osoko aferak, bere eskumenekoak direnean, kudeatzen dituen gobernua.

gogoak eman

1.   aditza · Irudipena izan, susmoa edo errezeloa hartu.

2.   aditza · Desira edo nahi bizia izan.

gogoeta-egun

1.   izen · Bozketa edo hauteskundeen aurreko eguna, non hauteskunde-kanpaina legez eten egiten den, teorian hiritarrek injerentziarik gabe eta askatasunez euren botoa erabaki dezaten.

gogoz kontra

1.   aditzondo · Zerbait norbaiten borondatearen aurka, gogorik gabe.

goi ibilgu

1.  (geografia)  izena · Sorburutik abiaturik, ibai baten hasierako ibilbidea, gehienetan malda handikoa eta uharrez osaturikoa.

goi-agintari

1.   izena · Hierarkia bateko goiko mailetako agintaria, agintaritza-eskumen handiak dituena.

goian bego

1.  (erlijioa)  esaera · Hil berri den pertsonaren arimaren aldeko kutsu erlijiosoko esaldia, zerura joan dadin erregutzeko.

goian behean

1.  (meteorologia)  aditzondo · Euriari buruz, kopuru handitan eta indarrez.

goizean goiz

1.   aditzondoa · Egunean zehar egin edo suertatzen den zerbaiti buruz, oso goiz, goizaren hasieran.

gorputz biribil

1.  (matematika)  izena · Gainazal osoa edo horren zati bat kurbatua duen gorputz geometrikoa.

gorputz geometriko

1.  (matematika)  izena · Espazioan gainazal batek mugatu eta bolumena hartzen duen irudi geometrikoa.

gorputz poliedriko

1.  (matematika)  izena · Alde poligonalak dituen gorputz geometrikoa.

gorputz-masaren indize

1.  (estatistika)  izen · Pertsona baten altuera haren pisuarekin zatituz kalkulatzen den obesitate-indize edo adierazlea.

grabitatearen azelerazio

1.  (fisika)  izena · Gorputz batek beste gorputz baterako erorketa askean denbora unitate bakoitzeko gertatzen den abiaduraren gehikuntza; Lurraren kasuan, 9.8 metro/segundu karratu da.

gradu bikoitz

1.  (hezkuntza)  izena · Unibertsitateek bi jakintza-arlo osagarri bateratuz eskaintzen duten ikasketa-multzoa eta horri dagokion titulazioa.

grafiko kartesiar

1.  (matematika)  izena · Diagrama kartesiarra.

gudu-zelai

1.  (gudaritza)  izen · Guda edo bataila bat gertatzen den eremua.

guruin endokrino

1.  (medikuntza)  izena · Hormonak jariatzen dituzten organoetako bakoitza.

gutxi-asko

1.   aditzondo · Adierazitako neurria edo kopurua guztiz zehatza ez dela eta handiagoa edo txikiagoa izan daitekeela adierazteko.

guztiarekin ere

1.   lokailu · Aurretik adierazitako guztia kontuan hartuta ere.

haboroz haboro

1.  (zub) (erronkari)  aditzondo · Ezaugarri, kopuru edo maiztasun bati buruz, gero eta gehiago.

haize-begi

1.  (meteorologia)  izena · Toki haizetsua.

2.   izena · Egurastutako tokia.

hala bazan ez bazan, sar dadila kalabazan

1.   esaera · Haurrentzako ipuinak amaitzeko formula.

hala eta guztiz

1.   lokailua · Aurretik adierazitakoarekin, aurkaritza edo kontrakotasuna adierazteko.

halako batean

1.   aditzondo · Bitarteko une jakin batean, bereziki une horri buruz aipatu behar dena espero ez zenean.

halaxe berean

1.   markatzaileak · Era edo modu horretan justu.

hamaika aldiz

1.  (adierazkorra)  aditzondoa · Aldi askotan, behin eta berriz.

hamaika aldiz

1.  (adierazkorra)  aditzondo · Aldi askotan.

hamartar zehatz

1.  (matematika) Periodoa ez duen eta beraz zatiki parte mugatua duen zenbaki hamartarra, zatiki bidez adieraz daitekeena.

handik aurrera

1.   aditzondoa · Aipatu den iraganeko une batetik aurrera.

handik eta hemendik

1.   aditzondoa · Zehaztu gabeko toki batzuetatik edo modu batzuetara.

handik lasterrera

1.   aditzondoa · Denbora gutxira.

handizkako saltegi

1.  (enpresa)  izen · Produktuak handizka edo kopuru handitan eskaini eta saltzen dituen denda.

hanka egin

1.  (lagunartekoa)  aditz · Ihes egin, zerbaiti itzuri eginez alde egin.

haren batean

1.   aditzondo · Ziur aski.

hari musikal

1.   izena · Espazioak girotzeko musika era jarraituan transmititu eta zabaltzeko teknologia eta zerbitzu telematikoa; zerbitzu hori jasotzeko gailua.

harpa jo

1.  (irudizkoa) (lagunartekoa)  aditza · Pertsona bat engainatuz hari iseka egin.

harrapa ezak

1.   esaera · Gogo txarrez onartu beharreko zerbait (gizon bati) adierazteko.

harrapa ezan

1.   esaera · Gogo txarrez onartu beharreko zerbait (emakume bati) adierazteko.

harrapa ezazue

1.   esaera · Talde bati zuzendurik, gogo txarrez onartu beharreko zerbait adierazteko.

harri eta horma

1.  (adierazkorra)  aditzondo · Lozorroan, loari buruz sakon.

harri eta zur

1.   aditzondoa · Erabat harriturik.

harri igneo

1.  (geologia)  izena · Arroka igneo.

harri magmatiko

1.  (geologia)  izena · Arroka magmatiko.

harri metamorfiko

1.  (geologia)  izena · Arroka metamorfiko.

harri-erauntsi

1.  (meteorologia)  izena · Kazkabarra edo txingorra indar handiz botatzen duen aldia.

hartu dela adierazi

1.  (lokuzioa)  aditza · Jaso izana adierazi.

hartu izana adierazi

1.  (administrazioa)  aditza · Jaso izana adierazi.

hartu izanaren adierazpen

1.  (administrazioa)  izena · Jaso izanaren agiri.

hartu izanaren agiri

1.  (administrazioa)  izena · Jaso izanaren agiri.

hartu-eman

1.   izen · Bi pertsona, gauza edo bestelako entitateen arteko lotura, non batak bestearengandik gauza edo ezaugarri batzuk hartu eta eman egiten dituen.

haserre gorrian

1.  (ipar)  aditzondoa · Oso haserre, suminduta.

hasierako izakin

1.  (plural) (enpresa)  izena · Ekitaldi ekonomikoaren hasieran enpresako biltegian dauden izakinen kopurua eta horien balioa, bukaerako izakinekin alderatuta, ekitaldiko izakinen aldakuntza kalkulatzeko behar dena.

hasierako kapital

1.  (enpresa)  izena · Merkataritza-sozietate bat sortzeko bazkideek ekartzen duten kapitala.

2.  (finantzak)  izena · Finantza-eragiketa bat abiarazten duen kapitala.

hasierako saldo

1.  (kontabilitatea)  izena · Ekitaldi ekonomiko baten hasieran kontabilitatea irekitzean kontu batek duen saldoa, izan zorduna izan hartzekoduna.

hau da hau

1.   aditzondoa · Harridura adierazteko.

hau da izatekoa

1.   interjekzioa · Pertsona batek zerbaitekin duen desadostasuna adierazteko.

hau tripa-zorria

1.   interjekzioa · Gose bizia adierazteko.

haur-oihal

1.   izena · Pixa gainean egiten dutenean ez bustitzeko haurrei gerri bueltan janzten zaien kulero modukoa.

hautes-mahai

1.  (aldaera)  izen · Hauteskunde-mahaia.

hautes-programa

1.  (aldaera)  izen · Hauteskunde-programa.

hauteskunde-barruti

1.   izen · Hauteskundeetan, ordezkari politikoak aukeratzen diren unitate geografiko edo administratiboa.

hauteskunde-errolda

1.   izena · Hautesle-errolda.

hauteskunde-eztabaida

1.   izena · Hautagaiek euren programak eta proposamenak aurkeztu eta besteenak kritikatzeko hauteskunde kanpainan zehar espazio publiko batean edo hedabide batean ospatzen den ekitaldia.

hauteskunde-gau

1.   izena · Hauteskundeak ospatu diren egunaren ondorengo gaua, non botoen zenbaketa egiten den eta ordezkari eta analista politikoek emaitzen balorazioa egiten duten.

hauteskunde-mahai

1.   izen · Hautesleku batean boto-emaileen botoak jaso eta zenbatu egiten dituzten pertsonen taldea.

hauteskunde-programa

1.   izen · Hauteskundeetan, hautagaiek aukeratuak izanez gero garatzeko asmoa duten programa edo egitasmoa.

hautesle-errolda

1.   izena · Botoa emateko eskubidea duten pertsonen zerrenda ofiziala.

hautesle-errolda

1.   izena · Hauteskunde batean, boto-eskubidea duten hiritarren zerrenda.

hautsak harrotu

1.  (irudizkoa)  aditz · Istilu edo kalapita sortu.

haztapen-koefiziente

1.  (estatistika)  izena · Kopuru batzuk agregatu, gehitu edo bateratzean, haietako bakoitzari ematen zaion garrantzia edo pisua adierazten duen balioa, orokorrean kopuru horrekin biderkatzen dena.

hego polo

1.  (geografia)  izena · Lurraren eta hedaduraz beste edozein planetaren hego puntu muturrekoena, non hego hemisferioko gainazalak errotazio-ardatzarekin bat egiten duen.

helbide elektroniko

1.  (informatika)  izena · Gailu informatikoak eta horien atalak, osagaiak edo elementuak edota elektronikoki komunikatzen diren pertsonak identifikatu eta haiek harremanetan jartzeko erabiltzen den kodea.

2.  (informatika)  izena · Partikularzki, posta elektronikoko helbidea.

helbide-txartel

1.   izena · Izena, helbidea eta beste datu personal edo korporatiboak azaltzen dituen txartel txikia, norberaren burua aurkezterakoan eskura eman ohi dena.

herren egin

1.   aditza · Herren ibili.

2.  (irudizkoa)  aditza · Ozta-ozta aritu.

herri kirol

1.  (kirola)  izena · Herri tradizioko kirol edo jokoa.

2.  (kirola)  izena · Partikularzki, Euskal Herrian sustraituriko herri tradizioko kirol edo jokoa.

hesi-lasterketa

1.  (kirola)  izena · Pista batean tarteka jarritako hesi modukoak gainditu behar direla egiten den kirol oin-lasterketa.

hezkuntza-legeria

1.  (hezkuntza)  izena · Hezkuntza-eremu batean hezkuntzaren jarduera arautzen duten lege eta arauen multzoa.

hi haiz hi

1.   interjekzioa · Norbaiten nolakotasun apartekoa edo berezia nabarmentzeko, nolakotasun horri dagokion adjektiboa ondoren edo tartean adierazita.

higidura browndar

1.  (estatistika)  izen · Erabat zoriz mugitzen den partikula batek planoan edo espazioan jarraitzen duen mugimendua; mugimendu horri dagokion ibilbidea.

higidura zirkular

1.  (fisika)  izena · Zirkunferentzia baten lerroaren ibilbidea jarraiki egiten den higidura edo unformea.

hil-mezu

1.  (ipar)  izena · Hil berri den pertsona baten albistea ematen duen ohar publikoa.

hileta-elizkizun

1.   izena · Hildako baten arimaren alde egiten den meza edo elizkizuna.

hipoteka-mailegu

1.  (enpresa)  izen · Haren ordainketarako berme gisa ondasun higiezin edo ontzi bat, haien gaineko hipoteka alegia, hartzen duen mailegu-kontratuaren aldaera.

hipotesi huts

1.   izena · Hipotesi edo uste bat baino ez dena, egiaztatu edo frogatu gabea.

2.  (aldaera) (estatistika)  izena · Hipotesi nulua.

hipotesi-kontraste

1.  (estatistika)  izena · Hipotesi-proba.

hipotesi-proba

1.  (estatistika)  izena · Eredu estatistiko edo parametro estatistiko bati buruz baieztapen bat lagin bateko datuak baliatuz estatistikoki onartu edo baztertzeko prozedura.

hiri biztanleria

1.   izen · Hirietan bizi den biztanleria.

2.  (estatistika)  izen · Hirietan bizi den biztanleriaren portzentajea, biztanleria osoari buruz.

Hirugarren Reich

1.  (historia)  izena · Erregimen naziaren agintepean, Alemaniako estatuak 1934-1945 bitartean hartu zuen izen ofiziala.

hiruki angeluzuzen

1.  (matematika)  izena · Triangelu zuzen.

hiruki zuzen

1.  (matematika)  izena · Triangelu zuzen.

hirukote mediterraneo

1.  (geografia)  izena · Mediterraneoko kostaldeko lurraldeetan nagusi diren hiru laboreen multzoa, hots, garia, olibondoa eta mahatsondoa.

histograma normalizatu

1.  (estatistika)  izena · Dentsitate-histograma.

hitz lau

1.  (literatura)  izen · Prosa, poesia ez diren lan idatzi eta literatura-generoen multzoa.

2.  (pluralean)  izen · Hitz argi eta ulerterrazak.

hitz lauz

1.   aditzondo · Hitz lauak, argiak eta apalak alegia, baliatuz.

2.  (literatura)  aditzondo · Prosan, prosaz.

hitz neurtuz

1.  (literatura)  aditzondo · Bertsoz, poesiaren metrika baliatuz.

hitz-etorri

1.   izen · Pertsona bati buruz, hitz egiteko duen erraztasuna edo joera.

hitza bete

1.   aditz · Beste bati hitzeman edo promes egindakoa bete edo egin.

hitzarmen kolektibo

1.  (zuzenbidea)  izena · Enpresa edo lan sektore bateko langile edo enpresarien arteko hitzarmen edo akordioa, non langileen soldatak, lan kondizioak eta produktubitatea adosten diren.

hitzekoa izan

1.   aditz · Hitza betetzen dutenetakoa izan.

hitzetik hortzera

1.   aditzondo · Zerbait esateari buruz, berehala, bat-batean.

2.   aditzondo · Diskurtso mota bati eta hitz jakinei buruz, behin eta berriz edo etengabe esan edo erabiltzen direla adierazteko.

hizkuntza ez-ofizial

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Lurralde edo eremu administratibo batean, ofiziala ez den eta beraz administrazio publikoarekin harremaneta eta hezkuntza arloan onartzen ez den hizkuntza.

hizkuntza goideliko

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Zeltiar hizkuntzen azpimultzoa da, Europako mendebaldeko uharte eta kostaldean garatua, irlandera, gaelera, manxera eta bretoiera biltzen dituena.

hizkuntza koofizial

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Lurralde batean, beste hizkuntza batzuekin batera ofiziala den hizkuntza.

hizkuntza minorizatu

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Hizkuntza nagusi baten eraginpean minoritario edo gutxitu bilakatu den hizkuntza.

hiztegi elebakar

1.  Hizkuntza bateko hitzen definizioak hizkuntza horretan ematen dituen hiztegia.

hiztegi elebidun

1.   izena · Hizkuntza bateko hitzak beste hizkuntza batera itzultzen dituen hiztegia.

hodi-uzkurtzaile

1.  (medikuntza)  izena ·  adjektiboa · Odol-hodiak edo zainak uzkurtu egiten dituen substantzia.

hodi-zabaltzaile

1.  (medikuntza)  izena ·  adjektiboa · Odol-hodiak edo zainak zabaldu egiten dituen substantzia.

hogeita hamaika eskutik eduki

1.  (adierazkorra)  aditza · Egoera bati buruz, kontrolpean eduki.

hola-hola

1.   aditzondo · Erdipurdi, hainbestean.

hondakin-ur

1.  (pluralean)  izena · Hondakinak jasotzen dituzten ur kutsatuak.

hondar bituminoso

1.  (geologia) (pluralean)  izena · Haren baitan hidrokarburoak nahasturik dituen hondarra.

hori eta atariko haizea, bat

1.   esaldia · Zerbait hutsalkeria dela adierazteko.

horiek horrela

1.   lokailu · Aurretik adierazitakoa kontuan hartuz.

horixe baietz

1.   interjekzio · Aurrez adierazitakoa baieztatu edo nabarmentzeko.

horixe bera

1.   aditzondoa · Aurretik aipatutakoa adierazi nahi denarekin guztiz bat datorrela adierazteko.

horma-altzari

1.  (etxeko bizitza)  izen · Horma bateko neurrietara espreski moldaturik fabrikatu den altzaria, hormara itsatsi edo iltzatzen dena.

hornidura-sare

1.   izen · Gai, produktu eta energia-iturri bat azken kontsumitzaileei helarazteko sare moduan antolaturik dagoen azpiegitura, gehienetan hoditeriaz osatua.

hornikuntza-sare

1.   izen · Hornidura-sarea.

horretara ezkero

1.   lokailu · Aurretik adierazitakoa gertatu edo egia izango balitz.

horrez gain

1.   lokailu · Arestian aipatutakoari gehituz.

hortik zehar

1.   aditzondo · Zehaztu gabeko inguruko toki batean.

hots-kutsadura

1.   izena · Hots edo soinu altuak eta iraunkorrak ingurumenean eta gizakiengan sorrarazten dituen arazo, eragozpen eta nahasmenduen multzoa.

hotz industrial

1.  (teknologia)  izen · Hozkailuak, hotz-kamarak, hozte-sistemak, gela-makinak eta orokorrean hotza artifizialki sortzearekin loturiko teknologia eta industria.

hurren arte

1.   interjekzioa · Agur egiteko erabiltzen da.

hurrengora arte

1.  Agur egiteko erabilia, elkar ikusteko hurrengo aldi bat izango delako ustean.

hurrenik hurren

1.   aditzondo · Emandako bi zerrendetan, zerrenda bateko elementuetako bakoitza beste zerrendan leku berean dagoen elementu batekin loturik dagoela adierazteko.

huts edo bete

1.   aditzondo · Egiten den zerbati buruz, ezer aurreikusi, planifikatu edo prestatu gabe.

hutsaren hurrengo

1.   izenlagun · Inongo garrantzi edo baliorik ez duena.

i greko

1.   izena · y letraren izena.

I. motako errore

1.  (estatistika)  izena · Lehen motako errore.

iazko haize

1.  (irudizkoa)  izen · Baliorik ez duen gauza.

ibai-delta

1.  (geografia)  izena · Ibai bat itsasoratzen den gunean hark garraiatzen dituen sedimentuekin eratzen den triangelu edo delta letra forma duen lehorreko gunea.

ibai-portu

1.  (nautika)  izena · Ibai bateko ertzean kokaturik dagoen portua.

ibilbide-orri

1.   izen · Ekimen bat garatzeko burutu beharreko urrats zehatz eta ordenatuen multzoa.

IFK

1.   izena · Identifikazio fiskaleko kodea, zergadun bakoitza Ogasunaren aurrean identifikatzeko erabiltzen dena.

igarotze-probabilitate

1.  (estatistika)  izena · Trantsizio-probabilitatea.

igoera-faktore

1.  (estatistika)  izena · Igoera-koefizientea.

igoera-koefiziente

1.  (estatistika)  izena · Laginketan, populazioaren tamaina zati laginaren tamaina; laginketa-frakzioaren alderantzizkoa.

ihiak bezala edan

1.  (adierazkorra)  aditza · Asko edan.

II. motako errore

1.  (estatistika)  izena · Bigarren motako errore.

ikasturte akademiko

1.  (hezkuntza)  izena · Hezkuntza-erakunde edo ikastetxe batean, ikasleek gehienetan urtebetean zehar, data zehatzen artean, egiten duten ikastaldia da, irakasgai batzuk ikasiz egutegi akademiko bati jarraiki.

ikerketa exhaustibo

1.  (estatistika)  izen · Populazioko elementu guztiak zerrendatu eta behatzen dituen ikerketa mota.

ikerketa kualitatibo

1.   izena · Giza eta gizarte zientzietan, behaketaz eta elkarrizketaz jasotako informazio kualitatiboan eta beraz datu ez-zenbakizkoetan oinarritzen den ikerketa mota.

ikerketa-ildo

1.  (zientzia)  izena · Ikerketa-lerro.

ikusmen-urritasun

1.   izena · Begiko arazoengatik ikusmen arazoak pairatzen dituenaren egoera.

ilea laztu

1.   aditza · Izuaren edo zirrara bizi baten ondorioz biloa zutitu.

ileak laztu

1.   aditza · Ilea laztu.

ilun-milunka

1.   aditzondo · Iluntzean, arratsean.

inbertsio finantzario

1.  (finantzak)  izena · Finantza-inbertsio.

inbertsore fotovoltaiko

1.  (ingeniaritza)  izena · Sistema fotovoltaiko batek sortzen duen korronte elektriko zuzena korronte alterno bihurtzen duen gailua.

independentzia zaletasun

1.  (politika)  izena · Nazio edo komunitate nazional baten independentziaren aldeko jarrera eta jardun politikoa.

industria jasangarri

1.   izen · Ingurumenarekiko eta gizartearekiko jasangarritasun edo iraunkortasunezko materialak baliatuz eta prozesuak garatuz, hala nola hondakinak minimotuz, jarduten duen industria.

inferentzia estatistiko

1.  (estatistika)  izena · Probabilitatea eta bestelako tresna matematikoak erabiliz, lagin bateko datuetatik populazio oso baten ezaugarriei buruzko ondorioak ateratzen dituen estatistikaren adarra.

inferentzia-erregela

1.  (logika)  izena · Premisa batzuetatik konklusio batzuetara heltzeko dedukzio-erregela logikoa.

inflazio-tasa

1.  (ekonomia)  izena · Produktu edo zerbitzu multzo batek epe batean zehar izan duen prezioen igoera adierazten duen portzentajea.

ingurune espezifiko

1.  (enpresa)  izena · Negozio bati dagokion sektore ekonomikoaren ezaugarrien multzoa, hala nola produktu eta zerbitzuen eskaintza eta lehiakideak, zeinaren azterketa beharrezkoa den negozio horretan enpresaren es

input-output analisi

1.  (estatistika) (ekonomia)  izen · Sektore ekonomiko batetik besterako ekoizpen-sarrera (input) eta irteera (output) zehazten dituen sarrera biko taula, haien arteko lotura produktiboen analisi ekonomikorako erabiltzen dena.

instrumentu-hirukote

1.  (musika)  izena · Musika tresna bana batera jotzen duten hiru kidek osaturiko musika-taldea.

integral bikoitz

1.  (matematika)  izen · Bi dimentsioko eremu batean definitzen den integrala, besteak beste azalera baten gaineko bolumena kalkulatzeko erabiltzen dena.

integral inpropio

1.  (matematika)  izen · Integrazio-eremuetako bat infinitua duen, integrazio-eremuko balioetako batean integrakizunak balio infinitua hartzen duen edo integrazio-eremuan jarraitua ez den funtzio baten integrala.

integral mugagabe

1.  (matematika)  izen · Integrazio-eremu jakinik gabeko funtzio baten integrala, integrakizunaren jatorrizko funtzioa ematen duena.

integral mugatu

1.  (matematika)  izen · Integrazio-eremua definitua duen funtzio baten integrala.

integrazio-eremu

1.  (matematika)  izen · Funtzio baten integrala kalkulatzen den balio-tartea edo eremua.

integrazio-konstante

1.  (matematika)  izen · Funtzio baten integral mugagabea kalkulatzean, jatorrizko funtzioari gehitzen zaion konstante zehazgabea, integrakizunaren funtzio jatorrizko guztien multzoa adierazteko.

intentziozko laginketa

1.   izen · Ikertzaileak aurrez dituen intentzio edo asmoen arabera egiten den laginketa ez-probabilistikoa.

interes aurreko eta zerga aurreko mozkin

1.  (enpresa)  izena · Interesak kenduta eta zerga ordainduta geratzen den mozkin garbia, errentagarritasun ekonomikoaren ratioa kalkulatzeko erabiltzen dena.

interes bakun

1.  (ekonomia)  izena · Kapitalizazio bakunaren aplikatuz, aldi bakoitzeko interesak kapitalera metatu gabe alegia, kalkulatzen den interesa.

interes konposatu

1.  (ekonomia)  izena · Kapitalizazio konposatuaren legea aplikatuz, aldi bakoitzeko interesak kapitalera metatuz alegia, kalkulatzen den interesa.

interes sinple

1.  (ekonomia)  izena · Kapitalizazio-lege sinplearen arabera kalkulatzen den interesa, aurrez sorturiko interesak kapitalera metatzen ez dituena.

introito baginal

1.  (anatomia)  izen · Baginaren sarrera.

ioi aske

1.  (kimika)  izena · Beste atomo edo molekula bati loturik ez dagoen ioia.

ioi monoatomiko

1.  (kimika)  izena · Atomo bakar batetik eratorritako ioia; elektroiak eman edo jaso egiten dituen atomoa.

ioi poliatomiko

1.  (kimika)  izena · Bi atomok edo gehiagok osaturiko ioia; molekula poliatomiko batetik eratorritako ioia.

ipar polo

1.  (geografia)  izena · Lurraren eta hedaduraz beste edozein planetaren ipar puntu muturrekoena, non ipar hemisferioko gainazalak errotazio-ardatzarekin bat egiten duen.

ipar-ekialde

1.  (geografia)  izena · Iparraren eta ekialdearen artean dagoen puntu, eremu edo eskualdea.

2.  (geografia)  izena · Delako eremutik datorren edo harantz zuzentzen den norabidea.

ipurdia lastoz

1.   aditzondo · [egon, ibili] Norberak egindako okerragatik lotsaturik edo errudun sentimenduarekin.

irabazi-marjina

1.  (ekonomia)  izena · Saldutako edo ekoitzitako unitate bakoitzeko irabazten dena, orokorrean prezioari kostua kenduz kalkulatzen dena.

iragazki-galdera

1.  (estatistika)  izen · Inkestatua definitutako xede-talde edo populazioko baldintzak betetzen dituela egiaztatzeko prestatzen den galdera, orokorrean galdesortaren hasieran jartzen dena.

iraitz-aparatu

1.  (medikuntza)  izena · Iraizketan edo hondakin metaboliko eta toxinen kanporaketan diharduten organoen multzoan; gizakiarengan, giltzurrunak eta gernu-sistema, larruazaleko izerdi-guruinak, birikak eta gibela.

iraitz-sistema

1.  (medikuntza)  izena · Iraitz-aparatu.

irekiera-komisio

1.  (finantzak)  izena · Finantza-entitate batekin mailegu bat edo bestelako finantza-produktu bat kontratatzeagatik kobratzen den hasierako komisioa.

irin larri

1.  (sukaldaritza)  izena · Hezeturiko zereal-aleak, bereziki gariarenak, guztiz ehotu edo xehetu gabe eskuratzen den irin pikortatua, sukaldaritzan plater ugari prestatzeko erabiltzen dena.

irudi-oin

1.   izen · Argitalpen batean txertatzen den irudi baten oinean edo apzina jartzen den testua, irudia azaldu edo horri buruzko iruzkin bat egiteko.

iskin egin

1.   aditz · Saihestu, ihes egin.

isurketa-ezpain

1.  (teknologia)  izena · Isurkarientzako ontzi, gordailu eta antzekoetan, haien ertzeetan ezartzen den ezpain moduko kurbadura, isurkaria kanpoko azaleran zehar zabal ez dadin.

item-test korrelazio

1.  (estatistika)  izena · Test batean, test osoko puntuazioaren eta item edo galdera jakin bateko puntuazioen arteko korrelazioa, itemaren fidagarritasuna neurtzeko baliatzen dena.

itemen analisi

1.  (estatistika)  izen · Galdetegi bateko item edo galdera indibidualen egokitasuna aztertzen duen analisi estatistikoa.

itsas zabal

1.  (nautika)  izen · Kostaldetik urrun dagoen itsas eremua.

itxaron-zerrenda

1.   izen · Lan, zerbitzu edo beste zerbait betetzeko zain dauden gizabanako edo bestelako entitateak lehentasun-ordena baten arabera sailkatzen dituen zerrenda.

itxarondako maiztasun

1.  (estatistika)  izena · Datuen banaketa batean, probabilitate-eredu edo hipotesi estatistiko bati jarraituz gero, balio edo kategoria bakoitzak azaldu litzatekeen aldi kopurua edo maiztasuna.

izaki bizidun

1.  (biologia)  izena · Bere sistema fisiologikoak irauten duen bitartean, bizirik dagoen izakia, bizia duena, hala nola animaliak, landareak eta mikroorganismoak.

izan zaitez zu zeu

1.   esaldiak · Nork bere izaeraren arabera, eta ez besteek espero dutenaren arabera, jokatu behar duela adierazteko aforismoa.

izate-eremu

1.  (matematika)  izen · Funtzio matematiko bati buruz, funtzioa definiturik dagoen edo existitzen den aldagai askeen balioen multzoa.

izatezko batasun

1.  (zuzenbidea)  izen · Elkarrekiko afektibitatean eta bizikidetza aske, publiko eta egonkorrean oinarritzen den bi pertsonen arteko harremana.

izatezko bikote

1.  (zuzenbidea)  izen · Bi pertsonek elkarrekiko harreman afektiboan eta bizikidetza aske, publiko eta egonkorrean oinarritzen den batasuna.

izena zikindu

1.   aditza · Hitzez edo idatziz norbaiten aurka aritzea, haren ospe onaren kaltetan.

izendatzaile komun

1.  (matematika)  izena · Zatiki batzuez mintzatuz, haiek partekatzen duten izendatzaileetako bakoitza.

izendatzaile komun txikien

1.  (matematika)  izena · Zatiki jakin batzuez mintzatuz, haie izendatzaileen multiplo komun txikiena, haien batuketa edo kenketa ahalik eta modu laburrenean emateko erabiltzen dena.

izorra hadi

1.  (lagunartekoa)  esaera · Pertsona batek jasan ezbehar edo kaltea merezita duela adierazteko.

izurri buboniko

1.  (medikuntza)  izena · Yersinia pestis bakterioak sorrarazitako gaixotasun infekziosoa, bereziki Erdi Aroan Izurri Beltza izeneko izurrite izugarria eragiteagatik ezaguna.

J itxurako banaketa

1.  (estatistika)  izen · Muturretako batean maiztasun txikiak eta beste muturrean handiak dituen banaketa estatistikoa, ondorioz grafikoki J hizkiaren edo horren alderantzizkoaren itxura maiztasun-kurba bat duena.

jaiegun nazional

1.   izen · Nazio batean, nazioa goraipatu eta omentzeko ezarritako jaieguna.

Jainko Aita

1.  (erlijioa)  izen · Hura baieztatzen duten kristau konfesioetan, Hirutasunaren lehen pertsona, munduaren Sortzailea dena.

Jainko maitea

1.   interjekzioa · Miresmena, harridura edo mina adierazteko.

Jainkoa lagun

1.   esaera · Jainkoaren laguntzarekin, Jainkoak nahi badu.

Jainkoak daki

1.   esaera · Aipatu denaren inguruko zalantzak edo horren ziurgabetasuna adierazteko.

Jainkoak onez

1.   esaera · Jainkoaren laguntzarekin, Jainkoak nahi badu.

jakitun egon

1.   aditz · Zerbait badela jakin eta horretaz jabetzea.

jan-edanean

1.   aditzondoa · Jaten eta edaten.

janari laster

1.   izena · Jatetxe, taberna edo antzeko establezimendu batean azkar prestatu eta baita ere azkar jaten dena, bertan jan edo eramateko eta gehienetan merkea.

jaraunsle unibertsal

1.  (zuzenbidea)  izena · Oinordeko unibertsala.

jarduera-adierazle

1.  (enpresa)  izena · Enpresak bere baliabideekin salmentak eta diru-sarrerak sortzeko ahaleman adierazten duten adierazleetako bakoitza, gehienetan ratio moduan kalkulatzen dena.

2.  (ekonomia)  izena · Ekonomia batean uneko jarduera ekonomikoa jasotzen duen adierazle ekonomikoetako bakoitza.

jardunean egon

1.   aditza · Zerbait egiten ari.

2.   aditza · Hizketan egon.

3.  (zuzenbidea)  aditza · Norbaiti dagozkion funtzioak bete, horren kargua beste batek hartu behar duen bitartean.

jaso dela adierazi

1.  (administrazioa)  aditza · Jaso izana adierazi

jaso izana adierazi

1.  (administrazioa)  aditza · Agiri bat jaso dela ziurtatzen duen idatzizko eta sinaturiko adierazpena egin.

jaso izanaren adierazpen

1.  (administrazioa)  izena · Jaso izanaren agiri.

jaso izanaren agiri

1.  (administrazioa)  izena · Ondasun, gutun edo agiri bat jaso dela ziurtatzen duen agiria.

jatorri-aldaketa

1.  (matematika)  izena · Magnitude bati konstante bat gehitu edo kentzean gertatzen den aldagai-aldaketa.

jatorrizko funtzio

1.  (matematika)  izen · Deribatuta, aurrez ezarritako funtzio bat ematen duen funtzioa.

jaun txit goren

1.   izen · Gutun eta bestelako komunikazioetan erabili ohi den gizonentzako begirunezko trataera, bereziki goi mailako karguak aipatzeko erabiltzen dena.

jira eta bira

1.  (enfatikoa)  aditzondo · Birak emanez.

jo eta ma

1.   aditzondo · Guztiz harrituta.

joan eta etorriko kanporaketa

1.  (kirola)  izena · Joan-etorriko kanporaketa.

joan-etorriko kanporaketa

1.  (kirola)  izena · Bi jokalari edo kirol-taldetatik irabazlea ateratzeko prozedura, bi partidatan puntu, tanto edo gol gehien lortzen ditueanri erreparatuz.

joan-etorritan ibili

1.   aditz · Aurrera eta atzera ibili, dena delakoa erabaki gabe edo beharrik gabe luzatuz.

joaneko partida

1.  (kirola)  izena · Joan-etorriko kanporaketa bateko lehen partida.

kaleko salmenta

1.  (enpresa)  izen · Kalean bertan egiten den produktuen eskaintza eta horien salmenta.

kalifa-herri

1.  (islam)  izena · Kalifa baten agintaritzapean dagoen lurraldea.

kalte-galera

1.  (pluralean) (zuzenbidea)  izen · Beste baten ekintza edo jokabidearen ondorioz norberarengan eta norberaren ondasunetan pairatutako kalte edo galera.

kana-erdiko

1.  (kirola)  izena · Bereziki aizkolaritzan, kanaren erdiko diametroa duen enborra.

kanpaina mediatiko

1.   izen · Hedabideetan pertsona edo erakunde baten aurka eta publikoki erasotzeko asmoarekin batera zabaltzen den mezu kopuru handia.

kanpo angelu

1.  (matematika)  izena · Poligono sinple batean, alde baten eta ondoko alde baten luzapenaren artean osatzen den angelua.

2.  (matematika)  izena · Zirkunferentzia bati buruz, erpina zirkunferentziatik kanpo eta bi aldeak zirkunferentzia ebaki edo ukitzen duten angelua.

kanpo espazio

1.  (astronomia)  izen · Planeten atmosferatik haratago eta argizagi edo astroen artean dagoen eremua.

2.   izen · Eraikin edo instalakuntza bati atxikia dagoen kanpoko eremua.

kanpo politika

1.  (politika)  izena · Herrialde bateko gobernuak nazioarteko harremanetan, beste herrialdeekiko alegia, garatzen duen politika.

kapital higiezin

1.  (ekonomia)  izena · Pertsona batek duen ondasun higiezinen multzoa, bereziki haietatik errenta edo irabazia eskuratzeko asmoarekin osatua.

karbono dioxido

1.   izena · Gas koloregabea, bi oxigeno atomok eta karbono atomo batek osaturikoa, arnasketaren, organismo bizidunen deskonposaketaren eta errekuntzaren ondorioz sortzen dena.

karbonoaren ziklo

1.  (kimika) (biologia)  izena · Karbonoak, gehienetan beste elementu batzuekiko konposatu kimiko eran, naturan nahiz gizakiaren eraginez jarraitzen dituen egoera eta prozesu kimiko nahiz biologikoen multzoa.

kargu akademiko

1.  (hezkuntza)  izena · Hezkuntza-erakunde edo ikastetxe batean, irakaskuntzaren kudeaketarako eratzen den lanpostu edo betekizuna, gehienetan irakasleek beraiek betetzen dutena.

2.  (hezkuntza)  izena · Delako betekizuna betetzen duen pertsona.

kargu hartu

1.   aditz · Pertsona bati zerbaiti buruz ardura eskatu, hura aurpegiratuz edo errieta eginez.

karia horretara

1.  (ipar)  lokailua · Zerbait aurrez adierazitakoaren kausaz dela adierazteko.

karratu greko-latindar

1.  (matematika)  izena · n elementuko bi multzoen n bidern matrize erako antolamendua, non errenkada eta zutabe bakoitzean elementuak behin bakarrik agertu eta gelaxka guztietan elementu-bikote ezberdinak diren.

karratu latindar

1.  (matematika)  izena · n elementu ezberdin dituen n bider n matrizea, non elementuak erreknada eta zutabe bakoitzean behin bakarrik agertzen diren.

karratura jaso

1.  (matematika)  izen · Zenbaki edo adierazpen aljebraiko bat ber bi egin.

karta astral

1.   izena · Pertsona baten jaiotza-datan planetak nola kokaturik dauden eta horretan oinarrituta pertsona horren nortasuna eta etorkizuna iragartzeko ustez baliagarria den azterketa sasizientifikoa.

kasu gertagarri

1.  (estatistika)  izena · Zorizko esperimentu edo egoera batean gerta daitezkeen kasu edo emaitza posible guztietako bakoitza.

Katalan Herri

1.  (pluralean)  izen propioa · Historikoki katalanez mintzatu edo kultura katalana garatu duten lurraldeen multzoa.

kaxa toraziko

1.  (anatomia)  izena · Toraxeko hezur-egitura, saihets-hezurrek, toraxeko ornoek eta bularrezurrak osaturikoa.

kaxa-diagrama

1.  (estatistika)  izen · Datu kuantitatibo multzo baten mediana, lehen eta hirugarren kuartilak kaxa batez irudikatzen duen diagrama, kaxatik haratagoko datuen zabalera eta datu atipikoak ere irudikatzen dituena.

khi-karratu estatistiko

1.  (estatistika)  izen · Jasotako datuen maiztasunen eta haientzat proposatzen den eredu estatistikoak ematen dituen maiztasun teoriko edo esperotakoen arteko distantzia, diskrepantzia edo aldearen neurria.

kikili-makala

1.  (bizk)  aditzondoa · Nekez, zailtasun handiekin.

kiku egin

1.   aditza · Zelatatu, espiatu.

kimika analitiko

1.  (kimika)  izena · Substantzia edo materialen osaera kimikoa ikertzen duen kimikaren arloa, arlo horretako teknika-multzoarekin batera.

kimika organiko

1.  (kimika)  izena · Karbono osagai gisa duten substantzia kimikoak aztertzen dituen kimikaren adarra.

kinka larrian

1.   aditzondo · Oso egoera zailean.

kirioak dantzan

1.  (irudizkoa)  aditzondo · Urdurituta, asaldatuta.

kirol arrantza

1.  (kirola)  izena · Helburu ekonomiko berezirik gabe, zaletasunez edo kirol moduan praktikatzen den arrantza.

kirurgia plastiko

1.  (medikuntza)  izen · Jaiotzatiko akats, edo bizitzan jasandako zauri edo patologiengatik gorputzaren kanpoaldean jasandako kalteek funtzionalki edo estetikoki ebakuntzaz konpondu edo moldatzeko medikuntza-arloa.

kiski-kaska

1.   aditzondo · Bi objektuen arteko kolpe edo talka errepikatua adierazteko.

klase ekonomiko

1.  (garraioa)  izena · Bidaiarien garraioan, prestazio apalagoak eskaintzen dituen tarifa merkea.

klase modal

1.  (estatistika)  izena · Tartetan bildutako datu-banaketa batean, tarteko zabalera-unitate bakoitzeko maiztasun handiena duen klase-tartea.

klase-maiztasun

1.  (estatistika)  izena · Tartetan bildutako maiztasun-banaketa batean, tarte edo klase bakoitzeko maiztasuna.

klase-marka

1.  (estatistika)  izen · Datuak biltzen dituen balio-tarte bateko erdigunea, tarte horren erreferentzia-balio gisa hartzen dena.

klase-muga

1.  (estatistika)  izen · Klase-tarte bateko muga, behekoa edo goikoa.

klase-ordezkari

1.  (estatistika)  izena · Klase-marka.

klase-tarte

1.  (estatistika)  izen · Aldagai estatistiko kuantitatibo bati buruz ezartzen den balio-tarteetako bakoitza, non datuak bildu egiten diren haien zenbaketa egiteko.

klase-zabalera

1.  (estatistika)  izena · Tartetan bildutako banaketa batean, klase-tarteko bateko klase-mugen arteko distantzia edo diferentzia.

klase-zabalera

1.  (estatistika)  izen · Klase-tarte baten luzera, tarteko goi muga ken behe muga eginez kalkulatzen dena.

kode deontologiko

1.  (zuzenbidea)  izena · Lanbide batean jarduteko jarraitu beharreko printzipio, balio eta arau etikoen multzoa.

koefizienteen matrize

1.  (matematika)  izena · Ekuazio linealen sistema batean, sistemako aldagaien koefizienteak, gai independenterik gabe, jasotzen dituen matrizea.

koerlazio-koefiziente

1.   izena · Korrelazio-koefizientea.

kokapen-neurri

1.  (estatistika)  izen · Banaketa estatistiko batean, datuei buruzko kokapen zehatz bat ematen duen neurria, hala nola batezbesteko bat eta gainetik edo azpitik datuen portzentaje jakin bat uzten duen balioa.

koko-jantzi

1.  (bizk)  izen · Mozorrotzeko jantzia.

kokoteraino eduki

1.  (lagunartekoa)  aditz · Pertsona batekin gogaiturik egon.

kokoteraino egon

1.  (lagunartekoa)  aditz · Nazkaturik edo gogaiturik egon.

kolon sigmoide

1.  (medikuntza)  izena · Uzkira zuzenean lotzen den kolonaren azken atala, sigma edo s letretako forma duena.

kolore bakarreko gobernu

1.  (politika)  izena · Alderdi edo fakzio politiko bakar bateko kargu politikoak biltzen dituen gobernua, beste alderdi edo fakzioak gobernutik baztertzen dituena.

kolpe zorririk jo ez

1.  (lagunartekoa) (indargarria)  aditz · Alfer hutsa izan, lanik ez egin.

konbinazio arrunt

1.  (matematika)  izen · Elementu desberdin eta bereizgarrien zerrenda batetik osa daitezkeen multzoetako bakoitza, elementu kopuru jakin batekin eta ordena aintzat hartu gabe.

konfesio erlijioso

1.  (erlijioa)  izen · Erlijio-sinesmen eta dogma jakin eta berezien multzoa eta horri jarraitzen dion fededunen taldea.

konfiantza-maila

1.  (estatistika)  izena · Zabalera jakin bateko konfiantza-tarteei buruz, parametroa horren barnean zenbatetan egongo den adierazten duen portzentajea; parametroa ezarri zaion konfiantza-tartean izateko egiantza.

konfiantza-muga

1.  (estatistika)  izen · Parametro ezezagun bati buruzko konfiantza-tarte bateko balio minimoa edo maximoa, puntu-estimazio bati konfiantza-mailaren eta errore estandarraren araberako balio bat kenduta edo gehituta.

konfigurazio elektroniko

1.  (kimika)  izena · Atomo edo molekula bateko elektroiak orbitaletan zehar banatzeko modua.

kono zeihar

1.  (matematika)  izen · Biraketa-ardatza oinarriarekiko perpendikularra ez duen konoa.

kono-enbor

1.  (matematika)  izena · Trapezio angeluzuzen bat altuerarekin bat datorren aldearen inguruan biratzean sortzen den gorputz geometrikoa.

konposatu ioniko

1.  (kimika)  izena · Lotura ionikoz eraturiko konposatu kimikoa.

konposatu kimiko

1.  (kimika)  izen · Bi elementu kimiko edo gehiago kimikoki bateratzean (ez soilik nahastean) sortzen den substantzia.

konposatu organiko

1.  (kimika)  izena · Bere osaeran karbonoa duen konposatu kimikoa.

kontabilitate analitiko

1.  (kontabilitatea)  izen · Enpresan produktu eta sailetako kostuak zehaztu eta aztertu egiten dituen kontabilitatearen adarra.

kontrako zeinu

1.  (matematika)  izen · Plus zeinuari buruz, minus zeinua, edo alderantziz, minus zeinuari buruz plus zeinua.

kontrasterako estatistiko

1.  (estatistika)  izena · Probarako estatistiko.

kontratazio-bolumen

1.  (enpresa)  izena · Egindako kontratuen diru-zenbatekoa.

kontseilari delegatu

1.   izena ·  enpresa · Konpainia bateko administrazio-kontseiluko kidea, zeinarengan konpainiaren zuzendaritza eta kudeaketari buruzko ardura nagusiak delegatzen diren.

kontsumitzaile potentzial

1.  (enpresa)  izen · Ziur ez bada ere, etorkizunean produktu edo zerbitzu jakin bat eskuratu eta kontsumituko lezakeen indibiduo edo banakoa, produktuak edo zerbitzuak bere beharrak asetzeko egokia delakoan.

kontsumo-esperientzia

1.  (enpresa)  izena · Kontsumitzaile batek produktu bat kontsumitzean duen bizipen gogoangarria.

kontu egin

1.   aditz · Zaindu, arduratu.

2.   aditz · Suposatu.

kontu-sail

1.  (enpresa)  izen · Kontabilitate-kontu baten bitartez zehazturiko elementu-multzoa eta horren balioa.

kontuak atera

1.  (enfatikoa) (lagunartekoa)  aditz · Aurretik aipatatutakoa aintzat hartuz, errazak diren ondorioak atera.

kontuak kontu

1.   aditzondoa · Hala eta guztiz ere, nolanahi ere.

kontuko abonu

1.  (finantzak)  izena · Banku kontu batean egiten den diru-sarrera.

kontuko kargu

1.  (finantzak)  izena · Kontuko zordunketa.

kontuko zordunketa

1.  (finantzak)  izena · Banku-kontu batean gertatzen den diru-irteera.

kontzeju-etxe

1.   izen · Antzina, kontzeju bateko auzokideek batzarrak egiteko erabiltzen zuten eraikin komunala, egun askotan udaletxe bilakatu dena.

kontzentrazio molar

1.  (kimika)  izena · Molartasun.

koordenatu kartesiar

1.  (matematika) (pluralean)  izen · Puntuak planoan edo bi aldagairi dagokien puntu eta funtzioen irudikapena bi balioren bitartez, eskala gisa jarritako bi ardatz perpendikularretan, bata horizontala eta bestea bertikala.

koordenatu-ardatz

1.  (matematika)  izen · Koordenatu-sistema bateko lerroetako bakoitza, non balioak, tarteak edo kategoriak ezartzen diren modu ordenatuan, beste ardatzetako balioekin batera elementuak kokatu edo zehazteko.

kopeta ilundu

1.   aditza · Aurpegiko keinuen bitartez haserrea adierazi.

kopuru nominal

1.  (ekonomia)  izena · Magnitude ekonomiko baten balioa prezio korronteetan, une jakin bateko prezioetan alegia.

koropleta-mapa

1.  (estatistika)  izen · Eskualde bateko mapa, azpieskualde edo eremuak haietako bakoitzean suertatzen den aldagai estatistiko baten balioaren arabera koloreztatu edo bete egiten dituena.

korporazio-estrategia

1.  (enpresa)  izena · Korporazio edo negozio edo jarduera anitz biltzen dituen enpresa baten baitan, enpresako baliabideak negozio horietara bideratzeko egiten den analisia, erabakia eta horren gauzatzea.

korrelazio anizkoitz

1.  (estatistika)  izena · Aldagai dependente baten eta, multzo gisa harturik, aldagai independente batzuen arteko korrelazioa.

korrelazio erdipartzial

1.  (estatistika)  izena · Aldagai dependente baten eta beste aldagai independente baten arteko korrelazioa, hirugarren aldagai batek aldagai independentean duen eragina baztertuz.

korrelazio gurutzatu

1.  (estatistika)  izena · Aldagai edo bektore bien arteko korrelazio-multzoa, aldagai edo bektore horietako batean zehazten diren desfase edo desplazamendu desberdinetarako.

korrelazio kanoniko

1.  (estatistika)  izena · Bi aldagai estatistiko multzoen arteko baterako korrelazioa aztertzen duen teknika.

korrelazio partzial

1.  (estatistika)  izena · Aldagai dependente baten eta beste aldagai independente baten arteko korrelazioa, hirugarren aldagai batek aurreko bi haietan duen eragina baztertuz.

korrelazio-ez

1.  (estatistika)  izena · Korrelazio-koefiziente bat nulua denean gertatzen den egoera.

korrelazio-koefiziente

1.  (estatistika)  izena · Bi aldagaien arteko erlazio estatistikoa neurtzen duen neurrietako bakoitza.

korrelazio-ratio

1.  (estatistika)  izena · Datu multzo batean, datu azpimultzoen arteko sakabanatzea sakabanatze totalarekin alderatzen duen neurria, aldagai kuantitatibo eta kualitatibo arteko korrelazioa neurtzeko erabil daitekeena.

korrika eta presaka

1.  (adierazkorra)  aditzondoa · Oso azkar.

kortxo-kentzeko

1.   izena · Botila, flasko eta antzeko ontzietako ahoan sarturik dagoen kortxozko tapoia kentzeko tresna.

kosta ahala kosta

1.   aditzondo · Edozer kostata ere.

kostu aldagarri

1.  (enpresa)  izena · Kostu aldakor.

kostu aldakor

1.  (enpresa)  izena · Ekoizpen-bolumenaren arabera aldatzen den produktu edo zerbitzu baten kostua edo kostu horren zatia.

kostu finko

1.  (enpresa)  izena · Ekoizpen-bolumenaren arabera aldatzen ez den kostua.

kostu gehigarri

1.  (enpresa)  izen · Lan, jarduera, zerbitzu edo ekoizpen handiagoagatik kostu total bati gehitzen zaion kostuaren zatia.

kostu oso

1.  (enpresa)  izena · Produktu bat ekoitzi edo zerbitzu bat emateko beharrezkoak diren kostu guztien batura.

kostu-lidergo

1.  (enpresa)  izena · Sektore bereko beste enpresek baino kostu txikiagoarekin ekoizten duen enpresaren egoera abantailatsua.

kostu-prezio

1.  (enpresa)  izena · Produktu bat ekoitzi edo zerbitzu bat emateko sortzen diren kostuak baino estaltzen ez dituen prezioa.

kostuen kontabilitate

1.  (enpresa)  izena · Enpresa batean, ekoizten diren produktu eta zerbitzuen kostuei buruzko informazioa bildu, aurrekontuak egin eta haiek kontrolatzeko informazio-sistema; delako sistemari loturiko jarduerak eta

kota-puntu

1.  (kartografia)  izena · Puntu geografiko batzuetarako, puntu bakoitzeko koordenatuak eta altuera biltzen dituen datu-multzoa.

kotizazio-balio

1.   izen · Zerbaitek merkatu batean duen balioa, eskaintzaren eta eskariaren eraginez finkatzen dena.

kreditu-entitate

1.  (finantzak)  izena · Kreditu-erakunde.

kreditu-erakunde

1.  (finantzak)  izena · Partikular, enpresa edo beste erakundeei kredituak eta maileguak ematen jarduten duen enpresa.

kreditu-kontu

1.  (enpresa)  izen · Diru kopuru bat hartzaile baten eskura jartzen den banku-kontua, diru kopuru horretatik, kreditu gisa, behar duena har dezan dezan, erabilitako diruaren interesen trukean.

kreditu-lerro

1.  (finantzak)  izena · Finantza-entitate batek pertsona baten eskuragarri jartzen duen gehienezko diru-kopurua, hartutako diruarengatik eta diru hori hartu den denboraren arabera soilik interesak ordainduz.

kreditu-muga

1.  (finantzak)  izena · Finantza-entitate batek pertsona baten esku, behar duenean erabiltzeko, jartzen duen diru-kopuruaren gehienezko zenbatekoa.

kreditu-poliza

1.  (finantzak)  izena · Kreditu-lerroa.

kuartil arteko ibiltarte

1.  (estatistika)  izen · Datu kuantitatiboen multzo baterako, hirugarren eta lehenengo kuartilaren arteko aldea, sakabanatze-neurri gisa erabiltzen dena.

kubora jaso

1.  (matematika)  aditz · Zenbaki edo adierazpen aljebraiko bat ber hiru egin.

kuku-gordeka

1.   aditzondo · Haurrak ezkutatu eta bilaka aritzeko jolasa.

kuku-miku

1.  (ipar)  izen · Ezkutatzeko jolasa.

kuota oso

1.   izena · Zerga baten likidazioari buruz, oinarri likidagarriari karga-tasa aplikatuta kalkulatzen den zenbatekoa.

kurba azpiko azalera

1.  (estatistika)  izen · Maiztasun-kurba edo dentsitate-funtzio batek tarte jakin batean abzisa-ardatzaren gainetik hartzen duen azalera, tarte horretako probabilitatea edo maiztasun erlatiboa ematen duena.

kurba normalaren azpiko azalera

1.  (estatistika)  izena · Banaketa normalaren dentsitate-funtzioaren azpiko azalera tarte batean, aldagaiaren balioa tarte horretan suertatzeko probabilitatea adierazten duena.

kuria diozesiar

1.  (erlijioa)  izena · Elizbarruti bat kudeatzen duten pertsona eta erakundeen multzoa, gotzaiaren buruzagitzapean.

kuria pontifikal

1.  (erlijioa)  izena · Eliza Katolikoaren Egoitza Santua gobernatzen duten pertsona eta erakundeen multzoa.

kutsadura akustiko

1.   izena · Toki batean dagoen gehiegizko zarata, bereziki iraunkorra denean, ongizate eta osasunerako kaltegarritzat hartzen dena.

kutsadura akustiko

1.   izena · Hots-kutsadura.

kutxa gotor

1.   izena · Dirua, bitxiak eta baliozko gauzak gordetzeko kutxa, giltzaz edo gakoz itxi eta irekitzen dena.

kutxazain automatiko

1.  (enpresa) Libreta edo txartel baten bitartez banku-kontu batetik dirua atera edo hartara sartzeko makina automatikoa, telematikoki bankuko datu-zentroarekin konektaturik dagoena, eragiketa ziurtatzeko.

labe garai

1.   izen · Fusioaren bitartez burdina burdin meatik bereizteko instalakuntza bertikal handia.

labore-lur

1.  (nekazaritza)  izen · Laboratu edo landu egiten den lursaila.

lagin adierazgarri

1.  (estatistika)  izen · Populazioaren ezaugarriak modu fidagarri eta egokian jasotzen dituen lagin estatistikoa.

lagin alboratu

1.  (estatistika)  izen · Populazioaren ezaugarriak oker islatzen dituen lagina, bereziki hura zoriz behar bezala ez jasotzeagatik.

lagin errepresentagarri

1.  (estatistika)  izena · Lagin adierazgarri.

lagin-banaketa

1.  (estatistika)  izena · Estatistiko edo zenbatesle bati buruz, haren probabilitate-banaketa, har ditzakeen balioak eta haiei dagozkion probabilitateak zehazten dituena.

lagin-bariantza

1.  (estatistika)  izena · Lagin bateko datuetatik kalkulatzen den bariantza, populazio-bariantzaren estimatzaile alboragabe edo zentratu gisa.

laginketa estentsibo

1.  (estatistika)  izen · Esparru denborazko edo geografiko zabal eta zehazgabe batean edo modu lausoan definituriko populazio batean garatzen den laginketa mota.

laginketa intentzional

1.  (estatistika)  izen · Ikertzailearen asmo eta nahietara moldatzen den laginketa ez-probabilistikoa.

laginketa misto

1.  (estatistika)  izen · Metodo ez-probabilistikoak nahiz probabilistikoak baliatzen dituen laginketa-mota.

laginketa probabilistiko

1.  (estatistika)  izen · Lagin bateko elementuak populaziotik zoriz edo ausaz hautatzen dituen prozedura eta teknika.

laginketa serologiko

1.  (medikuntza)  izen · Animalia edo gizaki batzuengandik odol laginak hartzeko prozesua, lagin horien azterketa eta horren emaitza.

laginketa-frakzio

1.  (estatistika)  izena · Lagin baten tamainak populazio osoarekin tamainarekin duen proportzioa.

laginketa-zati

1.  (estatistika)  izena · Laginketa-frakzioa.

lagunarteko partida

1.  (kirola)  izena · Adiskidantzazko partida.

laguntza publiko

1.  (ekonomia)  izena · Administrazio publikoek pertsona fisiko edo juridiko bati hura babestu edo interes publikoa izan dezakeen ekimen bat aurrera eramateko esleitzen dioten prestazio edo abantaila ekonomikoa.

lan akademiko

1.   izena · Unibertsitateko edo akademia osatzen duen beste erakunde bateko aditu edo aditu talde batek gai espezifiko bati buruz idatziriko artikulu edo liburua.

lan egin

1.   aditza · Etekin ekonomiko bat lortu edo zeregin bat betetzeko jarduera fisiko edo intelektuala garatu.

lan hitzarmen

1.  (zuzenbidea)  izena · Enpresa edo lan sektore bateko langile eta enpresarien artean adosten den akordioa, soldatak, lan kondizioak eta lan harremanaren bestelako alderdiak zehazten dituena.

lan-baimen

1.  (enpresa)  izen · Langile bati lanpostua aldi baterako uzteko ematen zaion baimena.

2.   izen · Atzerriko herrialde batean lan egin ahal izateko hango administrazioari eskatzen zaion baimena.

lan-elkarrizketa

1.  (enpresa)  izen · Lanpostu baterako hautagai bati egiten zaion galdera multzoa, hark emandako erantzunekin batera, hura lanpostua betetzeko egokia den erabaki edo balioesteko egiten dena. 

lan-eskari

1.  (enpresa)  izena · Lan bila dabilen pertsona batek egiten duen izen-emate, iragarpen edo jakinarazpena.

lan-eskatzaile

1.  (ekonomia)  izen · Lanpostu bat bilatu eta eskatzen duena.

lan-kontratazio

1.  (ekonomia)  izena · Eskualde edo sektore ekonomiko batean egiten diren edo indarrean dauden lan-kontratuen multzoa.

2.  (ekonomia)  izena · Lan-kontratuak egiteko lege-markoa.

3.  (ekonomia)  izena · Lan-kontratuak egiteko moduak eta horien arteko banaketa.

lan-kontratu mugagabe

1.  (enpresa)  izena · Epe zehatzik gabeko lan-kontratua, gehienetan iraunkorra eta langileari lan-egonkortasuna ematen diona.

lan-poltsa

1.  (enpresa)  izena · Enpresa edo erakunde batean etorkizunean sor daitezkeen lan-eskaintzetarako izena emateko zerrenda.

lan-talde

1.   izena · Lan, ataza edo proiektu bat garatzen duen pertsonen taldea.

landare konposatu

1.  (matematika)  izena · Kapitulu izeneko infloreszentzia batean lore txiki asko biltzen dituen landarea.

lanesku produktibo

1.  (enpresa)  izena · Ekoizpen-prozesuan diharduen laneskua.

langile-auzo

1.   izen · Gehienbat langile xumeak eta horien familiak bizi diren auzoa, gehienetan zerbitzu eskasekin, etxe apal eta urbanismo zatarrekoak.

lantegi zail

1.   izena · Lanbide edo zeregin zaila.

lasai ederrean

1.   aditzondoa · Oso lasai eta gustura.

lasaitasun ederrean

1.   aditzondoa · Lasai ederrean.

laster arte

1.   esaldia · Adio esateko formula.

laster batean

1.   aditzondoa · Oso denbora laburrean.

lasterrari eman

1.   aditza · Korrika hasi.

latindar alfabeto

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Latin hizkuntzaz idazteko erabiltzen den letra-multzoa.

2.   izena · Latin hizkuntzako letrekin eta haietatik eratorritako beste batzuekin osatzen den idazkera-sistema.

lauki-sare

1.   izen · Elkar ebakitzen duten lerro edo hari horizontal eta bertikalek osatzen duten sarea.

lauza beiraztatu

1.  (eraikuntza)  izena · Zeramikazko adreilu mehea, alde batetik beiraren itxurako geruza duena eta hormak eta zoruak estaltzeko erabiltzen dena.

lauza berinaztatu

1.  (eraikuntza)  izena · Lauza beiraztatu.

Lavoisier-en lege

1.  (kimika)  izena · Masaren kontserbazio-lege.

lege autonomiko

1.  (zuzenbidea)  izen · Espainiako Erkidego Autonomo batek bertako legebiltzar edo asanbleak onartuta bere eskumen legegileei jarraiki promulgatu eta bere lurraldean aplikatzeko indarrean sartzen duen legea.

lege-proiektu

1.  (zuzenbidea)  izen · Gobernuaren ekimenez legebiltzarrera aurkezten den lege-egitasmoa.

lege-proposamen

1.  (zuzenbidea)  izen · Espainiako sistema politikoan, Kongresuak, Senatuak, komunitate autonomo batek edo 500.000 mila hiritarrek bultzaturiko lege-ekimena.

legez kanpo utzi

1.  (zuzenbidea)  aditza · Zerbait legez debekatu edo zuzenbidearen aurkakotzat hartu.

legez kanporatu

1.  (zuzenbidea)  aditza · Legez kanpo utzi.

lehen dama

1.   izena · Herrialde bateko presidente edo agintari gorenaren emaztearen titulua.

lehen mailako bilgarri

1.  (enpresa)  izena · Produktua modu egokian bildu, garraiatu eta kontserbatzeko erabiltzen den ontzia, kaxa, poltsa edo antzekoa.

lehen mailako ekuazio

1.  (matematika)  izena · Ekuazio lineala.

lehen mailako erredura

1.  (medikuntza)  izena · Larruazalaren gaineko geruza baino kaltetu duen erredura arina.

lehen mailako prebentzio

1.  (medikuntza)  izena · Gaitz edo gaixotasun bat eragiten duten kausak deuseztatu egiten duten neurri eta jokabideen multzoa.

lehengo batean

1.   aditzondoa · Aurreko egun batean; duela egun batzuk.

leher eginda

1.   aditzondoa · Guztiz nekatuta.

leher eta zapart

1.   aditzondo · Indar handiz, indar guztiarekin.

2.   aditzondo · Kosta ahala kosta.

leku geometriko

1.  (matematika)  izen · Baldintza edo propietate jakin bat, hala nola objektu geometriko baterako distantzia zehatz bat izatea, betetzen duten plano edo espazioko puntuen multzoa.

lerro itxi

1.  (matematika)  izena · Abiapuntu eta helmuga berdinak dituen lerro geometrikoa.

lerro kurbatu

1.  (matematika)  izena · Une oro norabidez aldatzen doan lerroa.

lerro zuzen

1.  (matematika)  izena · Bere ibilbide osoan norabide berean doan lerroa.

lerro zuzenean

1.  Bi punturen arteko bideari eta distantziari buruz, lerro zuzen bati jarraiki, zeharbide edo bihurgunerik gabe.

lerro-integral

1.  (matematika)  izen · Integrazio-eremutzat kurba bat hartzen duen integrala, besteak beste kurba horren luzera kalkulatzeko erabiltzen dena.

letra etzan

1.   izena · Letren goialdea eskuinerantz lerratzen dituen idazketa edo tipografia.

letra larri

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Letra xehea baino tamaina handiagoa duen idatzizko letra, izen propioen lehen letra gisa, esaldien hasierarako eta abar erabiltzen dena.

letra xehe

1.  (hizkuntzalaritza)  izena · Idaztean, tamaina normaleko letra, letra larri edo maiuskula baino tamaina txikiagokoa.

liburu zuri

1.  (biblioteka)  izena · Gai jakin bati buruzko azalpen zabala egiten duen txosten edo gida.

Likert eskala

1.  (estatistika)  izen · Egoera bati buruzko jarrera edo baieztapen batekiko adostasuna balioesteko 1-5, 1-7 edo 1-9 bitarteko neurketa-eskala, erabateko desadostasunetik erabateko adostasunera doana.

likidezia-arrisku

1.  (ekonomia)  izen · Pertsona, enpresa edo erakunde batek bere zorrak edo horien interesak epemugan ordaintzeko zailtasun edo ezintasuna, horren ondorioz kalte eta galera handiak pairatuz.

likido amniotiko

1.  (medikuntza)  izena · Gizakiarengan eta beste animalia batzuengan, amnios edo umekia bilzen duen poltsako likidoa, erditzen hastean kanporantz isurtzen dena.

limitearen teorema zentral

1.  (estatistika)  izen · Edonolako populaziotan, lagin batezbestekoa, lagin tamaina handietarako, banaketa normalaren arabera banatzen dela baieztatzen duen teorema.

logaritmo hamartar

1.  (matematika)  izena · 10 zenbakia oinarri duen logaritmoa.

logaritmo natural

1.  (matematika)  izena · e zenbakia oinarritzat duen logaritmoa.

logaritmo nepertar

1.  (matematika)  izena · e zenbakia oinarri duen logaritmoa.

lokomozio-aparatu

1.  (anatomia)  izena · Gizakiari eta beste animalia-espezieei buruz, haien gorputza mugiarazten duten egitura organikoen multzoa, hala nola hezurrak eta giharrak.

Lorenz-en kurba

1.  (estatistika)  izena · Magnitude ekonomiko baten banaketaren desparekotasuna adierazten duen kurba, elementu edo banakoen portzentaje bakoitzak guztirakotik zenbat hartzen duen zehazten duena.

losintxa egin

1.   aditza · Pertsona bati hitz goxoak edo alabantzazkoak esan edo txerazko keinuak egin, bereziki gehiegizkoak edo faltsuak, haren konfiantza edo gogoa irabazteko.

lotura bakun

1.  (kimika)  izena · Lotura kobalenteen artean, elektroi-bikote bakar bat partekatuz gertatzen dena.

loxintxa egin

1.   aditza · Losintxa egin.

lumaje kriptiko

1.  (lokuzioa)  izena · Bere habitatean kamuflatzen den hegaztiaren lumaje edo luma multzoa.

lurralde historiko

1.  (politika)  izena · Foru lurraldea, Araba, Gipuzkoa eta Bizkaiko lurraldeetako bakoitza alegia.

Lurraren ardatz

1.  (geografia)  izena · Ipar Poloa eta Hego Poloa lotzen dituen irudizko lerroa, zeinaren inguruan Lurra biratzen den.

luze erori

1.   aditz · Gorputzaren luzera osoa lurraren aurka jota erori.

luze eta zabal

1.   aditzondo · Elkarrizketa eta hitzaldi bati buruz, gai bati buruz denbora luzean eta sakonki jardun.

2.   aditzondo · Espazioari buruz, azalera oso handia hartuz.

luze gabe

1.   aditzondo · Asko luzatu gabe, epe laburrera.

luze iritzi

1.   aditz · Zerbaiten esperoan denbora luzean egoteagatik aspertu edo urduritu.

luze-zabal

1.   izen · Zerbaiten azalera osoa.

luze-zabalean

1.   aditzondo · Zerbaiten azalera osoari buruz edo haren azalera osoan.

magnitude ekonomiko

1.  (ekonomia)  izena · Enpresa, erakunde, sektore ekonomiko, eskualde nahiz herrialde bateko ekonomiaren berri ematen duen magnitude edo neurketa.

magnitude fisiko

1.  (fisika)  izen · Fenomeno fisiko bat neurtuz edo horren ezaugarri bat kalkulatuz definitzen den propietatea.

mahai tolesgarri

1.   izen · Gordetzean leku gutxiago hartu eta garraiorako erosoagoa izan dadin, hankak gaineko oholara makurtzen diren mahaia.

mahaigaineko aplikazio

1.  (informatika)  izen · Esklusiboki mahaigaineko konputagailu eta konputagailu eramangarrietarako, telefono adimendunak eta tabletak baztertuz, garatutako programa informatikoa.

mahaigaineko ordenagailu

1.  (informatika)  izen · Mahai baten gainean edukitzeko diseinaturik dagoen ordenagailua, berez eramangarria ez dena.

maila energetiko

1.  (kimika)  izena · Energia-maila.

mailegu-kartera

1.  (enpresa)  izen · Enpresa edo beste erakunde batek eman dituen mailegu eta antzeko finantzaketa-tresnen bolumen edo guztizko zenbatekoa.

mailegu-zerbitzu

1.  (biblioteka)  izena · Liburutegi eta antzekoetan, liburuak, diskoak edo bestelako artikuluak pertsona partikularrei maileguan uzteko eskaintzen den zerbitzua; horretarako antolakuntza eta azpiegitura.

maiztasun absolutu

1.  (estatistika)  izen · Datu-banaketa batean, aldagaiaren balio bakoitza agertzen den aldi kopurua.

maiztasun bakun

1.  (estatistika)  izen · Datu-banaketa batean, aldagaiaren balio bakoitza, maiztasun metatuetan ez bezala beste balioekin bildu gabe,  agertzen den aldi kopurua.

maiztasun behatu

1.   izena · Datuen banaketa estatistiko batean, balio edo kategoria bakoitza agertu edo gertatzen den aldi kopurua edo maiztasuna, bereziki itxarondako maiztasunarekin kontrajarrita aipatzen dena.

maiztasun enpiriko

1.  (estatistika)  izena · Behatutako maiztasun.

maiztasun erlatibo

1.  (estatistika)  izen · Datu-banaketa batean, aldagaiaren balio bakoitza hartzen duten datuen kopurua, portzentaje edo proportzio gisa adierazita.

maiztasun metatu

1.  (estatistika)  izen · Datu kuantitatiboen banaketa batean, aldagaiaren balio bakoitza edo hori baino txikiagoak direnak  agertzen diren aldi kopurua.

maiztasun-banaketa

1.  (estatistika)  izen · Aldagai estatistiko batek har ditzakeen balio edo modalitate desberdinetarako maiztasunak zehazten dituen adierazpidea, taula bidez edo grafikoki.

maiztasun-erregulagailu

1.  (ingeniaritza)  izena · Motor elektriko baten abiadura elikatze-parametroen bitartez aldatzen duen gailua.

maiztasun-kurba

1.  (estatistika)  izen · Histograma edo maiztasunak irudikatzen dituen beste edozein grafikotan maiztasunak adierazten dituen lerroa leunduz sortzen den kurba.

maiztasun-poligono

1.  (estatistika)  izena · Histograma zutabeak lerro batez lotuz eratzen den diagrama estatistikoa, aldagaiaren ibiltartean zehar maiztasunen banaketa adierazten duena.

maiztasun-taula

1.  (estatistika)  izen · Aldagai estatistiko bati buruzko datuek hartzen dituzten balioak eta horien maiztasunak, haiek agertzen diren aldi kopurua alegia, azaltzen dituen taula ordenatua.

makina-hizkuntza

1.  (informatika)  izena · Makina-lengoaia.

makina-kode

1.  (informatika)  izena · Prozesagailuak aginduak exekutatzeko behar diren zuzeneko aginduak emateko lengoaia edo kodea.

2.  (matematika)  izena · Makina-lengoaian idatzitako kode-multzoa.

makina-lengoaia

1.  (informatika)  izena · Prozesagailuak zuzenean jaso eta exekutatu egiten dituen aginduak ezartzen dituen lengoaia edo kodea.

malguki-koltxoi

1.  (etxeko bizitza)  izena · Bigungarri gisa barruan elkarri loturiko malguki-sistema bat duen koltxoia.

malkoak bota

1.  Orrialde berria

2.   aditz · Begietatik malkoak isuri.

maniobra-funts

1.  (enpresa)  izen · Enpresa batean, epe laburreko jarduera ekonomikoa garatzeko behar den finantzazio iraunkorra, aktibo korronteari pasibo korrontea (epe laburreko zorrak, alegia) kenduz kalkulatzen dena.

mantentze-plan

1.  (enpresa)  izena · Azpiegitura, instalakuntza eta ekipamenduaren erabilera eta funtzionamendu egoki eta iraunkorra ziurtatzeko garatzen diren aldiroko ekintza prebentiboen multzoa.

manufaktura-industria

1.  (ekonomia)  izen · Eskulana eta makinak baliatuz, lehengaiak eta bitarteko produktuak eraldatu egiten dituen industriaren sektorea.

mapa tematiko

1.  (kartografia)  izena · Espazio geografikoan gertatzen den fenomeno bat, hertsiki geografikoa ez dena, hala nola ekonomikoa, politikoa edo historikoa dena, espazioan nola banatzen den irudikatzen duena.

marka guztiak hautsi

1.  (adierazkorra)  aditza · Sekulako balentriak edo lorpenak egin.

2.  (adierazkorra) (ironia)  aditza · Jokabide desegokia edo okerra izaten duen pertsona edo erakunde bati buruz, inoiz baino okerrago jokatu.

3.   aditza · Fenomeno edo emaitza bat inoiz izan duen maila edo magnitude gorenera heldu.

marka guztiak urratu

1.   aditza · Marka guztiak hautsi.

Markov-en kate

1.  (estatistika)  izena · Zorizko segida batean, aldi bakoitzeko emaitza diskretu gertagarri bakoitzaren probabilitatea aurreko aldiko emaitzaren mendean baino ez dagoen prozesu estokastikoa.

marra eten

1.   izena · Diagrama edo beste irudi batean gehienbat norabide bat adierazteko txertatzen den marra orokorrean zuzena, tarteka eten edo ebakiak dituena.

2.  (garraioa)  izena · Errepideetan bi errei edo gehiago bereizi eta haietatik bestera igaro daitekeela adierazten duena.

marra gorri

1.  (irudizkoa)  izen · Jokabide, ekintza edo erabaki bat onargarritzat hartu ahal izateko gainditu behar ez den muga.

masa-turismo

1.  (ekonomia)  izena · Turismo-helmuga batzuetara jendetza erakarriz garatzen den turismoa, turistentzako ostatu, azpiegitura eta ikuskizun ugari eskaintzen duena, gehienetan ingurumenaren eta bertakoen kalterako.

masaren kontserbazio-lege

1.  (kimika)  izena · Sistema isolatu batean garatzen den erreakzio kimiko arrunt batean, erreaktiboen masa eta produktuen masa berdinak direla baieztatzen duen lege zientifikoa.

matematika finantzario

1.  (matematika) (finantzak)  izena · Finantza-matematika.

materia inorganiko

1.  (kimika)  izen · Izaki bizidunen prozesu biologikoen ondorioz eratortzen ez den materia, eta prozesu fisiko-kimiko hutsez eraldatzen dena.

materia organiko

1.  (biologia)  izen · Organismo bizien nahiz hildako organismo bizidunen ehunen deskonposizio eta transformaziotik sortutako materia, karbono atomoz osaturiko molekulek osaturikoa.

materiaren kontserbazio-lege

1.  (kimika)  izena · Masaren kontserbazio-lege.

matrize adjuntu

1.  (aldaera)  izen · Matrize bateko elementu adjuntuek edo kofaktoreek, dagokien elementuaren kokapenean jarrita, osatzen duten matrizea, A matrizerako Adj(A) adierazten dena.

matrize karratu

1.  (matematika)  izena · Errenkada eta zutabe kopuru berdinak dituen matrizea.

matrize zabaldu

1.  (matematika)  izena · Ekuazio linealen sistema batean, ezezagunen koefizienteak eta gai konstantea biltzen dituen matrizea.

medikuntza intentsibo

1.  (medikuntza)  izena · Osasun-egoera kritiko edo larrian dauden pertsonen ardura hartzen duen medikuntzaren arabera, haien bizitza bermatu eta egoera kritikoari buelta ematea helburu duena.

mela-mela

1.   aditzondo · Zeharo bustita.

Mendebalde Urrun

1.   izen propioa · Ameriketako Estatu Batuetan, XIX. mendean Misisipi ibaitik Ozeano Bareko kostaldera zabaltzen zen lurraldea, herrialdeko mugak zabaldu zituena.

2.   izen propioa · Delako lurraldean garatutako kultura eta historia soziala, zentzu zabalenean.

Mendebalde Urruti

1.   izen propioa · Mendebalde Urrun.

Mendebaldeko Europa

1.  (geografia)  izena · Europako mendebaldean dauden herrialdeen multzoa, bereziki kostaldea Ozeano Atlantikoan dutenak, Eskandinavia eta Iberiar Penintsulako herrialdeak ezik.

2.  (historia)  izena · Gerra Hotzaren garaian, Altzairuzko oihalaren mendebaldean zeuden herrialdeen multzoa, bereziki NATO erakunde militarrean integraturik zeudenak.

mendeko aldagai

1.  (matematika)  izen · Beste aldagai batek hartzen dituen balioen arabera aldatzen den aldagaia.

mendi-kasko

1.   izen · Mendi bateko goi aldea, gailurra.

ments izan

1.  (zub)  aditz · Falta izan.

merezimendu-lehiaketa

1.   izen · Lanpostu edo kargu bat betetzeko, aintzat hautagaien merezimenduak edo lorpen indibidualak baino kontuan hartzen ez dituen deialdi ireki eta publikoa.

merkataritza zuzendaritza

1.  (enpresa)  izen · Enpresako produktuak eta zerbitzuak merkaturatzeaz eta marketinaz arduratzen den zuzendaritzaren arloa eta horri dagokion saila.

merkataritza-efektu

1.  (enpresa)  izena · Merkataritzako edonolako agiria, erositako salgaiak epemuga jakin batean ordaintzeko obligazioa dakarrena, hala nola ganbio-letra.

merkataritza-gune

1.  (merkataritza)  izen · Toki bakar batean produktu desberdinak eskaintzen dituzten saltoki edo denda batzuk biltzen dituen gune gutxi gorabehera zabala.

merkataritza-superabit

1.  (ekonomia)  izena · Esportazioak inportazioak baino handiagoak direnean gertatzen den egoera.

merkatu-lider

1.  (enpresa)  izen · Sektore ekonomiko batean, merkatu-kuota handiena duen enpresa.

metro karratu

1.  (metrologia)  izen · Metro bateko aldea duen karratuari dagokion azalera, bestelako azalerak neurtzeko unitate gisa erabili ohi dena.

metro koadro

1.   izen · Metro bateko aldea duen karratuaren barneko azalera, orokorrean azalerak neurtzeko unitate gisa erabiltzen dena.

metro-xingola

1.   izen · Neurketa-zinta.

metropoli kontinental

1.  (geografia)  izena · Kontinente mailan eragin ekonomiko, sozial eta kultural adierazgarria duen hiri handia, milioika biztanle biltzen dituena.

miaketa fisiko

1.  (medikuntza)  izena · Osasun arloko profesional batek gorputza behatuz, ukituz, haztatuz, kolpekatuz eta auskultatuz egiten duen azterketa, sintomak atzeman eta diagnostikoa egitearren.

migrazio-hazkunde

1.  (estatistika)  izena · Migrazioen ondorioz herri, eskualde edo herrialde batean izandako biztanleria-aldaketa, positiboa nahiz negatiboa izan daitekeena.

mihiztadura-lengoaia

1.  (informatika)  izena · Prozesagailuari aginduak emateko erabiltzen den bitarteko lengoaia, makina-kodea baino maneiagarriagoa.

mintz seroso

1.  (anatomia)  izena · Gorputzeko barrunbe batzuk biltzen dituen mintza, seruma jariatzen duena, hala nola pleura, peritoneo eta prikardioa gizakiaren kasuan.

mintz tinpaniko

1.  (anatomia)  izena · Kanpoko soinu-uhinak jasotzen dituen belarriko mintza, hartan bibazioak eragin eta belarriko hezurtxoetara transmititzen dituena.

moda absolutu

1.  (estatistika)  izena · Aldagai estatistikoaren beste balio guztiak baino maiztasun handiagoa duen balioa.

moda erlatibo

1.  (estatistika)  izena · Moda absolutua izan gabe, aldagai estatistikoaren inguruko balioek baino maiztasun handiagoa duen balioa.

moko-azal

1.  (sexologia)  izena · Prepuzio.

molekula diatomiko

1.  (kimika)  izena · Bi atomoz osaturiko molekula.

molekula homonuklear

1.  (kimika)  izena · Elementu kimiko bakar batez osaturiko molekula.

molekula kobalente

1.  (kimika)  izena · Lotura kobalentez eratutrako molekula kimikoa.

molekula monoatomiko

1.  (kimika)  izena · Molekula substantzia egonkor baten zatikirik txikien gisa ulertuz, atomo bakar batez osaturiko molekula, hala nola gas nobleetako bakoitzak osatzen duena.

molekula poliatomiko

1.  (kimika)  izena · Molekula substantzia egonkor baten zatikirik txikien gisa ulertuz, bi atomok edo gehiagok osatzen duten molekula.

molekula tetratomiko

1.  (kimika)  izena · Lau atomoz osaturiko molekula.

molekula triatomiko

1.  (kimika)  izena · Hiru atomoz osaturiko molekula.

momentuen metodo

1.  (estatistika)  izena · Parametroen estimatzaileak eratzeko metodoa, populazio-momentuak lagin-momentuekin berdinduz eta sortzen diren ekuazioetatik parametroak bakanduz.

moneta-unitate

1.  (ekonomia)  izena · Trukeak egiteko erabiltzen den diru-bitartekoa, bereziki balioak eta prezioak zehazteko herrialde batean edo batzuetan erabiltzen dena.

Montecarloko metodo

1.  (estatistika)  izen · Zoriz gertatzen diren fenomenoak simulatzeko teknika, zorizko zenbakietatik probabilitate desberdinen araberako emaitza artifizialak sortzea helburu duena.

mozkin garbi

1.  (enpresa)  izena · Mozkinen gaineko zerga ordaindu ondoren geratzen den mozkinen zenbatekoa, aurreko ekitaldietako galerak konpentsatu, erreserbak osatu nahiz bazkideak saritzeko erabiltzen dena.

muga-lerro

1.  (geografia)  izena · Bi eremu edo eskualde banatzen dituen mugak lurraldean osatzen duen lerro jarraitua.

muga-zerga

1.  (ekonomia)  izena · Herrialde batean atzerritik inportatu eta atzerrira esportatu egiten diren produktuei ezartzen zaien zerga.

multiplo komun txikien

1.  (aldaera) (matematika) Multiplo komunetako txikien.

multiplo komunetako txikien

1.  (matematika)  izen · Zenbaki osoen multzo baterako, zenbaki guzti horien zenbaki multiploak diren zenbaki guztietan txikiena, bereziki zatikien arteko batuketa eta kenketetan erabiltzen dena.

multzo unibertsal

1.  (matematika)  izena · Egoera jakin batean aintzat hartutako elementu guztiek osatzen duten multzoa; delako elementu guztien zerrenda.

narrazio ez-lineal

1.  (literatura)  izena · Kontakizunaren haria denborazko ordenari jarraitzen ez dion narrazioa.

nazioz gaindiko

1.   izenlagun · Nazio baten maila gainditu egiten duena; nazio batzuk batera biltzen dituena.

negar batean

1.   aditzondo · Negarrez, biziki eta gogotik.

negar bizian

1.   aditzondoa · Negar asko eginez.

negar zotinka

1.   aditzondo · Negarrarekin batera zotin, zinkurin edo intziri eginez.

negarrari eman

1.   aditz · Negarrez hasi, bat batean eta ustekabean.

negozio-estrategia

1.  (enpresa)  izena · Negozio edo jarduera ekonomiko bakun baten baitan, enpresa batek sektore horretan kokatu, jardun eta garatzeko ezartzen dituen helburuetarako ekinbidea.

negozio-kudeatzaile

1.  (enpresa)  izen · Negozio edo enpresa baten kudeaketa eta kontrolaren ardura hartzen dituen profesionala.

negu min

1.   izen · Negu gorria, neguaren gogorra.

neka-neka eginda

1.   aditzondoa · Oso nekatuta.

nerbio-sistema sinpatiko

1.  (biologia)  izena · Gorputza larrialdietarako prestatzen duen nerbio-sistemaren atala, horrelakoetan besteak beste adrenalina jariatu, bihotza azkartu eta muskulu lisoak uzkurtzeko funtzioa duena.

neska motz

1.   izen · Neska nerabe edo oso gaztea.

neurketa-zinta

1.   izen · Luzerak neurtzeko zinta edo xingola gradutua, luze eta malgua, gehienetan biribilgarria.

neurriz gain

1.   aditzondo · Gehiegiz, tamaina, kopuru edo distantzia egokia baino gehiago.

neurtitzez

1.  (literatura)  aditzondo · Bertsoz.

ni txapelgintzan hasiko banintz umeak bururik gabe jaioko lirateke

1.   esaera · Norbera lan batean batere trebea ez dela adierazteko.

nork bere opilari ikatza eman

1.  (adierazkorra)  aditz · Nork bere interesen alde jokatu.

nork bere opilari su eman

1.  (adierazkorra)  aditz · Bakoitzak bere interesen alde jokatu.

obesitate-tasa

1.  (estatistika)  izen · Obesitatea, definizio zehatz baten arabera, pairatzen duten gizabanakoen portzentajea populazio batean, maiz eskualdearen, sexuaren eta adinaren arabera bereizita.

obligazio-jaulkipen

1.  (enpresa)  izena · Obligazio edo epe luzerako zor-tituluen eskaintza, kopuru handitan.

ogi eta arrainen ugalketa

1.  (erlijioa)  izena · Jesus Nazaretekoaren miraria, non bost ogi eta bi arrainetatik hura jarraitzen zuten jende talde bati jaten eman zion, haietatik ogi eta arrain ugari sortuz.

ogien ugalketa

1.  (erlijioa)  izena · Itun Berrian kontatzen den Jesusen miraria, bost ogietatik jende talde handi bati jaten emateko adina ogi sortu zuenekoa.

ohiturazko zuzenbide

1.  (zuzenbidea)  izena · Denboraren poderioz finkatzen joan eta zuzenbidean iturri gisa aplikatzen diren ohitura eta usadio juridiko idatzi gabeen multzoa.

Ohm-en lege

1.  (fisika)  izena · Zirkuitu elektriko batean, korrontearen intentsitatea tentsio elektrikoarekin proportzionala eta erresistentzia elektrikoarekin alderantziz proportzionala dela ezartzen duen lege fisikoa.

oihartzun mediatiko

1.   izen · Gertakari edo pertsona konkretu batek une batean masa-hedabideek plazaratzen dituzten mezu eta diskurtsoetan izan duen eragin edo presentzia.

oilo-ipurdi

1.   izen · Hotz, izu edo zirrara sentitzean azaleko biloa zutitzearen erreakzio fisiologikoa.

oin-lasterketa

1.  (kirola)  izena · Oinez edo korrika egin beharreko lasterketa mota.

oinarri arautzaile

1.  (ekonomia)  izena · Gizarte Segurantzako prestazioen zenbatekoa kalkulatzeko oinarri gisa erabiltzen den kopurua, kotizazio-oinarritik kalkulatzen dena.

oinordeko unibertsal

1.  (zuzenbidea)  izena · Herentzia batean biltzen diren ondasun, eskubide eta obligazio guztien titularra dena.

oinordetza-zuzenbide

1.  (zuzenbidea)  izena · Oinordetzaz eta herentziaz aritzen den zuzenbidearen adarra.

on egin dizuela janak eta kalterik ez edanak

1.   esaera · Jaten ari den pertsona talde bati otordu goxo eta osasuntsua opatzeko.

onarpen-laginketa

1.  (estatistika)  izen · Ekoitzitako edo erositako produktu-unitateen lote baten gainean egindako laginketa, zeinaren bitartez lotea onartu edo erredusatu behar den erabakitzen den.

ondare higiezin

1.  (zuzenbidea)  izena · Ondasun higiezinekin, hala nola etxe eta lursailekin osatzen den ondarea.

ondare-kontu

1.  (enpresa)  izen · Enpresaren ondarea jasotzen duen kontabilitate-kontuetako bakoitza, ondasun, eskubide edo obligazio bat jasotzen duena.

ondoz ondoko angelu

1.  (matematika)  izena · Erpina eta alde bat partekatzen duten angelu bietako bakoitza.

onera etorri

1.   aditza · Nahasmendu eta arazoen ondoren, normaltasunera itzuli.

online denda

1.  (enpresa)  izena · Bere produktuak eta zerbitzuak webgune edo Internet-eko plataforma baten bitartez saltzen dituen denda.

online denda

1.   izen · Webgune baten bitartez eta telekomunikazio teknologiak erabiliz saltzen duen denda, denda fisikoa ez bezala.

optimizazio estokastiko

1.   izen · Parametro ziurgabe edo zorizkoak dituen optimizazio matematikoaren aldaera.

oraindik orain

1.   aditzondo · Duela denbora gutxi.

ordainketa-bitarteko

1.  (finantzak)  izena · Erositako produktuak eta zerbitzuak ordiandu eta zorrak kitatzeko erabiltzen diren tresna edo moduetako bakoitza.

ordaintzeko bitarteko

1.  (finantzak)  izena · Ordainketa-bitarteko.

ordenagailu pertsonal

1.  (informatika)  izen · Une bakoitzean pertsona bakar batek erabil dezakeen ordenagailua, pertsona arrunt baten beharretarako ekoitzi eta moldatutakoa.

ordezkatze-metodo

1.  (matematika)  izena · Ekuazio-sistemak ebazteko teknika, non ezezagunak bakandu eta horren balioak beste ekuazioetan ordezkatzen diren banaka, azken ezezagunaren soluzioa eta atzera beste soluzioak ere lortzeko.

ordutegi malgu

1.  (enpresa)  izena · Lanaldia hasi eta bukatzeko orduak eta lan denbora zehaztasunez finkatzen ez dituen lan ordutegia.

ordutik hona

1.   aditzondo · Iraganeko une batetik aurrera gaur egunera arte.

orduz gero

1.   aditzondo · Aurretik aipatutako gertaera izan zen unetik aurrera.

orga jasotzaile

1.  (garraioa)  izena · Bereziki paletetan jarritako zamak biltegi baten barruan garraiatu eta pilatzeko edota beste ibilgailu batera igo edo handik jaisteko erabiltzen den ibilgailu motorduna.

oro ez da urre

1.   esaera · Guztia ona edo bikaina izaten ez dela adierazteko; gaztelaniarekiko hitz-jokoa ere bada, gaztelaniazko "oro" urre baita euskaraz.

oro ez da urre

1.   esaera · Zerbain baloratzean, dena ez dela ona eta alde txarrak ere badaudela adierazteko.

oroitzapenezko txanpon

1.   izena · Iraganeko urteurren edo egungo gertaera edo ospakizun berezi baten oroigarri moduan plazaratzen den txanpona.

osasun arloko profesional

1.  (medikuntza)  izena · Osasungintzan diharduen langile tituludun edo trebatua.

osasun-arreta

1.  (medikuntza)  izena · Pertsona jakin bati edo populazioari orokorrean osasun arazoak prebenitu, diagnostikatu eta tratatzeko osasun arloko profesionalen eskutik eskaintzen zaion zerbitzua.

osasunarekin urratu

1.   aditza · Osasunez urratu.

osasunez urratu

1.   aditza · Erosi berri den zerbait estrenatzerakoan, horri probetxua aterako zaiola opatzeko.

osoko zenbaki

1.  (matematika)  izena · Zenbaki oso.

Ostegun Beltz

1.  (historia)  izen · New Yorkeko burtsan Depresio Handia abiarazi zuen 1929ko krak edo beherakada handia gertatu zen eguna, 1929ko urriaren 24an.

Ostegun Gizen

1.   izen · Garizuma aurreko osteguna, inauteri-ziklo horretako lehen eguna dena.

OX ardatz

1.  (matematika)  izena · Kartesiar diagrama batean, koordenatuen jatorritik luzatzen den ardatz horizontala, non x balio edo abzisa ezberdinak kokatzen diren.

oztopo-lasterketa

1.  (kirola)  izena · Pista batean tarteka jarritako oztopoak, hala nola hesiak eta urez beteriko lubanaroak, gainditu behar diren oin-lasterketa.

panel-datu

1.  (estatistika)  izen · Gizabanako-talde jakin bati denboran zehar une desberdinetan jasotako datuetako bakoitza.

paper lerrodun

1.   izena · Tarteka lerro zuzen horizontalak edo laukiak inprimaturik dituen papera, lerro edo lauki horiei jarraiki zuzen idazteko erabiltzen dena.

paper-zorro

1.  (bulegoa)  izen · Paperak gordetzeko zorro laua, kartulina, kartoi edo plastikozkoa.

partikula subatomiko

1.  (fisika)  izena · Atomoa osatzen duen partikula, hala nola elektroia, protoia eta neutroia.

Pascal-en banaketa

1.  (estatistika)  izena · Banaketa binomial negatibo.

pasibo ez-korronte

1.  (enpresa)  izena · Enpresa batek epe luzera, urtebetetik gorako epemugarekin, dituen zorren multzoa eta horien zenbatekoa; delako zorrek osatzen duten pasiboko ondare-masa.

pasibo finko

1.  (enpresa) (zaharra)  izena · Pasibo ez-korronte.

pasibo korronte

1.  (enpresa)  izena · Enpresa edo sozietate bati buruz, epe laburreko zorren multzoa eta horien zenbatekoa; zor horiek osatzen duten pasiboaren atala.

pasibo zirkulatzaile

1.  (zaharra) (enpresa)  izena · Pasibo korronte.

patxada batean

1.   aditzondoa · Patxadan.

patxada ederrean

1.   aditzondoa · Patxadan.

paziente onkologiko

1.  (medikuntza)  izena · Minbizia duen gaixoa, osasun-sisteman artatzen ari dena.

Pearson-en kontigentzia-koefiziente

1.  (estatistika)  izena · Kontingentzia-taula batetik abiaturik, bi aldagai kualitatiboen arteko asoziazioa neurtzen duen koefiziente estatistikoa.

Pearson-en kurtosi-koefiziente

1.  (estatistika)  izena · Banaketa estatistiko baten kurtosi edo zorroztasuna neurtzeko estatistikoa, laugarren mailako momentu zentrala zati laura jasotako desbideratze estandarra eginez kalkulatzen dena.

permutazio arrunt

1.  (matematika)  izen · Elementu desberdinen zerrenda bat ordenatzeko eretako bakoitza.

permutazio zirkular

1.  (matematika)  izen · Elementu multzo bat zirkulu baten inguruan ordenatzeko eretako bakoitzak, osaturiko zirkuluaren biraketak elementu horien ordena aldatzen ez duela aintzat harturik.

perpaus konposatu

1.  (hizkuntzalaritza)  izen · Bi perpaus edo gehiago elkartzen dituen perpausa.

pertsona fisiko

1.  (zuzenbidea)  izena · Gizabanako bakoitza, indibiduala, eskubide eta obligazioen subjektua den aldetik.

pertsona natural

1.  (zuzenbidea)  izena · Pertsona fisiko.

pertsonal-gastu

1.  (enpresa)  izena · Langileak kontratatuta izateagatik ordaindu beharreko soldata, gehigarri eta gizarte kotizazioen multzoa.

Petri kaxa

1.   izena · Petri plaka.

Petri kutxa

1.   izena · Petri plaka.

Petri plaka

1.  (biologia)  izena · Laborategietan mikroorganismoen ugalketarako, ehunen hazkuntzarako edota horien laginak gordetzeko erabiltzen den beira edo plastikozko ontzi biribil lau estalkidun eta sakonera txikikoa.

petrolio ez-konbentzional

1.  (geologia)  izena · Bitarteko eta teknologia konplexuak erabiliz erauzten den petrolioa, bereziki hondar bituminosoetatik eta eskistoetatik erauzten dena.

petrolio konbentzional

1.   izena · Bitarteko eta teknologia konbentzionalak baliatuz, hain zuzen ere putzu arruntetatik, erauzten den petrolioa.

petrolio-ontzi

1.  (nautika)  izena · Petrolioa garraiatzeko diseinaturiko ontzia.

piperrik ere

1.  (indargarria) (ezezko perpausetan)  izenordaina · Piperrik, batere ez.

pipitaki, papataki

1.  (haur-hizkera)  esaera · Igarkizun bat esaten hastean aipatzen den formula.

piramide-enbor

1.  (matematika)  izena · Piramide baten oinarriaren eta horren alboko aldeak ebakitzen dituen plano baten artean dagoen gorputz geometrikoa.

plan estrategiko

1.  (enpresa)  izena · Enpresak epe luzera ezarri dituen helburuak biderati eta lortzeko baliabideak, erabakiak eta ekintzak zehazten dituen agiria.

plan operatibo

1.  (enpresa)  izen · Finkatutako helburuak betetzeko, burutu beharreko operazio edo ekintzak ezartzen dituen plana, bereziki epe laburrera garatzen dena.

plangintza operatibo

1.  (enpresa)  izen · Epe luzera finkatutako helburu estrategikoak lortzeko  bitarteko helburuak eta ekintzak zehazten dituen kudeaketa-jarduera.

planteamendu integral

1.   izena · Osotasun bateko alderdi guztiak aintzat hartzen dituen ikuspuntua.

platinozko eztei

1.  (pluralean)  izena · Ezkonduriko bikote baten ezkondu zireneko hirurogeita hamabosgarren urteurrena eta horren ospakizuna.

plusbalio-zerga

1.  (zuzenbidea)  izena · Gainbalio-zerga.

poligono erregular

1.  (matematika)  izena · Alde guztiak eta haien arteko barne angeluak berdinak dituen poligonoa.

poligono sinple

1.  (matematika)  izena · Elkar ebakitzen ez duten zuzenkiek osatu eta barnean hutsunerik ez duen poligonoa.

politika hidrauliko

1.   izena · Ura baliabide gisa, gizakiaren behar fisiologiko nahiz ekonomikoetarako, zuzendu eta garatzen duen politika edo kudeaketa.

polo antartiko

1.  (geografia)  izena · Lurraren hego poloa edo hegoburua.

polo artiko

1.  (geografia)  izena · Lurraren ipar poloa.

ponderazio-koefiziente

1.  (estatistika)  izena · Haztapen-koefiziente.

pontifize

1.  (erlijioa)  izena · Apezpiku edo artzapezpikua.

2.  (lokuzioa)  izena · Aita santua.

Pontifize Goren

1.  (erlijioa)  izena · Aita Santuaren ohorezko titulua.

populazio finitu

1.  (estatistika)  izena · Haren elementuak edo unitateak banan-banan zerrendatu daitezkeen populazio estatistikoa.

populazio-bariantza

1.  (estatistika)  izena · Populazio oso gisa hartzen den datu multzo bateko bariantza.

2.  (estatistika)  izena · Populazio bateko bariantza, parametro ezezagun gisa lagin-bariantzaren bitartez estimatu ohi dena.

3.  (estatistika)  izena · Probabilitate-eredu bateko bariantza.

populazio-momentu

1.  (estatistika)  izena · Populazio edo eredu estatistiko bat ezaugarritzen duten eta formula estandar baten arabera kalkulatzen diren balio ordenatuetako bakoitza.

portu-hiri

1.   izena · Itsas edo ibai-portua duen hiria.

portuko gidari

1.   izena · Portu, ubide eta antzeko eremu arriskutsuetan ontziak gidatzen dituen profesional berezitua.

portuko gidaritza

1.  (nautika)  izena · Portuko gidarien, hots, portu eta antzekoetan ontziak gidatzen dituzten profesional berezituen lanbidea.

poto egin

1.   aditza · Huts egin, porrot egin.

2.  (bertsolaritza)  izena · Errima errazegiko bertsoa bota.

praka bakero

1.   izena · Kotoizko praka sendoak, orokorrean urdinak, jatorrian Ameriketako ganaduzaleek janzten zituztenak baina egun mundu zabalean jantzi informal gisa erabiltzen direnak.

praketan kabitu ezinik

1.  (irudizkoa)  aditzondo · Oso harro eta pozik.

prestakuntza-kontratu

1.  (enpresa)  izena · Langileak lanean diharduen bitartean lanbidea irakastea helburu duen iraupen mugatuko lan-kontratua.

prestakuntzarako eta ikaskuntzarako lan-kontratu

1.  (zuzenbidea)  izena · Espainiako lan-legerian 2012tik erregulatutako iraupen mugatuko lan-kontratua, lanbide bat ikasten ari diren pertsonei zuzendua.

prezio erreal

1.  (ekonomia)  izena · Inflazioaren efektua ezabatu zaion prezioa.

prezio korronte

1.  (ekonomia)  izena · Une bakoitzean ordaindu beharreko prezioa, inflazioak eragindako prezio-igoerak barneharturik.

prezio-lidergo

1.  (enpresa)  izena · Merkatu batean, produktu edo zerbitzu homogeneo bati buruz beste prezioak baino txikiagoa den prezio bat egotearen fenomenoa; delako prezioa eskaintzen duen enpresaren egoera.

proba baztertzaile

1.  (hezkuntza)  izena · Gainditzen ez duten hautagaiak hurrengo probetarako bazterturik uzten dituen proba edo azterketa.

proba estatistiko

1.  (estatistika)  izena · Hipotesi-proba.

proba objektibo

1.  (hezkuntza)  izen · Ezagutzak eta trebetasunak ebakuatzeko diseinaturiko proba edo azterketa, non galdera bakoitzari erantzun garbi eta zuzenak dagozkion.

probabilitate bayestar

1.  (estatistika)  izena · Bayes-en teoreman oinarrituta, parametro estatistiko ezezagunei buruzko probabilitateetatik abiaturik, haiek eskuratu diren datuen arabera moldatuta eskuratzen diren probabilitateetako bakoit

probabilitate enpiriko

1.  (estatistika)  izena · Aldi batzuetan zehar, gertaera bat gauzatu edo balio jakin bat suertatu den aldi kopuruaren proportzioa.

probabilitate esperimental

1.  (estatistika)  izena · Saiakuntza edo behaketa errepikatu batean gertaera jakin bat gauzatzen den aldi kopuruaren proportzioaren bitartez kalkulatzen den probabilitatea.

probabilitate frekuentista

1.  (estatistika)  izena · Zorizko gertaera baten probabilitatea hura agertzen den aldi kopuruen proportzio gisa hartzen duen probabilitatearen interpretazioa.

probabilitate frekuentzial

1.  (estatistika)  izena · Zorizko gertaera baten maiztasun erlatiboa edo hura agertzen den aldien proportzioa, gertaera horren probabilitate gisa hartzen dena.

probabilitate klasiko

1.  (estatistika)  izena · Zorizko saiakuntza bateko kasu gertagarri guztietatik, gertaera jakin bat emaitza edo ondorio duten aldeko kasuen proportzio gisa kalkulatzen den probabilitatea.

probabilitate subjektibo

1.  (estatistika)  izena · Gertaera bati buruz, hartaz duen ziurgabetasuna nahiz uste eta sinesmenen multzoa kontuan harturik, subjektu batek zenbatetsi edo estimatu egiten duen probabilitatea.

probabilitate-laginketa

1.  (estatistika)  izen · Populaziotik lagineko elementuak zoriz edo ausaz aukeratzen dituen teknika eta metodoa.

probabilitate-teoria

1.  (estatistika)  izena · Probabilitatearen eta zorizko fenomenoen eraketa matematikoa latzen duen matematikaren adarra, estatistikaren oinarri gisa erabiltzen dena.

probarako estatistiko

1.  (estatistika)  izena · Proba estatistiko bat garatzeko erabiltzen den estatistikoa.

proiekzio demografiko

1.  (estatistika)  izen · Lurralde bateko populazio edo biztanleriaren eta horren ezaugarrien bilakaerari buruz egiten den aurreikuspena, datu historikoetan oinarrituta.

proportzionaltasun alderantzizko

1.  (matematika)  izena · Bi magnituderen arteko erlazio kuantitatibo mota, non magnitude batek balio jakin batez biderkatzen denean, beste magnitudea balio berdinarekin zatitzen denean.

proposizio-aldagai

1.  (logika)  izena · Egia, faltsua edo probabilitate balioa ezartzen funtzioaren input edo sarrera den aldagaia.

puntu antipodal

1.  (matematika)  izena · Zirkulu, esfera edo n-esfera bateko puntu bateko aurkako puntua.

puntu-estimazio

1.  (estatistika)  izena · Populazio bateko parametro bat estimatzeko modua, estimatzaile bat harturik, horren balioa kalkulatu eta parametroaren estimazio gisa hartzen duena zuzenean.

puntu-hodei

1.  (estatistika)  izen · Bi aldagairi buruzko baterako datuak kartesiar diagrama batean puntu banaz irudikatzen dituen diagrama estatistikoa, aldagaien arteko korrelazioa esploratzeko erabiltzen dena.

puntuzko estimazio

1.  (estatistika)  izena · Puntu-estimazio.

puntuzko marra

1.   izena · Gertuko puntuen segida, eta inprimaki batean bete beharreko hutsuneak, diagrama batean norabideak edota paper bat nondik moztu behar den adierazteko erabiltzen dena.

purrust egin

1.   aditz · Zerbait marmarka eta modu txarrean esan, haserre eta sumina adieraziz.

2.   aditz · Iseka egin, trufatu.

putzak bota eta bota

1.   aditzondo · Biraoka edo maldizioka.

Rolle-ren teorema

1.  (matematika)  izena · Tarte itxiko funtzio jarraitu batek muturretako balioak berdinak baditu, tarte barruan deribatu nuluko balioren bat badela frogatzen duen teorema, mutur erlatiboak aurkitzeko baliatzen dena.

Rolleren teorema

1.   izena · Rolle-ren teorema.

Rouché-Frobenius teorema

1.  (matematika)  izena · Ekuazio linealen sistema baten bateragarritasuna horren koefizienteen matrizearen eta matrize zabalduaren heinak alderatuz zehazten duen teorema.

sagu-azpiko

1.  (informatika)  izen · Tapiz moduko azalera txikia, horren gainean ordenagailuaren sagua erosotasunez eta zehaztasunez maneiatzeko erabiltzen dena.

sailean-sailean

1.   aditzondo · Era ordenatuan, gauza multzo bat gauzatu edo gertatu ahala.

sailkapen nagusi

1.  Lasterketa bateko sailkapen orokor indibiduala, lasterketari

sakabanatze-neurri

1.  (estatistika)  izena · Aldagai estatistiko kuantitatibo batez mintzatuz, datuen arteko distantzia edo, zehazkiago, datuak zentro-neurri batetik orohar zenbat desbideratzen diren adierazten duen neurri estatistikoa.

salmenta ibiltari

1.   izen · Kaleko salmenta.

sare pelagiko

1.  (arrantza)  izena · Itsaso zabaleko sakonera handietan erabiltzen den sarea, arraste modalitatean, inbutu forma duena.

sare pribatu

1.  (teknologia)  izena · Telekomunikazio-sare batez mintzatuz, hartara konektatzeko murrizketak edo baldintzak ezartzen dituena.

2.   izena · Ikastetxe edo osasun-zentroei buruz, jabetza pribatukoak diren zentroen multzoa.

sarrera biko taula

1.   izen · Bi datu era gurutzatuan emanda, lerro horizontal eta bertikaletan jarririk hurrenez hurren, lerro horiek ebakitzen diren gelaskan haiei dagokien informazio edo balio bat azaltzen duen taula.

sarrera bikoitzeko taula

1.  (aldaera)  izen · Sarrera biko taula.

Sarrus-en erregela

1.  (matematika)  izena · Hirugarren mailako matrize karratu bateko determinantea modu sinple eta errazean kalkulatzeko erregela.

sasi-zatiki

1.  (matematika) (gutxi erabilia)  izena · Zatiki inpropio.

saski-naski

1.   izen · Denetariko gauzen multzoa, nahaste-borrastea.

sasoiko elikagai

1.   izen · Toki edo eskualde batean urtaro bakoitzean laboratzen den eta eskuragarri dagoen elikagaia.

satelite-hiri

1.  (geografia)  izen · Hiri handiago baten ondoan eta haren eraginpean dagoen hiria.

Schwann-en zelula

1.  (biologia)  izena · Nerbio-sistema periferikoan, axoi edo nerbio-zuntzak mielinaz estaltzea helburu duen zelula.

segida aritmetiko

1.  (matematika)  izen · Ondoz ondoko termino edo elementuen arteko kendura konstantea duen zenbaki-segida; adibidez, 1, 3, 5, 7, ...

segida geometriko

1.  (matematika)  izen · Ondoz ondoko termino edo elementuen arteko zatidura konstantea duen zenbaki-segida; adibidez, 1, 3, 9, 27, ...

sekain-lur

1.  (nekazaritza)  izen · Ureztatzen ez den labore-lur.

sektore-diagrama

1.  (estatistika)  izena · Maiztasun-banaketa bateko kategoria edo balioak zirkulu bateko kolore desberdinetako sektoreetan haien maiztasunen arabera banatzen dituen diagrama.

sexu femenino

1.   izena · Emakumeak, orokorrean.

2.   izena · Emakumeari dagozkion ezaugarri anatomiko, fisiologiko eta psikologikoen multzoa.

sexu maskulino

1.   izena · Gizonak, orokorrean.

2.   izena · Gizonari dagozkion ezaugarri anatomiko, fisiologiko eta psikologikoen multzoa.

sexu-abstinentzia

1.  (sexologia)  izena · Sexu-praktikak egiteari, orokorrean edo haietako mota batzuk soilik, uzten zaioneko egoera eta denbora.

sexu-abusu

1.   izena · Pertsona baten gorputza haren baimenik gabe baina aldi berean indarkeriarik eta intimidaziorik erabili gabe norberaren sexu-gogoa betetzeko erabiltzea.

sexu-orientazio

1.  (sexologia)  izena · Sexu-erakarmena zein sexuko pertsonengan sentitzen den.

Sheppard-en zuzenketa

1.  (estatistika)  izen · Tartetan bildutako datuen estatistikoak klase-marka harturik kalkulatzen direnean proposatzen den kalkulu-zuzenketa.

simetria-ardatz

1.  (matematika)  izen · Irudi geometriko simetriko batean, puntu simetrikoak distantzia berera uzten dituen lerroa, halako eran non irudia ardatz horren inguruan biratuz gero, irudia ez den aldatzen.

sindrome alkoholiko fetal

1.  (medikuntza)  izena · Amak haurdunaldian alkoholdun edariak kontsumitzearen ondorioz fetoarengan eta, jaio ondoren, haurrarengan sortzen diren nahasmendu fisiko eta psikikoen multzoa.

sistema endokrino

1.  (medikuntza)  izena · Hormonak jariatzen dituzten gorputzeko organoen multzoa.

so egin

1.  (ipar)  aditza · Zerbait ikusteko begiak hartan finkatu.

sodio kloruro

1.   izena · NaCl formula duen konposatu kimikoa, gatz arruntaren osagai nagusia dena.

soil-soilik

1.   aditzondo · Aipatu den kasuan bakarrik eta beste inongo kasutan ez.

soinu-kutsadura

1.   izena · Hots-kutsadura.

soldata garbi

1.  (enpresa)  izena · Langile baten soldata gordin edo osoari berari ordaintzea dagozkion zerga atxikipenak, kotizazio sozialak eta beste kuota administratiboak kendu ondoren jasotzen duen diru-zenbatekoa.

soldata gordin

1.  (enpresa)  izena · Langileak bere lanaren ordainsari moduan jasotzen duen guztirako soldata, horri kendu beharreko kotizazio sozialak eta zerga atxikipenak barne.

soldata izoztu

1.  (enpresa)  izena · Kopuru absolutuan urte batetik bestera edo epe luzean zehar igotzen ez den soldata eta beraz inflazio-egoeretan langilearen erosteko ahalmena kaltetzen duena.

soldata likido

1.  (enpresa)  izena · Soldata garbi.

soldatapeko lan

1.  (ekonomia)  izena · Soldataren baten trukean egiten den lana; horri dagokion harreman ekonomiko eta juridikoa.

sor eta lor

1.   aditzondo · Guztiz harrituta.

sozietateen gaineko zerga

1.  (enpresa)  izena · Enpresek eta orokorrean merkataritza-sozietateek ekitaldi ekonomiko batean zehar lortutako mozkinengatik ordaindu beharreko zerga, mozkin horien portzentaje moduan kalkulatu ohi dena.

sozietateen zerga

1.  (enpresa)  izena · Sozietateen gaineko zerga.

statu quo

1.  (nazioartekoa)  izena · Une jakin batean dagoen egoera eta inguruabarren multzoa.

Student-en t banaketa

1.  (estatistika)  izena · Kanpai itxurako probabilitate-banaketa simetrikoa, banaketa normalaren antzekoa, populazio normal baten bariantza ezaguna ez denean estatistiko baten lagin-banaketa gisa agertzen dena.

Sturges-en erregela

1.  (estatistika)  izena · Lagin-tamainatik abiaturik histograma eratzeko tarte kopuru egoki bat ematen duen formula (Herbert Sturges, 1926).

su egin

1.   aditza · Sua piztu.

2.   aditza · Tiro egin.

su txiki

1.   izena · Su egiteko tresna txikia, janaria berotzeko erabiltzen dena.

sua egin

1.   aditza · Su egin.

subjektu pasibo

1.  (ekonomia)  izena · Zerga bat ordaintzeko obligazioa duen pertsona.

sudur-barrunbe

1.  (anatomia)  izena · Sudur-hobi.

sudur-bestibulitis

1.  (medikuntza)  izena · Sudur-bestibuluko infekzio bakterianoa.

sudur-bestibulu

1.  (anatomia)  izena · Sudur-hobiko kanpoko zatia; sudur-zuloetarako sarrera.

sudur-handi

1.   izena · Sudur handia duena.

sudur-hobi

1.  (anatomia)  izena · Sudurraren barnealdeko barrunbeetako bakoitza, sudur-trenkadak bereizten dituena.

sudur-maskor

1.  (anatomia)  izena · Sudur-hobiaren barruan luzatzen diren hezurrezko orri edo gandor modukoak, mukosa mehe batez estalitakoak, hiru direnak gizakiaren kasuan, arnastutako airea epeldu eta garbitzeko eta usaintze

sudur-trenkada

1.  (anatomia)  izena · Sudur-barrunbe biak bereizten dituen hezur eta kartilagozko pareta, goitik behera luzatzen dena.

sudur-zulo

1.  (anatomia)  izena · Sudurrean dauden irekigune bietako bakoitza.

2.  (anatomia)  izena · Sudurreko barrunbeetako bakoitza.

sufre dioxido

1.   izena · Bi oxigeno atomok eta sufre atomo batek osaturiko gas koloregabe toxiko eta kutsatzailea, erupzio bolkanikoetan eta erregai fosilen errekuntzaren ondorioz sortzen dena.

superabit komertzial

1.  (ekonomia)  izena · Merkataritza-superabita.

T puntuazio

1.  (estatistika)  izen · Aldagai kuantitatibo bati buruzko datuei aplikaturiko aldagai-aldaketa baten emaitza, 50 puntuko batezbestekoa eta 10 puntuko desbideratzea izan ditzan.

tabakismo pasibo

1.  (medikuntza)  izena · Inguruko pertsonek erretzen duten tabakoaren kea edo horren substantziak iraunkorki arnastea.

tai gabe

1.  (zub)  aditzondoa · Etenaldi edo pausurik gabe.

talaian egon

1.  (adierazkorra)  aditza · Adi egon, zelatan egon.

talde-lan

1.   izena · Talde bateko kide guztiek helburu partekatu baten alde egiten duten lana.

2.  (hezkuntza)  izena · Ikasle zenbaitek osaturiko talde batek haien guztien parte-hartzearekin eta koordinaturik egiten duten txosten moduko lana.

tanta-jario

1.   izena · Tantaka gertatzen den jarioa.

tanta-kontagailu

1.   izena · Likidoa tantaka isurtzeko beirazko tresna, batzuetan tantak erorarazteko estutu beharreko gomazko anpulua itsatsita duena.

tarte ireki

1.  (matematika)  izena · Bi muturren arteko puntu guztiak biltzen dituen tartea, muturretako puntuak ezik.

tarte itxi

1.  (matematika)  izena · Bi muturren arteko puntu guztiak biltzen dituen tartea, muturretako puntuak barne.

tarte karakteristiko

1.  (estatistika)  izena · Probabilitate-banaketa batean, batezbestekoaren inguruan probabilitate jakina hartzen duen tarte simetrikoa.

tarte-estimazio

1.  (estatistika)  izena · Estimatzaile baten balioan oinarrituta parametro estatistiko ezezagun bati buruz kalkulatzen den tartea, konfiantza-maila jakina duena.

tarte-luzera

1.  (matematika)  izena · Tarte batean, bi muturren arteko distantzia edo diferentzia, finitua, infinitua nahiz zero izan daitekeena.

tarte-ordezkari

1.  (estatistika)  izena · Klase-marka.

tarte-zabalera

1.  (matematika) (aldaera)  izena · Tarte-luzera.

2.  (estatistika) (aldaera)  izena · Klase-zabalera

tartetan bildutako datu-banaketa

1.  (estatistika)  izena · Klase-tartetan bildu diren datu kuantitatiboen maiztasun-banaketa estatistikoa.

tartezko estimazio

1.  (estatistika)  izena · Tarte-estimazio.

telebista-kanal

1.   izen · Uhin-espektro edo seinale digital bakar batetik telebista-saioen segida bat igortzen duen hedabidea.

telebista-kate

1.   izen · Telebista-kanal batetik edo batzuetatik, telebista-saioen sorta jarraitu bat igortzen dituen enpresa edo erakundea.

testu-fitxategi

1.  (informatika)  izen · Testu lau edo hutsez osaturiko fitxategi informatikoa, formato-markarik gabekoa eta karaktereak, espazio hutsak eta lerro-jauziak baino ez dituena eta maiz datu multzoak osatzeko erabilia.

testu-formatu

1.  (informatika)  izen · Konputagailu batean testua osatzerakoan, testuari eransten zaion marka multzoa, tipografia, kolorea, tamaina eta abar irudikatzeko.

tiradera-altzari

1.   izena · Tiraderak baino ez dituen altzaria.

tirrist-tarrast

1.  (onomatopeia)  aditzondo · Pauso geldoan.

titare batean ito

1.  (adierazkorra)  aditza · Edozein arazoren aurrean, baita txikienekin ere, larritu edo estutu.

titarekada bat uretan ito

1.  (adierazkorra)  aditza · Titare batean ito.

tokian tokiko

1.   adjektiboa · Toki bati buruz, bertakoa edo berez dagokiona.

tokian-tokian

1.   aditzondo · Toki edo gune bakan batzuetan.

trantsizio-gobernu

1.  (politika)  izen · Erregimen politiko batetik bestera aldatzean edo hartan aldaketa sakonak daudenean gertatzen den trantsizio-prozesuan agintean dagoen gobernua, maiz behin behineko gobernua ere izaten dena.

trantsizio-probabilitate

1.  (estatistika)  izena · Egoera jakin batetik egoera jakin batera igarotzeko probabilitatea, Markov-en kateetan eta bestelako probabilitate-ereduetan erabiltzen dena.

trapezio isoszele

1.  (matematika)  izena · Pareleloak ez diren bi aldeak berdinak, eta beraz lau angeluak ere berdinak, dituen trapezioa.

tratamendu estatistiko

1.  (estatistika)  izen · Datu-multzo jakin eta konkretu bati aplikatzen zaizkion teknika edo prozedura estatistikoen multzoa, haietatik informazio jakingarria erauzteko asmoz.

triangelu aldeberdin

1.  (matematika)  izena · Triangelu aldekide.

triangelu aldekide

1.  (matematika)  izena · Alde guztiak berdinak dituen triangelua, beraien artean 60 graduko aldeak osatuz.

triangelu angeluzuzen

1.  (matematika)  izena · Angelu bat zuzena duen triangelua.

triangelu angeluzuzen

1.  (matematika)  izena · Triangelu zuzen.

triangelu errektangular

1.  (matematika)  izena · Triangelu angeluzuzen.

triangelu esferiko

1.  (matematika)  izena · Esfera bateko hiru zirkulu nagusiren ebaki-puntuek mugatzen duten barne azalera.

triangelu zorrotz

1.  Angelu guztiak zorrotzak, 90 gradu baino txikiagoak alegia, dituen triangelua.

triangelu zuzen

1.  (matematika)  izena · Angeluetako bat zuzena duen triangelua.

triki-traka

1.   izen · Behin eta berriz zerbaiten kontra kolpe ematean sorrarazitako soinua adierazteko.

2.   izen · Partikularzki, trena trenbide gainean pasatzean sortutako hotsa.

tripazorria egin

1.  (lagunartekoa) (irudizkoa)  aditza · Gosetu, jateko gogoa sortu.

tripazorriak egin

1.  (lagunartekoa)  aditza · Tripazorria egin.

tupust egin

1.   aditz · Ibilian beste zerbait edo norbait jo.

turismo-helmuga

1.  (turismoa)  izena · Turistak jasotzeko prestaturik dituen tokia, horretarako ostatuak, ikuskizunak eta bestelako azpiegiturak eskaintzen dituena.

txakurraren putza

1.   interjekzioa · Haserrea edo egonezina adierazteko.

txapelketa koadrangeluar

1.  (kirola)  izena · Lau jokalari edo talde elkarren aurka aritzen diren txapelketa.

txartel zulatu

1.  (informatika)  izen · Tarteka kartulina batean egindako zuloen bitartez, informazioa kode bitarrera bihurtzeko euskarria, informatikaren hastapenetan informazioa ordenagailuetara sartzeko erabilia.

tximistak airean

1.   aditzondoa · Oso azkar, tximista bezala.

txin-txaun

1.  (bizk)  izen · Bi muturretatik zintzilikatutako soka edo kate baten erdiaren gainean jarritako eserleku bat duen jolas-tresna, bereziki haurrentzat prestatua, bultzadaz pertsona aurrera eta atzera, gora eta

txori-zomorro

1.  (naf)  izen · Txoriak izutzeko baratze eta soroetan jartzen den giza itxurako panpina.

txortan egin

1.  (arrunkeria)  aditz · Sexu-harremanak izan, bereziki sarpenarekin.

txutxu-mutxu

1.   izen · Hots arin jarraitua.

2.   izen · Isil-misilka egiten den hizketa.

3.   izen · Jendartean dabilen sekretu edo ustezko berria, egiazkoa edo faltsua izan daitekeena, eta maiz beste batzuk kritikatzeko asmoarekin zabaltzen dena.

U itxurako banaketa

1.  (estatistika)  izen · Maiztasun edo probabilitate handienak mutur bietan dituen banaketa estatistikoa.

udaberriko astenia

1.  (medikuntza)  izena · Udaberri garaian pertsona batzuek sentitzen duten neke, akidura, logura eta beste sintomen multzoak, bereziki egun-argiaren luzapenak eta eguraldiaren aldaketak eraginda.

udal-errolda

1.   izena · Ofizialki udalerri batean bizi diren herritarren zerrenda edo zentsua, udalak berak eratu eta kudeatzen duena.

uharteko kabildo

1.  (politika)  izena · Kanaria uharteetan, uharte bakoitzean tokiko ordezkariek osatzen duten entitate politikoa.

Ulbricht-en esfera integratzaile

1.   izena · Lanpara eta luminarien argi-fluxua neurtu eta kolorearen ezaugarriak aztertzeko gailua.

ume moko

1.  (gutxiesgarria)  izena · Nerabezarora heldu ez den haurra.

unibertso behagarri

1.  (astronomia)  izena · Teleskopioak, espazio-zundak eta bestelako tresnak eta gailuak baliatuz beha eta esplora daitekeen unibertsoaren zatia.

upel elektrolitiko

1.  (kimika) (teknologia)  izena · Bi elektrodoz eta tarteko ontzi batez osaturiko gailua, energia elektrikoaz ontziko elektrolitoaren anioiak anodora eta katioiak katodora bideratuz haietan erreakzio kimikoa eragiten duena.

ur ama

1.  (pluralean) (kimika)  izena · Disoluzio batean solutua kristalizatuta geratzen den likidoa.

ur astun

1.  (kimika)  izena · Uraren pareko konposatu kimikoa, uraren bi hidrogeno atomoen ordez, bi deuterio isotopo dituena.

ur bedeinkatu

1.  (erlijioa)  izena · Apaiz, gotzain edo diakono batek bedeinkatu edo kontsakratu duen ura, sakramentu edo beste erritu liturgikoetan erabiltzeko.

ur beltz

1.  (pluralean)  izena · Gizakiak bere jardueretan erabilita saneamendu-sare edo estolderia-sistema batean jasotako ur kutsatua.

ur berri

1.  (geologia)  izena · Lurraren sakon-sakonetik ateratzen den ura, gehienetan fenomeno bolkanikoekin loturik.

ur bigun

1.   izena · Kare edo kaltzio karbonato eta gatz kopuru txikiak dituen ura, horren ondorioz etxeko nahiz industriako erabilerarako egokia dena..

ur bizi

1.   izena · Naturan berez jariatzen den ura; ur korronteduna.

2.  (pluralean)  izena · Gorabehera handiko itsasaldi edo marea, berezi ekinokzio garaietan gertatzen dena.

ur desionizatu

1.  (kimika)  izena · Katioirik eta anioirik gabeko ura, ur destilatutik gertukoa baina hark ez bezala elementu neutroak izan ditzakeena..

ur destilatu

1.   izena · Destilatuta, hots, lurrundu eta hoztu ondoren kondentsaturik, bere baitan zeuden substantzia kimiko eta patogeno ia guztiak ezabatu diren ura.

ur erre

1.  (adierazkorra)  izena · Gauza hutsal edo ezertarako balio ez duena.

ur esterilizatu

1.  (medikuntza)  izena · Mikroorganismo edo agente patogenorik gabeko ura.

ur fekal

1.  (pluralean)  izena · Gizakien gorotzak jasotzen dituztenur kutsatuak.

ur freatiko

1.  (pluralean)  izena · Lurrazpian pilatutako ur geruza edo bolumena.

ur geldi

1.   izena · Korronte bati jarraiki mugitzen ez den ura.

2.  (hidrografia)  izena · Ur-laster bateko gune jakin batean dagoen korronterik gabeko lekua.

ur gogor

1.   izena · Kaltzio karbonato eta gatz kopuru handiak dituen ura, horregatik etxean eta industrian erabiltzeko desegokia dena.

ur handitan

1.   aditzondoa · Garrantzi edo zailtasun handiko lanetan.

ur handitan ibili

1.   aditz · Erronka edo lan neketsuei heldu edo aurre egin.

ur handitan sartu

1.   aditz · Arazo, auzi edo lan neketsuetan sartu.

2.   aditz · Erronkak onartu.

ur hil

1.   izena · Naturan geldirik dagoen ura.

2.  (pluralean)  izena · Gorabehera txikiko itsasaldi edo marea.

ur mineral

1.   izena · Bere baitan disolbaturik mineralak dituen ura, bereziki balio terapeutikoa duena.

ur oxigenatu

1.  (kimika)  izena · Bi atomo hidrogenoz eta bi atomo oxigenoz osaturiko konposatu kimikoa, itxuraz uraren oso antzekoa, oso oxidatzailea eta nahiko ezegonkorra dena.

ur-disoluzio

1.  (kimika)  izena · Konposatu kimiko bat uretan disolbatuz lortzen den disoluzio kimikoa.

ur-jauzi

1.  (geografia)  izena · Tarte txiki batean gertatzen den garaiera aldearen ondorioz, ur lasterraren jaitsiera bertikal edo ia bertikala.

ur-landare

1.  (botanika)  izena · Uretan edo oso gune hezeetan, hala nola aintzira, putzu eta urmaeletan, hazten den landarea.

urre prezioan

1.  (irudizkoa)  aditzondo · Oso garesti.

urrezko eztei

1.  (pluralean)  izena · Ezkonduriko bikote baten ezkondu zireneko berrogeita hamargarren urteurrena eta horren ospakizuna.

Urrezko Maskor

1.   izen · Donostiako Nazioarteko Zinemaldiko sari nagusia, kategoria desberdinetan, hala nola film onenari, gidoi onenari eta abar.

urte arteko tasa

1.  (estatistika)  izen · Urte bateko hilabete batetik aurreko urteko hilabete berdinarekin alderaturik magnitude batek izan duen aldaketa adierazten duen portzentajea.

urteak joan urteak etorri

1.   aditzondo · Urte batzuen ondoren, urte batzuk pasata.

ustiapen-kontu

1.  (enpresa)  izena · Enpresa batean bere ustiapen edo jarduerarekin loturiko sarrerak eta gastuak jasotzen dituen kontabilitate-kontua.

xar-xar

1.   izen · Murmurioaren hotsa.

2.   izen · Likidoaren isurketa-hotsa

xehe-mehe

1.  (enfatikoa)  aditzondo · Xehetasun guztiekin.

zabor elektroniko

1.   izen · Zaharkituta eta hondatuta izateagatik deuseztatu egiten diren gailu eta osagai elektronikoek osatzen duten hondakinen atala, bereziki ingurumenarentzat arriskutsutzat hartzen direnak.

zaharrak berri

1.   esaera · Berririk ez dagoela adierazteko.

zaharren egoitza

1.   izena · Agure edo pertsona zaharrak bertan bizi eta zaintzen diren etxea.

zakil-baba

1.  (sexologia)  izena · Zakil-moko.

zakil-hari

1.  (sexologia) (anatomia)  izena · Glande edo zakil-mokoa prepuzioarekin lotzen duen larruazal-tolesa.

zakil-moko

1.  (sexologia) (anatomia)  izena · Zakilaren buru edo muturra, atzeko partea baino lodixeagoa dena eta zirkunzidatu ezean azalmintz bilkor batek babesten duena .

zakurraren putz

1.  (lagunartekoa)  izena · Balio eskasa duen gauza.

zalditik askora joan

1.   aditz · Gero eta okerrago egon.

zatikako funtzio

1.  (matematika)  izen · Aldagai independentearen balioen arabera, definizio desberdinak dituen funtzio matematikoa.

zatikako integrazio

1.  (matematika)  izen · Integral matematikoa ebazteko erabili ohi den metodoetako bat, integratu beharreko funtzio eta diferentziala bi atal edo zatitan banatzen duena.

zatiki aljebraiko

1.  (matematika)  izena · Zenbakitzailean nahiz izendatzailean adierazpen algebraikoak, adiera hertsiagoan polinomioak, dituen zatikia.

zatiki arrazional

1.  (matematika)  izena · Izendatzailean nahiz zenbakitzailean polinomioak dituen zatikia.

zatiki baliokide

1.  (matematika)  izen · Zatiki moduan adierazitako zenbakia, beste zatikizko zenbaki ezberdin baten balio zehatz berdina duena. 

zatiki jarraitu

1.  (matematika)  izen · Zenbaki erreal baten adierazpena, hura zenbakitzailetzat zatiki bat duten zatikien segida finitu edo infinitu moduan irudikatzen duena.

zatiki jator

1.  (matematika) (gutxi erabilia)  izena · Zatiki propio.

zatiki konplexu

1.  (matematika)  izena · Zenbakitzailean edo izendatzailean zatikia duen zatikia.

zatiki laburtezin

1.  (matematika)  izena · Zatikizunaren eta zatitzailearen zatitzaile komun handiena 1 izateagatik gehiago laburtu ezin daitekeen a/b erako zatikia, non a eta b zenbaki osoak diren.

zatiki misto

1.  (matematika)  izena · Zenbaki misto.

zatiki nahasi

1.  (matematika)  izena · Zenbaki misto.

zatiki partzial

1.  (matematika)  izena · Zatiki jakin bat batura gisa osatzen duten zatiki txikiagoetako bakoitza.

zatiki propio

1.  (matematika)  izena · Zenbakitzailea izendatzailea baino txikiagoa duen eta beraz unitatea baino txikiagoak den zatikia.

2.  (matematika)  izena · Zenbakitzaileko polinomioaren maila izendatzailekoa baino txikiagoa duen zatiki arrazionala.

zatiki sinple

1.  (matematika)  izena · Ez zenbakitzailean ez izendatzailean zatikirik ez duen zatikia.

zatiki sortzaile

1.  (matematika)  izen · Zenbaki jakin baten zatikizko adierazpena (adibidez, 1.5 zenbakiaren zatiki sortzailea 3/2 da).

zatikizko zenbaki

1.  (matematika)  izen · Zatikiz adierazitako zenbakia.

zazpi ahalak egin

1.   aditza · Ahal den guztia egin.

zehapen-ahalmen

1.  (estatistika)  izena · Zehapen-espedienteak zabaldu eta zehapenak ezartzeko administrazio publikoari edo beste erakunde bati dagokion eskumen eta ahalmena.

zeharkako sufragio

1.   izen · Boto-sistema, non boto-emaile indibidualek erabakia hartzeko botoa zuzenean eman ordez,  haiek aukeratutako ordezkariak diren azken erabakia hartzeko botoa ematen dutenak.

zeharkako zerga

1.  (ekonomia)  izena · Pertsona, enpresa edo erakunde baten ahalmen ekonomikoa azalarazi egiten duen egitatea zergapetzen duen zerga.

zelda elektrolitiko

1.  (kimika)  izena · Upel elektrolitiko.

zelula ama

1.  (biologia)  izena · Bereziki enbrioian berezitu gabe aurkitzen diren zeluletako bakoitza, helduaroko gorputzean ere badaudenak, zelulak berritzeko helburu dutenak.

zelulaz kanpoko matrize

1.  (biologia)  izen · Ehun biologiko batean, zelulak murgilduta dauden ingurunea, non zelulak mugitu eta beste zelulekiko interakzioa egiten duten.

zenbaki arrazional

1.  (matematika)  izen · Bi zenbaki osoen zatiduraz adieraz daitekeen zenbakia. 

zenbaki azpinormal

1.  (matematika)  izena · Koma higikorrez adierazi daitekeen zenbaki minimotik zerora bitarteko hutsuneko zenbakia, koma higikorreko aritmetikaren eraldaketa batez sortzen dena.

zenbaki biribil

1.  (matematika)  izena · Harekiko diferentzia ezabatuz zenbaki adierazgarri edo ulergarriago batera borobildu den zenbakia, zati dezimala ezabatuz edo azken zifra esanguratsuak saihestuz.

zenbaki borobil

1.   izena · Zenbaki biribil.

zenbaki erreal

1.  (matematika)  izen · Magnitude jarraitu bat adierazteko baliatzen den zenbakia, zatiki partea orokorrean infinituraino luzatzen dena, eta zenbaki arrazional nahiz irrazional izan daitekeena.

zenbaki erromatar

1.  (matematika)  izena · Antzinako Erroman erabilitako zenbaki-sistemako zenbakia, latindar alfabetoko letra batzuekin adierazi eta egun ere testuinguru batzuetan, hala nola mendeak irudikatzeko, baliatzen dena.

zenbaki esteriko

1.  (kimika)  izena · Molekula bateko atomo batez mintzatuz, balentzia-geruzako elektroi-bikote bakarti edo ez-lotzaileen kopurua gehi elektro-bikote lotzaileen kopurua.

zenbaki frakzionario

1.  (matematika)  izena · Zatikizko zenbaki.

zenbaki frakzionario

1.  (matematika)  izen · Frakzio edo zatiki moduan adierazten den zenbakia.

zenbaki irrazional

1.  (matematika)  izen · Bi zenbaki osoen zatiduraz adieraz ezin daitekeen zenbaki erreala, adierazpen hamartarrean emana zehatza eta periodikoa ez dena.

zenbaki konbinatorio

1.  (matematika)  izen · Elementu multzo batetik elementu kopuru jakin bateko azpimultzoak osatzeko era kopurua, ordena kontuan hartu gabe, adierazten duen formula edo horren balioa.

2.  (matematika)  izena · Newton-en binomioaren hedapenean, koefiziente binomialetako bakoitza.

zenbaki konposatu

1.  (matematika)  izena · 1 eta zenbaki hori bera ez ezik, gutxienez beste zatitzaile bat duen zenbaki naturala.

zenbaki lehen

1.  (matematika)  izena · Beste bi zenbaki naturalen biderketaz adieraz ezin daitekeen 1 baino handiagoa den zenbaki naturala.

zenbaki lehen erlatibo

1.  (matematika)  izena · Beste zenbaki oso bati buruz, harekiko faktore komunik ez duen zenbaki osoa.

zenbaki misto

1.  (matematika)  izena · Aldi berean zenbaki oso batek eta zatiki batek osatzen duten zenbakizko adierazpena.

zenbaki nahasi

1.  (matematika)  izena · Zenbaki misto.

zenbaki natural

1.  (matematika) Objektu baliokideak banan-banan kontatzeko erabiltzen den zenbakia, hots, 1, 2, 3, ... segidako zenbakietako bakoitza.

zenbaki ordinal

1.  (matematika)  izena · Multzo edo zerredna batean, elementu bakoitzaren ordena edo sailkapena adierazten duen zenbakia.

zenbaki oso

1.  (matematika)  izen · Bi zenbaki naturalen kenketaz sor daitekeen edozein zenbaki, zenbaki natural, zero edo zenbaki naturalak minus zeinuarekin izan daitekeena,

zenbaki pitagoriko

1.   izen · Beste bi zenbaki karratuen baturaz, 0 kenduta, sortzen den karratuaren berrekizun-zenbakia.

zenbaki razional

1.  (aldaera ortografikoa)  izen · Zenbaki arrazional.

zenbaki zatigarri

1.  (matematika)  izena · Zenbaki hori bera eta 1 zenbakia kenduta, beste zenbaki natural jakin batez zatituta 0 hondarra ematen duen zenbaki osoa.

zenbaki zatikiar

1.  (matematika)  izen · Bi zenbaki osoen zatiduraz adierazitako zenbakia. 

zenbaki-eskala

1.  (kartografia) (estatistika)  izena · Zenbakizko eskala.

zenbakizko eskala

1.  (kartografia)  izena · Mapa batean mapako distantzien eta distantzien arteko proportzioa adierazten duen zatikia, mapako distantzia bati zenbateko distantzia erreala dagokion kalkulatzeko erabiltzen dena.

2.  (estatistika)  izena · Zenbakiz neurtzen duen neurketa-eskala, partikularzki tarte-eskala eta arrazoi-eskala.

zenbakizko kalkulu

1.  (matematika)  izena · Problema matematikoen zenbakizko soluzioak lortzeko metodo eta algoritmoak aztertzen dituen matematikaren adarra.

zenbakizko kontrol

1.  (ingeniaritza)  izena · Makina-tresnak edo makina-erremintak automatizatzeko sistema, makina haietan bertan programatzen diren aginduen bitartez.

zentral nuklear

1.  (teknologia)  izen · Elementu edo substantzia kimiko batzuen fisioa eragin eta hotik askatzen den beroa elektrizitate bihurtzen duten instalakuntza.

zentral termiko

1.   izen · Erregai fosilen erreketaz edo elementu kimiko astunen fisioaz lortutako beroa elektrizitate bihurtzen duen instalakuntza.

zentsu-sekzio

1.  (estatistika)  izen · Zentsua osatu eta hango biztanleriari buruzko datu estatistikoak jasotzeko asmoz, lurralde bat banatzen den eremu administratibo eta geografikoetako bakoitza.

zentzu hertsian

1.   aditzondo · Zerbait interpretatzeko orduan aukera batzuk daudean, baldintza gehien eta estuenak eskatzen dituen hura baliatu behar dela adierazteko.

zentzu zabalean

1.   aditzondo · Zerbait interpretatzerako orduan aukera batzuk daudean, baldintza gutxien eta zabalenak eskatzen dituen hura baliatu behar dela adierazteko.

zentzumen-nerbio

1.  (biologia)  izena · Kanpoko estimuluek zentzumen-hartzaileetan eragindako seinaleak nerbio-sistema zentralera bideratzen dituzten nerbioak.

zer berri

1.   esaera · Galdera gisa erabilia gehienetan, berriak eskuratu edo besterik gabe agurra adierazteko.

zer esanik ere ez

1.   lokailua · Zer esanik ez.

zer esanik ere ez da

1.   lokailua · Zer esanik ez.

zer esanik ere ez dago

1.   lokailua · Zer esanik ez.

zer esanik ez

1.   lokailua · Aipatzen dena begi bistakoa dela edo hortik zuzenean eratortzen dela adierazteko.

zer esanik ez da

1.   lokailua · Zer esanik ez.

zer esanik ez dago

1.   lokailua · Zer esanik ez.

zer suma

1.   aditzondo · Zerbait aurkitu edo gertatu zain, bitartean zer egin jakin gabe.

2.   aditzondo · Aspertuta.

zerga zuzen

1.  (ekonomia)  izena · Zuzeneko zerga.

zerga-egitate

1.  (ekonomia)  izena · Zerga ordaintzeko obligazioa dakarren egitate edo egoera.

zergapeko egitate

1.  (ekonomia)  izena · Zerga-egitate.

zertan esan ere ez

1.   lokailua · Aipatu behar dena aipatu den zerbaitetik zuzenean eta zalantzarik gabe eratortzen dela adierazteko.

zeru-esfera

1.  (astronomia)  izena · Lurra zentrotzat duen irudizko esfera, erradio mugagabea duena, non astroak zeruan begi-bistan agertzen diren bezala proiektatzen diren.

zerua irekita ikusi

1.  (irudizkoa)  aditz · Egoera larri batean, irtenbidea ustekabean aurkitu edo topatu.

zerutik infernura jaitsi

1.   aditz · Egoera larri batean, irtenbidea ustekabean aurkitu edo topatu.

zientzia zehatz

1.  (pluralean) (zientzia)  izena · Formaltasun eta sistematizazio handiko zientzia, bereziki matematika eta logika.

zifra adierazgarri

1.  (metrologia) (matematika)  izena · Zifra esanguratsu.

zifra esanguratsu

1.  (metrologia) (matematika)  izena · Neurketa batean suertatzen diren zifretako bakoitza.

zilar metaliko

1.  (kimika)  izena · Zilar puru edo garbia, zilarra osagai den beste konposatu edo mineraletatik kimikoki erauzia.

zilarrezko eztei

1.  (pluralean)  izen · Ezkonduriko bikote baten ezkondu zireneko hogeitabosgarren urteurrena eta horren ospakizuna.

zinema mutu

1.  (zinema)  izena · Soinurik gabeko zinema, aktoreen mugimenduak eta keinuak baino erakusten ez dituena, bereziki zinemaren historiako hasieratik 1929ra artekoa.

zinta metriko

1.   izen · Neurketa-zinta.

zintzur-sagar

1.  (anatomia)  izena · Lepoaren aurreko aldean gizakiek izaten duten irtengunea, nabarmenagoa gizon helduengan, tiroidearen kartilagoak sortutakoa.

zirkunferentzia zirkunskribatu

1.  (matematika)  izena · Poligono bateko erpin guztietatik pasatzen den zirkunferentzia, poligono osoa bere zirkuluan bilduz.

zirkunferentzia-arku

1.  (matematika)  izena · Zirkunferentzia bateko bi puntuen arteko zirkunferentzia zati txikiena.

zirri-zarra

1.  (adierazkorra)  aditzondoa · Igurtziz edo karrakatuz.

2.  (adierazkorra)  aditzondoa · Zirriborro edo zirrimarrak eginez.

zirriki-marraka

1.   aditzondo · Arinkeriaz, irizpiderik gabe.

2.   aditzondo · Itzulinguruka hitz eginez.

3.   aditzondo · Idazkera azkar eta baldarrez.

zirt edo zart

1.   aditzondoa · Erabakitasunez, zalantza egin gabe.

2.   aditzondoa · Zerbait batera egiten dela adierazteko.

zirt edo zart egin

1.   aditza · Zalantza egin gabe zerbait erabaki.

zor bolumen

1.  (ekonomia)  izena · Zor multzo baten guztirako zenbatekoa.

zor eta lor

1.   aditzondo · Sosik gabe, pobrezia gorrian.

zor nahiz lor

1.   aditzondo · Kosta ahala kosta, kostatzen denari erreparatu gabe.

zor-titulu

1.  (zuzenbidea)  izen · Zor bat ordaintzeko obligazioa adierazten duen titulu edo agiria, zordunak kontratu bidez onartua.

zordunketa-txartel

1.  (enpresa)  izena · Eskudirurik erabili gabe, ondasunak eta zerbitzuak eskuratzeko aukera ematen duen txartela, ondasun edo zerbitzu horren prezioa eroslearen banku-kontura zuzenean zordunduz edo kargatuz.

zorizko abiaburu

1.  (estatistika)  izen · Laginketa sistematikoan lehenengo hautespen-tartetik zoriz aukeratzen den elementua.

zorizko aldagai

1.  (estatistika)  izen · Zorizko gertaera baten emaitza bakoitzari zenbaki bat esleitzen dion aldagaia.

zorizko esperimentu

1.  (estatistika)  izena · Zorizko saiakuntza.

zorizko saiakuntza

1.  (estatistika)  izena · Hainbat emaitza posible eta aurreikusezinak izan ditzakeen saiakuntza edo fenomenoa.

zoro-zoroan

1.   aditzondo · Jokabide bati buruz, zuhurtzia edo zentzurik gabe.

zorpetze-ratio

1.  (enpresa)  izena · Enpresaren pasibo galdagarria edo zorren guztizkoa zati ondare garbia eginez kalkulatzen den finantza-ratioa.

zorretan egon

1.   aditza · Zorrak harturik egon.

2.   aditza · Jasotako mesede batengatik beste batekin eskertuta egon.

zuntz optiko

1.  (teknologia)  izen · Plastiko edo beirazko harizpi mehea, argia transmititzen duena, argiztapenerako eta datuen transmisio azkarrerako erabiltzen dena.

zur laminatu

1.  (zurgintza)  izena · Elkarri itsatikako zurezko geruzez osaturiko materiala.

zure izenean eta nire gizenean

1.   interjekzioa · Topa egiteko formula.

zure osasunerako eta nire onerako

1.   interjekzioa · Topa egiteko formula.

zuzen konbergente

1.  (matematika)  izena · Hurbiltzen doazen eta azkenean puntu batean bat egiten duten zuzenetako bakoitza.

zuzenbide administratibo

1.  (zuzenbidea)  izena · Administrazio-zuzenbide.

zuzeneko zerga

1.  (ekonomia)  izena · Pertsona, enpresa edo beste erakundeen ondarea, errenta edo orokorrean ahalmen ekonomikoa zuzenean zergapetzen duen zerga.

zuzenketa-txantiloi

1.  (hezkuntza)  izen · Proba objektibo bat puntuatu eta ebaluatzeko erantzun zuzenen zerrenda.

Artikulurik faltan botatzen al duzu?

Osatu ezazu hurrengo galdetegia, zure eskaera lehenbailehen argitaratzen saiatuko gara


logo
gizapedia.org
Ausazko hitza